Cien Años de Soledad - Gabriel García Márquez (1967)

Ik heb lang gewacht met het lezen van dit boek, goed wetende dat ik het schitterend zou vinden, en dus het moment dat ik het achter de rug zou hebben stiekem wat uitstellend. Uiteindelijk is het er vorig jaar toch van gekomen (en sindsdien heb ik het zelfs al twee keer gelezen) en natuurlijk vond ik het adembenemend goed, ik bedoel, ik was al verzot op magisch realistische verhalen voor ik überhaupt van de term gehoord had. Dit boek is zo verfrissend, zo origineel, zo boordevol fantasie, levenswijsheid, humor, tragiek, melodrama, absurditeit en melancholie, ook hier kan ik niet anders dan besluiten dat het compleet uniek is, en een van de grootste meesterwerken ooit geschreven. Het is het soort boek waar je maar even aan moet terugdenken om al direct een haast onbedwingbare zin te krijgen om het meteen, stante pede opnieuw te lezen, en nog eens, en nog eens. Echt waar, als er één boek zou moeten bestaan dan is het dit, niet dat het de rest overbodig maakt, maar moeilijk krijgen ze het toch . Ik ga niet beginnen de prachtige vondsten en legendarische stukken uit het boek op te sommen, daarvoor moet je het maar lezen, maar sinds het begin van dit bericht heb ik gewoon door mijn herinnering aan het boek al drie keer luidop gelachen, twintig keer geglimlacht en zevendertig keer gedacht "gho, wát een geweldig boek is dit toch".

Eindelijk een boek dat volledig voldoet aan het beeld dat ik had bij de term Magisch Realisme. Prachtig zoals Marquez de meest bizarre dingen tussen neus en lippen door beschrijft. een van de hoogtepunten vond ik wel het stroompje bloed van Jose Arcadio naar Segundia.

Helaas zakte het boek naar het einde toe toch wat in. De laatste Aureliano kon me gewoon niet meer zo boeien. Het einde zelf is overigens wel volledig passend bij het boek eindelijk een varkensstaart

4,5* en zeker voor herlezing vatbaar.

Geweldig boek, man. Echt het mooiste boek dat ik ooit heb gelezen met de ene prachtige passage na de andere.

5*

Alle lofuitingen over dit boek die ik hier had gelezen, zetten mij aan tot het lezen van dit boek. En helaas heeft dit boek op mij niet de indruk gemaakt die het op menig lezer hier wel heeft gedaan.

Sommige dingen uit het boek vond ik erg mooi zoals de tijd die rondjes lijkt te draaien en de beschrijvingen van de vele manieren waarop de personen eenzaam waren.
Maar doordat alles zo afstandelijk wordt beschreven, raakte nooit echt in het verhaal. Ik moest me er toe zetten om het boek iedere keer weer op te pakken. Het verhaal duurt naar mijn mening dan ook net 1 of 2 generaties te lang. De herhaling van zetten wordt dan net iets te groot. Al vond ik het einde zeer passend.

Ook met de 'Magische' gebeurtenissen had ik af en toe moeite. Zoals dat het hele dorp niet meer kan slapen. Op zich wil ik dat best aannemen. Maar dat wordt dan simpel opgelost doordat een man langskomt met een drankje. Een beetje goedkoop...

Misschien is het boek gewoon niet mijn smaak, het wist mij in ieder geval niet te overtuigen.

Het boek ging bij mij nooit echt leven. Mijn grootste punt van kritiek is toch de manier waarop de vorm het in de weg ging staan om binding met de karakters te kunnen krijgen. Vanuit literair en filosofisch oogpunt is het schitterend gevonden om een familiegeschiedenis te vertellen vanuit karakters die dezelfde naam delen, maar in de praktijk creëerde het bij mij een continue verwarring over wie nou wie ook alweer was. De enige oplossing is dan terugbladeren naar de lijst aan het begin van het verhaal. Dit is echter niet bevorderlijk voor de flow van het lezen. Daarnaast stond het me tegen dat de roman bijna in zijn geheel bestaat uit beschrijvende passages en nooit dieper in lijkt te gaan op de innerlijke wereld van een specifiek karakter. Tegen de tijd dat ik binding begon te krijgen met de karakters gingen ze dood of verdwenen ze uit Macondo en moest ik weer helemaal opnieuw in de roman zien te komen. En dan niet 1 of 2 keer maar steeds opnieuw.

