menu

Deutschstunde - Siegfried Lenz (1968)

Alternatieve titels: Duitse Les | Duits!

mijn stem
4,15 (10)
10 stemmen

Duits
Psychologisch

398 pagina's
Eerste druk: Hoffmann und Campe, Hamburg (Duitsland)

De roman, die de vorm heeft van een raamvertelling, speelt zich af in het jaar 1954. De hoofdpersoon van deze roman, de eenentwintigjarige Siggi Jepsen, verblijft in een jeugdgevangenis in de buurt van Hamburg. In de Duitse les wordt hem door zijn leraar de opdracht gegeven een opstel te schrijven over ‘de vreugden van de plicht’. Terugblikkend beschrijft Siggi zijn jeugd in een dorpje in het noorden van Duitsland. Centraal staat de relatie tussen zijn vader Jens Ole en diens jeugdvriend de schilder Max Nansen. Vader is politieagent en krijgt tijdens de oorlog de opdracht om een door de nazi's uitgevaardigd schilderverbod te handhaven. Hierdoor groeien de twee mannen steeds verder uit elkaar; de strijd werkt tot ver na de oorlog door en heeft een sterke invloed op de jongen die tussen de twee heen en weer geslingerd wordt.

zoeken in:
avatar van Pythia
5,0
Het was even zoeken naar een boek waarvan de letters groot genoeg zijn en dat enige inspanning waard is wanneer je even niet scherp ziet.
“Duitse Les” heeft royaal aan de verwachtingen voldaan

De hoofdpersoon Siggi Jepsen moet een opstel schrijven over “De vreugden der plicht” .
De plicht wordt in het boek van alle kanten belicht, de vreugde ervan staat ter discussie: plicht blijkt een obsessieve kant te hebben.
Het voornaamste thema is het conflict tussen plicht en loyaliteit. De periode die het boek beslaat, van 1944 tot 1954, laat daar uiteraard alle ruimte voor
Het klimaat en het landschap van Sleeswijk-Holstein worden prachtig beschreven, en daarbij de invloed die beide hebben op de bewoners.

Hoe zal ik de stijl omschrijven? Niet van humor ontbloot maar wel serieus, met vaak een ongebruikelijke keuze van woorden.

avatar van Pythia
5,0
Het blijft toch een beetje wringen als een schrijver waarheid en fictie mengt.
De nazischilder Emil Nolde en de Duitse literatuur - Boeken - Knack.be

4,0
Alweer een Duits boek over de verwerking van de nazitijd? Lenz brengt de vraag “Hoe is dat allemaal mogelijk geweest?” op een breder vlak, zodat het verhaal los van de historische feiten nog belangrijk blijft en de hele kwestie van de individuele verantwoordelijkheid aan de orde stelt. Zijn beschrijvingen van de Duitse Waddenkust zijn prachtig en zijn analyses van de schilderijen van de schilder Nansen zijn zodanig dat ik op zoek ben gegaan naar afbeeldingen van de schilderijen van Emil Nolde, die model voor hem stond. Misschien zijn de beschrijvingen van het volksleven in dat geïsoleerde gebied wat te folkloristisch, maar de satire over de psychologen en de kunstliefhebbers is heel grappig. Heel de stijl van het boek zit ook vol van een soort ironie en afstandelijkheid. Het laatste deel beviel me minder, te veel uitleg.
Van de generatie Duitse schrijvers van na de oorlog, is Lenz volgens mij minder sterk dan Grass, maar hij zal waarschijnlijk langer doorleven dan Böll.

avatar van eRCee
4,5
Böll lijkt me een schrijver die ooit, als de omstandigheden zich er voor lenen, herontdekt en hergewaardeerd zal worden. Van de drie is hij het meest uitgesproken, echte 'Trummerliteratur'.
Het oeuvre van Grass leunt, voor zover ik het ken, erg op Die Blechtrommel (wat dan ook een meesterwerk is).

avatar van Pythia
5,0
Lenz is Deutschstunde, Grass is Die Blechtrommel, Böll is een heel oeuvre in prachtig gebruikte taal.

avatar van eRCee
4,5
Eens in de zoveel tijd lees je een grote roman. Dit is er zo één. Deutschstunde verenigt een perfecte compositie met een glasheldere stijl en schitterende thematiek.

Om met dat laatste te beginnen, moet ik allereerst zeggen dat dit geen zwaar boek is. Oorlog is weliswaar de achtergrond maar Deutchstunde gaat hoofdzakelijk over het conflict tussen twee mannen in een afgelegen kustgebied. Nansen de schilder, die vrijheid, menselijkheid en artistieke expressie representeert, contra Jepsen de politieman, die staat voor orde, plicht en kleingeestigheid. Dit kleine conflict wordt werkelijk op het scherpst van de snede gestreden. Het geeft in al z'n banaliteit iets weer van de waanzin van oorlog, en hoe mensen tegenover elkaar komen te staan.

De stijl noemde ik glashelder. Filmisch zouden sommigen zeggen. Lenz weet met zijn gewone taal ongewoon krachtige beelden en scenes op te roepen. Eén van de belangrijkste motieven van Deutschstunde is het landschap en de natuur van een kuststreek en het knappe is dat Lenz deze streek tot leven wekt zonder te overdrijven; z'n taal is precies en zuiver, en de lyriek zit hem niet in de woorden maar in datgene wat ermee wordt beschreven.

En dan is er nog de fenomenale compositie. Het vertelraam wordt gevormd door hoofdpersoon Siggi Jepsen terwijl die op z'n 21e in een jeugdgevangenis zit. Het hoofdverhaal is datgene wat deze Siggi als strafwerk produceert, een herinnering van z'n eigen jeugd. Lenz creëert hiermee ruimte en lucht; het perspectief versterkt het coming-of-age aspect en de structuur accentueert de subjectiviteit van de vertelling (hij doet dat zelfs nog explicieter door ook nog materiaal in te voegen vanuit de dissertatie van een pedagoog, die weer schrijft over de protagonist). Ik ben zelden zo'n effectieve raamvertelling tegengekomen. Je zou bijna kunnen zeggen dat het deze opzet is die Deutschstunde optilt van streekroman naar grote literatuur.

Zwaar is het boek niet. Maar soms wel heel indringend. De scene die me het meest ontroerde was die op het station, wanneer de schilder Nansen vlak na het einde van de oorlog zijn vriend Busbeck naar de trein brengt, terwijl op datzelfde moment een vrouw uit het dorp haar gewond geraakte echtgenoot weerziet. Hoe Lenz de ellende van de oorlog met zo'n klein detail in volle hevigheid weet te schetsen is ongelofelijk. Een andere scene die los het vermelden waard is, uitzonderlijk beeldend en ook zeer grappig, is die rond het sterfbed van de vrouw van de schilder.

Als je geluk hebt kom je eens per jaar zo'n boek tegen. Een meesterwerk.

avatar van Pythia
5,0
eRCee schreef:
De scene die me het meest ontroerde was die op het station, wanneer de schilder Nansen vlak na het einde van de oorlog zijn vriend Busbeck naar de trein brengt, terwijl op datzelfde moment een vrouw uit het dorp haar gewond geraakte echtgenoot weerziet.
Ook die vrouw doet haar plicht, ze is loyaal aan haar aan flarden geschoten echtgenoot en stuurt haar oorlogsjarenminnaar de laan uit.

Gast
geplaatst: vandaag om 11:45 uur

geplaatst: vandaag om 11:45 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.