The Lathe of Heaven - Ursula K. Le Guin (1971)
Alternatieve titels: Meester Dromer | De Meesterdromer
mijn stem
11 stemmen
Engels
Sciencefiction
184 pagina's
Eerste druk: Scribner,
New York (Verenigde Staten)
In een toekomstige wereld die wordt geteisterd door geweld en milieurampen wordt George Orr op een dag wakker met de ontdekking dat zijn dromen het vermogen hebben om de werkelijkheid te veranderen. Hij zoekt hulp bij Dr. William Haber, een psychiater die onmiddelijk begrijpt wat voor macht George bezit. Al snel moet George zelfs de werkelijkheid behoeden voor Dr. Haber als deze in staat blijkt om George’s dromen voor zijn eigen doeleinden te manipuleren.
0
geplaatst: 12 december 2015, 17:07 uur
Het is soms raar hoe je ene interesse opeens gelinkt kan worden aan een andere. Een tijd geleden was ik namelijk bezig in de Asgardian Wars saga van X-Men (voor de geïnteresseerden, deze bevat volgende issues: X-Men And Alpha Flight #1 & #2, The New Mutants Special Edition & Uncanny X-Men Annual #9) waar een verwijzing werd gemaakt naar The Lathe of Heaven van Ursula Le Guin. Diezelfde Le Guin had me met de Earthsea trilogie wel geboeid en ik wist dat ik nog twee boeken van haar had liggen. Even checken en ja, ik bezit blijkbaar (de ietwat flauwe vertaling) Meester Dromer.
Natuurlijk direct aan begonnen, want als Chris Claremont het nodig vind om in zijn werk hiernaar te verwijzen, dan word ik wel benieuwd. Het mag in ieder geval duidelijk zijn dat dit tot nu toe (ik heb enkel Planet of Exile nog liggen) het beste is dat ik van Le Guin heb gelezen. In een sober verhaal dat nog geen 200 pagina's telt vertelt ze het verhaal van George Orr, een man wiens dromen de toekomst kunnen veranderen. Wat volgt is een boeiend plot waarin die gave wordt gebruikt/misbruikt door een psychiater om de wereld te verbeteren dat nergens verveelt en na al die jaren nog steeds brandend actueel blijkt te zijn. In een periode waar de klimaattop en rassenhaat het nieuws beheerst is het moeilijk te begrijpen dat al meer dan 40 jaar geleden gewaarschuwd werd voor de gevolgen van onder andere de klimaatopwarming... Soit, hetgeen me aan de boeken van Le Guin zo aantrekt is dat ze er telkens in slaagt om op een kleinschalige manier (verwacht dus geen science-fiction waar de ruimteschepen je om de oren vliegen) toch een indrukwekkend plot weet neer te zetten. Ze weidt niet nodeloos uit en slaagt erin om niet met een anti-climax te eindigen. Iets wat ik eerlijk gezegd toch verwachtte.
Ja, ik ben fan van Le Guin. Dit is nu het vierde boek dat ik van haar lees in nog geen jaar en daar was enkel The Tombs of Atuan van tegengevallen. Fantasy heeft ze overduidelijk in haar vingers, maar als dit het niveau is van haar science-fiction werk.. Dan staat me nog wel een leuke tijd te wachten volgens mij.
4*
Natuurlijk direct aan begonnen, want als Chris Claremont het nodig vind om in zijn werk hiernaar te verwijzen, dan word ik wel benieuwd. Het mag in ieder geval duidelijk zijn dat dit tot nu toe (ik heb enkel Planet of Exile nog liggen) het beste is dat ik van Le Guin heb gelezen. In een sober verhaal dat nog geen 200 pagina's telt vertelt ze het verhaal van George Orr, een man wiens dromen de toekomst kunnen veranderen. Wat volgt is een boeiend plot waarin die gave wordt gebruikt/misbruikt door een psychiater om de wereld te verbeteren dat nergens verveelt en na al die jaren nog steeds brandend actueel blijkt te zijn. In een periode waar de klimaattop en rassenhaat het nieuws beheerst is het moeilijk te begrijpen dat al meer dan 40 jaar geleden gewaarschuwd werd voor de gevolgen van onder andere de klimaatopwarming... Soit, hetgeen me aan de boeken van Le Guin zo aantrekt is dat ze er telkens in slaagt om op een kleinschalige manier (verwacht dus geen science-fiction waar de ruimteschepen je om de oren vliegen) toch een indrukwekkend plot weet neer te zetten. Ze weidt niet nodeloos uit en slaagt erin om niet met een anti-climax te eindigen. Iets wat ik eerlijk gezegd toch verwachtte.
