menu

Krejtserova Sonata - Lev Tolstoj (1890)

Alternatieve titels: De Kreutzersonate | The Kreutzer Sonata | Крейцерова Соната

mijn stem
3,94 (43)
43 stemmen

Russisch
Psychologisch

128 pagina's
Eerste druk: A. Deubner, Berlijn (Duitsland)

Tijdens een nachtelijke treinreis hoort een anonieme reiziger het relaas aan van Pozdnysjev, een man die zijn vrouw vermoordde. Niet alleen beschrijft deze gedetailleerd zijn eigen huwelijk, tevens is zijn verhaal een radicale aanklacht tegen de maatschappij. Fel bekritiseert Pozdnysjev de algemene huwelijksmoraal waardoor hij tot zijn daad kwam.

zoeken in:
avatar van eRCee
4,0
Zelden heb ik zo'n radicaal en fel boek gelezen. Het is onvoorstelbaar, maar deze kenmerken hebben er zelfs toe geleid dat dit boek verboden is geweest, onder andere in Amerika. Tolstoj werd beschuldigd van perversiteiten nota bene.

De Kreutzersonate is een soort raamvertelling. Het relaas van de hoofdpersoon, tijdens een nachtelijke treinreis, begint met een discussie over huwelijk en liefde. Hoewel ik het niet direct met Tolstoj eens ben is zijn visie wel fascinerend. Op sommige punten zijn de analyses haarscherp, de veroordeling idem dito.
Daarna vervolgt het verhaal met een praktijkvoorbeeld, het huwelijk van de man die al in het begin van het boekje als moordenaar wordt gepresenteerd. Schitterend wordt dit beschreven, de ontknoping is zeer doordringend. Vooral de kreet van zijn vrouw: "hij heeft me vermoord!"

Heel goed boek, het leest als een trein en heeft een enorme inhoud. Dicht tegen de 4,5 aan, maar ik houd het op 4*.

avatar van andreas
4,0
“Als ik een jonge man de lust in de vrouw zou willen benemen, dan zou ik hem daartoe niet in een ziekenhuis voor syphilitici brengen, maar hem in mijn eigen ziel laten blikken, hem de duivels laten zien die mijn ziel verscheurden.”

Dit is wat het hoofdpersonage van deze novelle verteld naar aanleiding van diens relaas over zijn dramatisch huwelijksleven. En zo moet dit gehele werkje opgevat worden: als een heftig pamflet tegen het huwelijk, het “op een zedeloze manier samenleven van man en vrouw”. Het eerste deel is een bijna woedende polemiek en daarna komt het exemplarisch verhaal uit de praktijk.

Volgens Tolstoj bestaat de liefde niet, enkel de drift. Hij fulmineert tegen de (veralgemeende) mannelijke losbandigheid, de vrouwelijke behaagzucht en de wetenschap die het bevredigen van de menselijke drift als natuurlijk ziet. Het huwelijk is een anomalie die vroeg of laat uitdraait op bedrog of dwang, de hel om samen te leven nadat de “liefde” voorbij is. Enkel scheiding of (zelf)moord biedt soelaas.
Op een bepaald punt concludeert ons personage dat “vleselijke hartstocht de volmaking van de mensheid in de weg staat”. De oplossing is seksuele onthouding, “het aanzien van de maagdelijke staat als de hoogst menselijke”.

Je kan alleen maar lachen als je zoiets leest, maar het verhaal dat Tolstoj daarna verweeft met deze “theorie” is wel heel menselijk. En hij schrijft mooie dingen over de muziek, die als een transcendent personage een scharnier- (schuld) functie vervult, want “het intieme contact tussen twee mensen die zich aan de edelste kunst wijden is een belangrijke oorzaak van overspel”. De band van de muziek tussen twee personen zou de verfijnste van alle zinnelijke gevoelens zijn...

De vertelling is heel nauwgezet opgebouwd en in balans met de stijl. Neem daarbij het aangrijpend einde en je krijgt toch wel een goed boek.

avatar van mjk87
4,5
Sterk pamflet van Tolstoj, inhoudelijk en styllistisch. Natuurlijk praat Tolstoj zelf tegen de lezer, in één grote monoloog, maar doet dit slim via een personage in het boek. En vaak worden bepaalde ideeën en visies herhaald, maar net steeds op een andere manier. Overal wordt een andere nadruk op gelegd, steeds een andere metafoor, waardoor het niet gaat vervelen.
Inhoudelijk is Tolstoj scherp, met vele rake constateringen, die na 120 jaar nog steeds gelden. Of hij overal gelijk in heeft, dat weet ik, maar bepaalde zaken en aspecten van het huwelijk heeft hij heel juist beschreven. Bijvoorbeeld dat men het als normaal ziet, dat het zo hoort. En dat men de waarheid, het verschrikkelijke, niet kan of niet wil zien.
Zeker het laatste gedeelte, het voorbeeld uit het leven van de verteller, is mooi en emotioneel. En het maakt het hele pamflet van daarvoor reëel, menselijk en begrijpelijk.

avatar van thomzi50
3,5
Op mij maakte dit boek toch niet heel veel indruk. Inhoudelijk is het zeker origineel, en rijk, maar los van het feit dat ik het maar zelden met hem eens was vond ik niet altijd even scherp en rijk als de users hierboven. Het is zeker bij vlagen bijzonder raak, en voor zo'n oud werk is dat heel bijzonder. Ik klink verder misschien wat te negatief, en ik vond dit een gemakkelijke 3,5*, maar een meesterwerk of iets wat daar in de buurt komt is het voor mij absoluut niet.

