The Songlines - Bruce Chatwin (1986)

De auteur heeft studie gemaakt van de cultuur van de aboriginals en wil ons graag de resultaten ervan kenbaar maken. Beter had hij de bijzonderheden van die cultuur in een kort essay van vier bladzijden gestopt en de lezer het rommelige verhaaltje met een krakkemikkig plot en een stoet aan vergetelijke personages bespaard.

In dit genre een van de mooiste boeken die er geschreven zijn. De diepte van het mysterie en de ontmoetingen met de randfiguren...

Deze moet ik dringend eens uitlezen. Ik had hem vorige zomer ontleend in de bib om mijn fascinatie voor Australië nog wat meer te voeden. Het plan was toen immers dat ik na mijn afstuderen een jaar door dat mysterieuze land zou trekken. Maar toen kreeg ik mijn punten te zien en bleek dat ik nog een jaar langer zou moeten studeren, waardoor Australië uitgesteld werd. Toen heb ik dit boek boos teruggebracht naar de bib.

In het boek zit een merkwaardige tegenstelling tussen mensen die aftakelen door drank, isolement, armoede enz. en aan de andere kant een opeenstapeling van citaten en verwijzingen naar hogere cultuur. Als de ik-persoon bv. voor het eerst Arkady ontmoet, blijkt die zoon van Russische migranten, met een verleden van rampen, bij het verlaten van zijn vrouw alleen zijn bibliotheekkast en een klavecimbel mee te nemen; in het midden van de woestijn ontmoet de ik-persoon een man met een boekwinkel, die Proust zit te lezen en de ik-persoon weet dan uit het hoofd precies welk hoofdstuk en zo zijn er meer voorbeelden. Op een zeker ogenblik zit de ik-persoon op zijn eentje, midden in de woestijn, in de gloeiende hitte zijn notities na te lezen met bladzijden en bladzijden literaire, filosofische en wetenschappelijke citaten... En tussendoor wordt er gedronken en nog gedronken en is het veel te heet...

Ik blijf maar lezen in dit verwarrende boek, dat tegelijk een soort van reisverhaal en een vaag wetenschappelijk en filosofisch betoog is. Rousseau's “bon sauvage” takelt af, zoveel is zeker en zijn op zwerven gebaseerd levenswijze zal verdwijnen, zo vreest Chatwin.

Afgelopen zaterdag zond BBC2 een documentaire uit over dit boek. De titel van de documentaire was Nomad: in the footsteps of Bruce Chatwin. De aborignials en de eindeloze woestijn had het ook kunnen heten. Helaas viel ik midden in het programma, zodat ik het begin niet heb gezien. Herinnerde mij hoe ik heb genoten van Chatwin’s boeken. Songlines is fascinerend, een ander woord ken ik niet voor dit boek. Heel talentvolle schrijver, die aan aids overleed, toen daar nog geen medicijnen voor waren. Paul Theroux schrijft een prachtig in memoriam in zijn boek Frisse Lucht.

Vergat er bij te schrijven dat In Patagonia en The Viceroy of Ouidah ( dat boek heb ik nog niet gelezen ) ook in de documentaire voorkwamen.

Heb wel eens van het fenomeen 'Songlines' gehoord. Wat ik ervan begreep, is dat het landschap door middel van een lied beschreven werd; een lied als een soort van landkaart , zoiets(?).

Nu nog bedenken van wie ik dat ooit meegekregen heb...