Ja, ik ben fan van Le Guin. Dit is nu het vierde boek dat ik van haar lees in nog geen jaar en daar was enkel The Tombs of Atuan van tegengevallen. Fantasy heeft ze overduidelijk in haar vingers, maar als dit het niveau is van haar science-fiction werk.. Dan staat me nog wel een leuke tijd te wachten volgens mij.
4*
4
geplaatst: 13 januari 2024, 13:15 uur
Ursula K. Le Guin heeft voor mij al bewezen één van de interessantste fantasy- en sci-fi-auteurs van haar tijd te zijn. Haar verhalen hebben altijd een filosofische dimensie en zitten tegelijkertijd ook op verhaaltechnisch niveau heel erg goed in elkaar. Dat geldt allemaal ook voor The Lathe of Heaven, een boek dat zich tussen mijn science-fictionfavorieten nestelt.
George Orr komt – verslaafd aan allerhande medicijnen en drugs – terecht bij psychiater William Haber. Orr durft niet meer te slapen, want zijn dromen veranderen de werkelijkheid. Haber is direct gefascineerd, en realiseert zich dat hij met Orrs dromen een machtig wapen in handen heeft. Wanneer Orr doorheeft dat Haber niet zal stoppen met de wereld naar zijn hand te zetten, probeert hij een manier te vinden om Haber te stoppen. Hij doet dit samen met Heather Lelache, een vrouw die als enige andere persoon – naast Orr en Haber – kan herinneren dat de vorige wereld anders was dan de huidige.
Megalomaan
Het verhaal speelt zich af in Portland, Oregon in 2002. Het regent er altijd, de wereld gaat gebukt onder klimaatverandering en epidemieën en er woedt een hevige oorlog in het Midden-Oosten. Genoeg redenen dus om de wereld een fijnere plek te willen maken. Het is dan ook niet eens zo gek gedacht van Haber dat hij de dromen van Orr zou kunnen gebruiken om de wereld voor iedereen leefbaarder te maken.
Habers gedrag begint echter al snel megalomane trekken te krijgen en het is valt op dat iedere positieve verandering in de wereld ook een nieuwe, negatieve verandering teweegbrengt. Orrs dromen die de werkelijkheid kunnen veranderen beloven in eerste instantie een oneindige potentie, maar gaandeweg wordt de lezer steeds meer aan het denken gezet: is het wel zo wenselijk om de wereld te willen veranderen?
Meeslepend
The Lathe of Heaven werkt op meerdere niveaus uitermate goed. Het is allereerst een bijzonder meeslepend verhaal waarbij de spanning tussen Orr en Haber steeds groter wordt en de doelen die Haber voor ogen heeft zorgen ervoor dat het verhaal zich in een constant veranderende wereld afspeelt. Er gebeurt dus genoeg – er komen op een gegeven moment zelfs aliens aan te pas – om als lezer constant geïnteresseerd te blijven in de wendingen die het verhaal neemt en de consequenties van die wendingen.
Op verhaaltechnisch vlak valt er dus weinig aan te merken op hoe dit verhaal in elkaar zit, maar wat dit boek echt bijzonder goed maakt, is hoe Le Guin twee wereldvisies tegenover elkaar zet, en hoe ze duidelijk partij lijkt te kiezen voor Orr, die zelfs op momenten wanneer de wereld er voor hemzelf rooskleurig uitziet, blijft verlangen naar een wereld die niet meer verandert en die gewoon is zoals hij is, ook al moet hij daarvoor zaken opgeven die hem heel goed uitkomen.
