Youth - Joseph Conrad (1902)

Uitstekend kortverhaal van Conrad. Vanaf het begin is het duidelijk dat de Judea, een oud barrel van een schip, nooit Bangkok zal bereiken. Verblind door jeugdig enthousiasme en met een drang om zich te bewijzen, gaat hoofdpersonage Marlow toch de strijd aan met het oude vaartuig . Hoewel verlies een gegeven is, zoekt de jeugd naar nieuwe wegen en desnoods een betere bestemming, daar waar ouderdom zich neerlegt bij een zinkend schip.

Ik begin deze schrijver steeds beter te waarderen. Conrad schrijft heel gelaagd en zijn natuurbeschrijvingen zijn intens en welhaast surrealistisch. Youth is weliswaar geen meesterwerk, maar niettemin spat de liefde voor het schrijven van elke pagina. Heerlijk leesvoer!

Het verhaal is autobiografisch en beschrijft (en dramatiseert) een reis die Conrad – net als in Heart of Darkness is Marlow zijn alias en de verteller (naast de metaverteller die Marlow het verhaal laat vertellen) – als 20-jarige op een oud schip maakte vanuit Londen met Bangkok als bestemming, maar het schip haalt die bestemming niet – er is eerst een lek waardoor ze dreigen te verzuipen, daarna vuur waardoor ze dreigen te verbranden en tot slot een explosie waarna het schip niet meer te redden is – en Marlow strandt op een strand van Java wat zijn eerste kennismaking met het Oosten is. Het verhaal gaat over de jeugdige avontuurzucht en overmoed waardoor je denkt de hele wereld aan te kunnen: alle tegenslag is vooral een avontuur en een uitdaging waarmee hij zijn krachten kan meten. De jeugd is een vuur dat gelijkstaat aan het leven zelf: als men ouder wordt verdwijnt dat vuur en die energie al voordat het leven zelf eindigt. Marlow is 42 als hij onder scheepskameraden en onder het genot van alcohol – “Pass the bottle” – het verhaal vertelt en is aldus een vertelling van nostalgie: na het verhaal mijmert hij dat de beste tijd van hun levens hun tijd als jongeren op zee was terwijl ze nu, oud en gerimpeld, zoeken naar iets van leven dat echter al als in een flits is voorbij gegaan “together with the youth, with the strength, with the romance of illusions.”.

Het opschrift van het schip “Do or Die” sprak hem als jeugdige aan, maar het schip zelf is oud waardoor er aldoor problemen zijn het zeewaardig te krijgen waardoor ook de bestemming eigenlijk al vanaf het begin onhaalbaar lijkt, maar ook dat is kenmerkend voor de jeugd die van alles denkt te bereiken en nog niet de teleurstellingen van het leven heeft ervaren. Marlow is bijzonder opgewonden ditmaal af te reizen naar het Verre Oosten, want niet alleen het avontuur maar (net als in Heart of Darkness) ook het mysterie van exotische landen en volkeren – “full of danger and promise” – trekt hem.

Joseph Conrad en Robert Louis Stevenson lijken verwant: beide waren zeer reislustig en schreven over de avonturen op hun reizen met een romantische fascinatie voor exotische culturen en het mysterie (beiden zijn ook wel bekritiseerd voor die romantische fascinatie waarmee het exotische wordt uitvergroot en vooroordelen worden versterkt), waarbij ze in dezelfde tijd leefden en hun werk de overgang vormt van het Victoriaanse naar het moderne (Conrad was beïnvloed door Stevenson maar omgekeerde kende Stevenson niet Conrads werk). Daarnaast delen ze een afschuw voor het kolonialisme alsmede de thema’s van het gespleten zelf en de duisternis in onszelf waarbij ze het sociaal realisme combineren met de romantiek van het avontuur en het buitengewone. Maar waar Conrad vooral kronieken vertelt en de dingen scherp beschrijft, hebben Stevensons verhalen meer een duidelijk plot en zijn zijn zinnen fantasierijker.