Das Glasperlenspiel - Hermann Hesse (1943)

Dit is wel een paar tikkeltjes taaier en droger dan andere romans van Hesse die hoog scoren op Boekmeter. Het idee van een fictieve biografie maakt het vanzelf al wat voorspelbaar qua structuur. Afstandelijk ook, als vertelling achteraf. Het minst geslaagd is nog de toevoeging van meer dan honderd pagina’s aan gedichten en korte verhalen van de hand van het hoofdpersonage. Thematisch past dit weliswaar best, omdat het meer licht werpt op de geestelijke dilemma’s die het leven van Josef Knecht tekenen, maar dit had toch wel wat eleganter verweven kunnen worden in het geheel. Het is alsof je na Misdaad en Straf nog wat korte verhalen opgediend krijgt voor meer context over het voorgaande.

Los van de moeizame vorm heeft Hesse wel een mooi bouwwerk opgetrokken van een fictieve samenleving waar een elite zich oefent in een puur geestelijke vorm van leven. Centraal daarin staat het kralenspel, een soort symbiose van allerlei geestelijke disciplines, zoals muziekleer, esthetica, wiskunde en (Oostelijke) wijsbegeerte. Het kralenspel is een ontstijgen aan het aardse, de topspelers trachten tot een begrip voorbij verschijningsvormen te komen. Tot een kern die overstijgend is aan de discipline en dus licht werpt op de samenhang van het alles. Dit is precies geen religieuze of spirituele aangelegenheid, maar een puur geestelijke.

Het conflict in Het Kralenspel zit hem vooral in hoe dit streven bestaat naast een materiële wereld die volledig bepaald wordt door de aard van de mens, die zich gewoonlijk om heel alledaagse zaken bekommert en vol onhebbelijkheden zit. Een thema dat vaker te vinden is in het werk van Hesse. Op inhoud zou ik nog tot best een hoge score komen, maar de vorm zorgt voor puntenaftrek.