Acceptatie
In The Lathe of Heaven schemert daarmee een liefde en waardering voor oosterse filosofie door, iets waar ik met mijn filosofische achtergrond en als beoefenaar van zen heel erg warm van word. De titel van het boek is een (verkeerd vertaalde) vertaling van een stukje tekst van de Oosterse wijsgeer Chuang Tzu, waarvan ook andere citaten in het boek te vinden zijn. Ook citaten van Lao Zi (oprichter van het taoïsme) maken hun opwachting in dit verhaal.
Uiteindelijk bewegen al die citaten (H.G. Wells en Victor Hugo komen ook nog voorbij) en het verhaal zelf zich uiteindelijk in één richting: namelijk die van de weg van acceptatie. Een perfecte wereld is onmogelijk, dat laat Le Guin heel overtuigend zien, dus de manier om ons te verhouden tot een imperfecte wereld is door te accepteren en te omarmen dat de wereld zo is als hij is, en dat de wereld, hoe imperfect deze ook moge zijn, goed is zoals die is.
Zenvolle ideeën
Ik ben nu sinds een jaar zen aan het beoefenen, en ik vond het prachtig hoe sommige ideeën waar ik in 2023 kennis mee heb gemaakt hun plek vinden in deze roman. Orr weet enkele zenvolle ideeën heel mooi te verwoorden:
“I don’t know. Things don’t have purposes, as if the universe were a machine, where every part has a useful function. What’s the function of a galaxy? I don’t know if our life has a purpose and I don’t see that it matters. What does matter is that we’re a part. Like a thread in a cloth or a grass-blade in a field. It is and we are. What we do is like wind blowing on the grass.”
p. 81
en
“We’re in the world, not against it. It doesn’t work to try to stand outside things and run them, that way. It just doesn’t work, it goes against life. There is a way but you have to follow it. The world is, no matter how we think it ought to be. You have to be with it. You have to let it be.”
p. 139
Afgezien van het heerlijke verhaal, resoneerde de ideeën van The Lathe of Heaven ook heel erg met waar ik op dit moment zelf mee bezig ben en waar ik naar streef, hoe moeilijk ook. Een verhaal waar ik echt direct een persoonlijke binding mee voelde, en die binding werd gaandeweg alsmaar groter. Van alle fictie die ik las in 2023, was dit de meest zenvolle. De manier waarop Le Guin oosterse ideeën heeft verweven met een futuristisch science-fictionverhaal, ja, dat is heel bijzonder, en ik zal me deze dan ook nog wel lang blijven herinneren.
Blogpost
George Orr komt – verslaafd aan allerhande medicijnen en drugs – terecht bij psychiater William Haber. Orr durft niet meer te slapen, want zijn dromen veranderen de werkelijkheid. Haber is direct gefascineerd, en realiseert zich dat hij met Orrs dromen een machtig wapen in handen heeft. Wanneer Orr doorheeft dat Haber niet zal stoppen met de wereld naar zijn hand te zetten, probeert hij een manier te vinden om Haber te stoppen. Hij doet dit samen met Heather Lelache, een vrouw die als enige andere persoon – naast Orr en Haber – kan herinneren dat de vorige wereld anders was dan de huidige.
Megalomaan
Het verhaal speelt zich af in Portland, Oregon in 2002. Het regent er altijd, de wereld gaat gebukt onder klimaatverandering en epidemieën en er woedt een hevige oorlog in het Midden-Oosten. Genoeg redenen dus om de wereld een fijnere plek te willen maken. Het is dan ook niet eens zo gek gedacht van Haber dat hij de dromen van Orr zou kunnen gebruiken om de wereld voor iedereen leefbaarder te maken.
