menu

Herinneringen van een Engelbewaarder - Willem Frederik Hermans (1971)

mijn stem
3,83 (46)
46 stemmen

Nederlands
Psychologisch / Oorlog

441 pagina's
Eerste druk: De Bezige Bij, Amsterdam (Nederland)

Officier van Justitie Alberegt brengt op 9 mei 1940 zijn geliefde Sysy, een joodse vrouw, naar de boot om het land te verlaten. Op de terugweg rijdt hij een meisje dood. In paniek verbergt hij het lijk en vlucht naar de rechtszaal waar hij moet pleiten voor strafvervolging van een journalist die Hitler, bevriend staatshoofd, heeft beledigd. De volgende dag breekt in Nederland de Tweede Wereldoorlog uit. Rotterdam wordt gebombardeerd, Nederland capituleert. In de totale verwarring worstelt Alberegt met zijn verdriet en wanhoop, zijn schuldgevoel en angst.

zoeken in:
avatar van -JB-
3,5
Herinneringen van een engelbewaarder speelt in de tijd dat de tweede wereldoorlog uitbreekt in Nederland en de dag dat Nederland capituleert. Het is een boek dat handelt over goed en kwaad, een thema dat terugkomt in verschillende motieven. Allereerst de officier van justitie die een misdaad begaat, ten tweede de vervolging van een journalist (wat de ene dag onder de Nederlanders goed is kan de volgende dag onder de Duitsers kwaad zijn) en ten derde de vertelsituatie van de de engel en de duivel.
Het tweede belangrijke thema in het boek is de totale chaos en ontreddering die ontstaat in het handelen en denken van de mensen als de oorlog is uitgebroken.
Door deze twee thema's te verbinden ontstaat er een verassend schaakspel in het denken van de hoofdpersoon, Alberegt, dat wordt gedomineerd door de engelbewaarder. Deze engelbewaarder zelf is echter ook niet helemaal vrij van chaos en een slecht goed/kwaad besef.
3,5*

avatar van Aazhyd
4,0
Het verhaal is sterk, maar het perspectief van de engelbewaarder vind ik wat kunstmatig overkomen.

avatar van Casartelli
3,5
Aazhyd schreef:
Het verhaal is sterk, maar het perspectief van de engelbewaarder vind ik wat kunstmatig overkomen.

Mee eens, vandaar ook een voor Hermans-begrippen iets lagere score mijnerzijds.

avatar van cinemathique
Ik had het boek gekocht omdat het vertelperspectief me interessant leek en ik het gewend ben dat Hermans mooie werkjes schrijft. Helaas blijkt dit toch één van zijn minder goede oorlogsromans te zijn. Vergeleken met In de mist van het schimmenrijk (over een affaire tijdens de wereldoorlog) of De donkere kamer van Damokles (over een man met een geheimzinnige dubbelganger) is dit ver beneden het gebruikelijke niveau van Hermans.

Het verhaal is boeiend tot op zekere hoogte, maar de uitwerking is minder geslaagd. Het hoofdpersonage is gewoon oervervelend en de volkomen overbodige commentaren van diens beschermengel lijken eerder een manier om dit te verbergen. Een meerwaarde biedt dit perspectief echter niet.
Veel liever wou ik meer te weten komen over de relaties tussen de personages, die slechts oppervlakkig geraakt worden.
Op de schrijfstijl valt weinig aan te merken. Matig, met hier en daar een zinnetje dat uitblinkt in spitsvondigheid, doch snel weer vergeten wordt wanneer men het lezen herneemt.

Uiteindelijk begint het boek vanaf de tweede helft echt op gang te komen, maar dan is het kalf al half verdronken.

Nee, van Hermans ben ik toch veel beter gewoon. Ik begin zelfs te twijfelen of het de 3 wel waard is.

avatar van cinemathique
Alsnog veranderd naar een 2,5 dus. (Ik doe geen moeite om mijn teleurstelling te verbergen.)

3,5
Ik werd ook aangetrokken door het vertelperspectief, maar ben meer tevreden over de uitwerking. Niet dat het geniaal was, maar toch wel genoeg voor een ruime voldoende.

4,0
Geestige, défaitistische hoofdpersoon, gaat met de stroom van het leven mee. Het goed en kwaad speelt met Alberegt, in vrij letterlijke zin.
De luchtigheid waarmee de eerste oorlogsdagen worden beleefd, maken het des te dreigender - zeker met de huidige kennis, dat het niet in twee weken over was.

Maar toch, de opmerkingen hierboven doen me denken dat ik - wetende dat ik dit een goed boek vind - toch meer Hermans moet gaan lezen.

4,0
Sterk boek waarin de engelbewaarder en de duivel wel degelijk een functie hebben, en daardoor er niet bij de haren bij gesleept zijn. Hermans zet met deze surreele personages hoog in, maar heeft ook een zeer hoge boodschap: zelfs de (geestelijke) belichaming van het Goed, kan door de chaos van de oorlog en de kosmos in zijn geheel (want het is Hermans er niet om te doen om te zeggen 'jongens dit is wat oorlog is', integendeel, het is constant oorlog, zowel bij het oppakken als neerleggen der wapens) geen doordachte keuzes meer maken die van moraliteit doordrenkt zijn en is daardoor even opportuun als eender welk kwaad wezen ook. De engelbewaarder bedient zich van dezelfde gedachten als de duivel, staat er niet voor niets op de achterflap van het boek.

Hermans op zijn sterkst vind ik altijd wanneer hij zijn personages kletspraat laat debiteren. In Onder Professoren deed hij dat onovertreffelijk, maar ook deze roman bevat passages die er in dat kader mogen wezen. Over een schilderij waar maar 1 kleur op is gekladderd, die bij de Duitse bezetting als ontaard zullen worden gekenmerkt, maar in de communistische heilstaat herontdekt zullen worden, bijvoorbeeld. Prachtig cynisme.

Voorts lijkt Hermans met het einde te willen zeggen dat aan niemand de oorlog voorbij gaat, alle overoptimistische waanbeelden die aldoor de revue passeren, ten spijt.

avatar van Pecore
4,0
Bijzondere roman over, laat ik het nog maar eens herhalen, goed en kwaad. Doet Alberegt het kleine joodse meisje niet een enorme gunst door haar vlak voor de oorlog een snelle en pijnloze dood te bezorgen? In dat soort vraagstukken schittert Hermans. En het is bovendien verpakt in een meeslepend verhaal.

Stilistisch vind ik het echter wel een stuk minder dan wat ik van Hermans gewend ben. De zinnen lijken soms niet helemaal lekker te lopen, alsof je van doen hebt met een matige vertaling. Niet helemaal mijn smaak, maar het zit het verhaal niet in de weg. En hier en daar stuit je toch weer op die typische, met cynisme overgoten Hermans-passages.

Gast
geplaatst: vandaag om 03:07 uur

geplaatst: vandaag om 03:07 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.