4,0
Dit boek heeft een diepe indruk op mij nagelaten. Het geeft een scherp en uitvoerig relaas over de maatschappij, en vooral de rol van het huwelijk hierin.
Ondanks dat het een dikke eeuw geleden geschreven is, lijkt het alsof het even goed in deze tijd en plaats zou kunnen zijn.

avatar van Raskolnikov
4,5
Vanaf het begin deed deze korte roman me veel meer denken aan Dostojevski dan aan Tolstoj. Dostojevski’s romans hebben vaak een koortsige sfeer, met personages die gebukt gaan onder onorthodoxe zienswijzen die tot in het extreme worden nageleefd. Psychologische wrakken zijn dan ook aan de orde van de dag, terwijl opgewonden bekentenissen vaak de sleutelscènes vormen. Ziedaar de inhoud van De Kreuzersonate, één lange bekentenis van een nerveuze man die ageert tegen ‘onnatuurlijke’ concepten als liefde en het huwelijk.

De vertelling vindt plaats in een trein, en hoewel daar maar met korte onderbrekingen op terug wordt gekomen, zorgt het toch voor een bepaalde stuwende kracht in het verhaal. De ontwikkeling is rechtlijnig en onvermijdelijk (ook omdat de man al aan het begin verklaart dat hij zijn vrouw vermoord heeft), gelijk de nachtrit die de reizigers doormaken. Voor Tolstoj stond de trein ook symbool voor de moderne tijd, die, zeker in deze late fase van zijn leven, niet bepaald veel goeds bracht.

En daarmee komen we bij de inhoud van de roman, die indertijd al als controversieel gold en ook nu door weinigen omarmt zal worden. De grote kracht van de roman vind ik de totaal onsentimentele kijk op concepten die normaal met een dikke laag romantiek bedekt zijn; liefde, huwelijk, seks. Zeer belangrijke drijfveren in het menselijk leven, maar als zodanig zelden kritisch bevraagd in literatuur. Tolstoj doet dat wel, met grote retorische kracht en nietsontziend. De vraag of de lezer zich kan vinden in de denkbeelden is wat mij betreft van ondergeschikt belang: literatuur moet niet behagen maar uitdagen. De provocerende ideeën in dit werkje dagen zonder meer uit met een andere blik naar het leven te kijken, en, goed of fout, dat is wat goede literatuur moet doen.

avatar van Kafka
4,0
In mijn boek staan 3 verhalen. Is dat bij de andere lezers ook zo? En moet je het boek beoordelen op alle 3 de verhalen of alleen op de Kreutzersonate?

avatar van Kafka
4,0
Dagboek van een krankzinnige en heer en knecht heten de andere verhalen.

avatar van mjk87
4,5
Kafka schreef:
In mijn boek staan 3 verhalen. Is dat bij de andere lezers ook zo? En moet je het boek beoordelen op alle 3 de verhalen of alleen op de Kreutzersonate?


Alleen de Kreutzer. Is een apart verhaal. Ik heb die in een bundel met de dood van Ivan iljitsj.

avatar van Theunis
4,0
geplaatst:
De derde novelle van Tolstoj die ik lees en opnieuw is het een schot in de roos. Wat is het toch met die Russische literatuur dat ze zo tijdloos is, dat het zo de essentie weet te raken? Ook in de Kreutzersonate is het weer raak. We luisteren vanuit het gezichtspunt van een anonieme reiziger naar een emotioneel verhaal van Pozdnysjev. Hij heeft zijn vrouw vermoord, dat wordt snel duidelijk. Wat volgt is een kritische uiteenzetting over waarom het huwelijk tussen een man en een vrouw slechts zelden werkt, een scherpzinnig beeld dat ook in deze tijd van gelijkheid tussen mannen en vrouwen en de me-too-beweging, nog steeds relevant is.

“De slavernij van de vrouw bestaat immers alleen maar daarin dat de mannen het wensen en het heel juist vinden haar als middel tot genot te gebruiken. Wel, men bevrijdt de vrouw, geeft haar allerlei rechten die de man ook heeft, maar men blijft haar beschouwen als middel tot genot, zo voedt men haar in haar jeugd op en de publieke opinie doet de rest. En zij blijft dezelfde vernederde, verdorven slavin, en de man is nog steeds dezelfde verdorven slavenhouder.”

Ja, dat bijt. Op een gegeven moment neemt de emotie van Pozdnysjev de overhand. Wat volgt is de ongelukkige liefdesgeschiedenis van de hoofdpersoon met zijn vrouw die eindigt in de moord. De manier waarop dit wordt beschreven is subliem.

Gast
geplaatst: vandaag om 19:26 uur

geplaatst: vandaag om 19:26 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.