Habers gedrag begint echter al snel megalomane trekken te krijgen en het is valt op dat iedere positieve verandering in de wereld ook een nieuwe, negatieve verandering teweegbrengt. Orrs dromen die de werkelijkheid kunnen veranderen beloven in eerste instantie een oneindige potentie, maar gaandeweg wordt de lezer steeds meer aan het denken gezet: is het wel zo wenselijk om de wereld te willen veranderen?
Meeslepend
The Lathe of Heaven werkt op meerdere niveaus uitermate goed. Het is allereerst een bijzonder meeslepend verhaal waarbij de spanning tussen Orr en Haber steeds groter wordt en de doelen die Haber voor ogen heeft zorgen ervoor dat het verhaal zich in een constant veranderende wereld afspeelt. Er gebeurt dus genoeg – er komen op een gegeven moment zelfs aliens aan te pas – om als lezer constant geïnteresseerd te blijven in de wendingen die het verhaal neemt en de consequenties van die wendingen.
Op verhaaltechnisch vlak valt er dus weinig aan te merken op hoe dit verhaal in elkaar zit, maar wat dit boek echt bijzonder goed maakt, is hoe Le Guin twee wereldvisies tegenover elkaar zet, en hoe ze duidelijk partij lijkt te kiezen voor Orr, die zelfs op momenten wanneer de wereld er voor hemzelf rooskleurig uitziet, blijft verlangen naar een wereld die niet meer verandert en die gewoon is zoals hij is, ook al moet hij daarvoor zaken opgeven die hem heel goed uitkomen.
Acceptatie
In The Lathe of Heaven schemert daarmee een liefde en waardering voor oosterse filosofie door, iets waar ik met mijn filosofische achtergrond en als beoefenaar van zen heel erg warm van word. De titel van het boek is een (verkeerd vertaalde) vertaling van een stukje tekst van de Oosterse wijsgeer Chuang Tzu, waarvan ook andere citaten in het boek te vinden zijn. Ook citaten van Lao Zi (oprichter van het taoïsme) maken hun opwachting in dit verhaal.
Uiteindelijk bewegen al die citaten (H.G. Wells en Victor Hugo komen ook nog voorbij) en het verhaal zelf zich uiteindelijk in één richting: namelijk die van de weg van acceptatie. Een perfecte wereld is onmogelijk, dat laat Le Guin heel overtuigend zien, dus de manier om ons te verhouden tot een imperfecte wereld is door te accepteren en te omarmen dat de wereld zo is als hij is, en dat de wereld, hoe imperfect deze ook moge zijn, goed is zoals die is.
Zenvolle ideeën
Ik ben nu sinds een jaar zen aan het beoefenen, en ik vond het prachtig hoe sommige ideeën waar ik in 2023 kennis mee heb gemaakt hun plek vinden in deze roman. Orr weet enkele zenvolle ideeën heel mooi te verwoorden:
“I don’t know. Things don’t have purposes, as if the universe were a machine, where every part has a useful function. What’s the function of a galaxy? I don’t know if our life has a purpose and I don’t see that it matters. What does matter is that we’re a part. Like a thread in a cloth or a grass-blade in a field. It is and we are. What we do is like wind blowing on the grass.”
p. 81
en
“We’re in the world, not against it. It doesn’t work to try to stand outside things and run them, that way. It just doesn’t work, it goes against life. There is a way but you have to follow it. The world is, no matter how we think it ought to be. You have to be with it. You have to let it be.”
p. 139
Afgezien van het heerlijke verhaal, resoneerde de ideeën van The Lathe of Heaven ook heel erg met waar ik op dit moment zelf mee bezig ben en waar ik naar streef, hoe moeilijk ook. Een verhaal waar ik echt direct een persoonlijke binding mee voelde, en die binding werd gaandeweg alsmaar groter. Van alle fictie die ik las in 2023, was dit de meest zenvolle. De manier waarop Le Guin oosterse ideeën heeft verweven met een futuristisch science-fictionverhaal, ja, dat is heel bijzonder, en ik zal me deze dan ook nog wel lang blijven herinneren.
Blogpost
* denotes required fields.
* denotes required fields.