Keizers Sterven Niet in Bed: Van Caesar tot Romulus Augustulus 44 v. Chr.-476 n. Chr. - Fik Meijer (2002)

Non-fictie lees ik zelden, en als ik het doe is het meestal op basis van een titel die mijn aandacht trekt. Keizers sterven niet in bed is daar een mooi voorbeeld van. Daarbij helpt het zeker dat de Romeinen sowieso mijn interesse hebben.

Fik Meijer kiest ervoor om het sterven van de keizers als invalshoek te gebruiken. Dat heeft zo z'n nadelen - sommige keizers hebben zo'n interessant leven dat je er graag meer over had willen lezen - maar over het algemeen werkt het erg goed. Keizers sterven inderdaad zelden in bed, en zelfs als ze dat doen is het altijd de vraag of ze niet stiekem vergiftigd/gewurgd/verstikt zijn. Er komen allerlei originele mogelijkheden om te sterven langs. Ik heb het niet geteld, maar ik krijg het idee dat de meeste keizers vermoord zijn. Meijer geeft dan net genoeg achtergrondinformatie om een idee te krijgen waarom de daders de keizer dood willen hebben. Vaak genoeg is het niet helemaal duidelijk hoe en wanneer een keizer gestorven is, dan krijgen we de verschillende mogelijkheden voorgeschoteld met een korte toelichting met betrekking tot hun geloofwaardigheid.

Meijer schrijft plezierig. Hij dicht aan de historische personages geen eigenschappen of daden toe maar haalt alles uit zijn bronnen; als hij al speculeert over het hoe of waarom, maakt hij dat meteen duidelijk. Er is geen dialoog, de omgeving wordt niet beschrijven en Meijer probeert zich niet al te hard in de personages in te leven, en toch leest Keizers sterven niet in bed bij vlagen net als fictie. Dit is met name zo in de turbulente perioden van het Romeinse rijk, als machtige families elkaar bestrijden, zich met elkaar verbinden door huwelijken, echtscheidingen, nieuwe huwelijken en adopties, en elkaar en zichzelf uiteindelijk uitroeien in een bloeddorstige strijd om de troon. De interessantste hoofdstukken gaan meestal over toch al beruchte keizers (Nero, Caligula, Constantijn) en de mensen om hen heen.

Dit boek is dan wel bedoeld als overzicht van de ondergang van de Romeinse keizers persoonlijk, juist door de vorm van het boek wordt de ondergang van het Romeinse Rijk duidelijk. In de eerste hoofdstukken benoemt Meijer vaak hoe bepaalde keizers de stad verfraaien, wetten instellen en het rijk uitbreiden. Geleidelijk lezen we vooral nog hoe ze grensoorlogen voeren, om uiteindelijk, als de scheuring van het rijk een feit is, niet veel meer te lezen dan hoe keizers, medekeizers en troonpretendenten elkaar vermoorden en opvolgen. Het wordt dan helaas soms wat minder leesbaar, hoewel je daar denk ik eerder de geschiedenis de schuld van moet geven dan de schrijver. Zoals de draken in Game of Thrones (Westeros doet mij vaak denken aan het Romeinse Rijk, en andersom) met de generaties steeds minder machtig worden totdat ze nauwelijks groter zijn dan een kat, zo worden de keizers steeds meer sneue figuren die halfslachtige pogingen doen om hun kleine stukje van het uiteengebrokkelde keizerrijk vast te houden. Tevergeefs.

Zo geeft Meijer niet alleen inzicht in leven en dood van keizers en de opgang en ondergang van het Romeinse Rijk, hij laat ons ook nog nadenken over de geschiedenis in de diepste zin van het woord. Keizerrijken vallen uiteen en ook de machtigste mannen moeten sterven. Goede keizers kunnen worden vermoord door een enkele wraakzuchtige dienaar, terwijl wrede en/of incompetente keizers jarenlang hun gang kunnen gaan. Niets beklijft en toch is er nooit echt iets nieuws onder de zon.

Oké, misschien lees ik er nu meer in dan Meijer heeft bedoeld te schrijven. Het is echter wel een belangrijke reden waarom ik dit boek gelezen heb. Het werkt niet om het te proberen in een stuk uit te lezen; maar elke keer een paar hoofdstukken gaat prima. Het is, wat je er verder ook in wilt lezen, in ieder geval een vlot geschreven en duidelijk overzicht van een groot aantal bewogen levens en de vaak al even bewogen einden daarvan.

Romeinse keizers, zeker de meer bedorven, hebben al langere tijd mijn interesse.
Fik Meijer benoemd zijn bronnen in de inleiding en beschrijft waar de keizers om bekend stonden en hoe ze, vaak gewelddadig aan hun einde kwamen.
Dit chronologisch per "keizer-tijdperk". Goed beschreven en een aanrader voor iedereen die hierin is geïnteresseerd.

Ik ga ook zijn boek over de ins en outs over Gladiatorgevechten halen.