Wat mij wel wist te raken is de manier waarop Márquez de absolute viezigheid van militaire coupes en onderdrukkende regimes weet in te bedden in een verhaal vol poëtische schoonheid. Ik heb dit vaak teruggezien in het werk van latere schrijvers en het kan haast niet anders dan dat zij daarin schatplichtig zijn geweest aan deze schrijver. Het is bij deze roman dan ook zeker niet het geval dat ik het talent van de schrijver betwist, maar het is geen leeservaring gebleken die bij mij dezelfde diepe indruk heeft achtergelaten als bij andere mensen het geval was.

Toen ik bij bladzijde 110 zat heb ik het al bij een aantal vrienden aangeraden en na een bladzijde of 250 begon ik het opeens minder interessant te vinden: alsof ik te bewust bezig was met de vraag "zullen mijn vrienden dit wel kunnen waarderen?". Een van mijn vrienden zei dat ze het nieuwste album van The National niet in één beurt kon beluisteren omdat het dan even te droefgeestig zou worden. Kon ze van dit boek dan wel genieten?

Gisteravond heb ik het boek uitgelezen en ik kan zeggen dat het uiteindelijk weer goed is gekomen. Op een gegeven moment (na de dood van Ursulá) raakte ik voor het eerst écht goed in de knoop met de personages. Hoe verhield de laatste Aureliano zich nu tot Amaranta Ursulá, en José Arcadio? Wie waren zíjn ouders? Waren Amaranta Ursulá en hij neef en nicht? Broer en zus? Was hij misschien zelfs de opa van Amaranta Ursulá? Ik kwam er niet echt meer uit. Maar uiteindelijk, met de hulp van Sparknotes' "character overview" ben ik weer op het goede pad gekomen.

De laatste bladzijdes lazen als een trein. Ofschoon ik me niet helemaal thuis kon vinden in de manier waarop het verhaal uiteindelijk eindigde kan ik me geen enkele andere manier bedenken waarop deze geschiedenis anders afgesloten had kunnen worden. Uiteindelijk vind ik de eerste helft van het boek mooier dan de tweede helft. Denk aan de periode van de Slapeloosheid en de burgeroorlogen. Fantastisch vond ik dat je vanaf de allereerste zin weet dat Kolonel Aureliano Buendía voor een vuurpeloton komt te staan, en dat wordt dan nog een keer of drie herhaald, en pas bij bladzijde 110 krijg je een idee van waaróm hij daar uiteindelijk terecht gekomen is!

Kolonel Aureliano Buendía is mijn favoriete karakter uit het boek. Ik kijk er naar uit het boek van de zomer weer eens opnieuw te lezen!

Gabriel Garcia Marquez overleden, en ik dacht nog maar eens terug aan Honderd jaar eenzaamheid. Het eerste boek dat ik van hem las, en waar ik maar niet doorheen kwam. Ik heb wederom een poging ondernomen, en kom tot dezelfde conclusie. Er staan prachtige zinnen, mooie passages en fantastische scenes in, maar een echt meeslepend verhaal wil het niet worden. De meeste personages komen niet tot leven en zijn inwisselbaar, terwijl ik mij tegelijkertijd irriteerde aan de constant terugkerende vraag: wie is wie? Zeer irritant. Kortom, Honderd jaar eenzaamheid is voor mij meer literair geweld met mooie passages dan een mooi verhaal. Het klinkt alsof ik geen plezier aan dit boek heb beleefd, maar dat is niet zo. Toen ik het boek, vijf jaar geleden, voor het eerst las raakte ik dusdanig geïntrigeerd dat ik inmiddels vijf of zes andere romans van Marquez heb gelezen, en waarvan Kroniek van een aangekondigde dood en Liefde in tijden van cholera wat mij betreft de beste zijn.

Honderd Jaar Eenzaamheid stond al jaren ongelezen in de kast en bij iedere poging hieraan te beginnen haakte ik bij de openingszin 'staande voor het vuurpeleton' al min of meer af, ik kwam niet verder dan pagina één.
Maar ja, ik wist natuurlijk wel dat dit boek hoog gewaardeerd en bekend is, ik nam maar twee boeken mee tijdens mijn vakantie waaronder deze roman en moest dus wel ...
Zonder meer een echte Garcia Marquéz. Wat kan ik toch genieten van zijn absurditeiten en magie alsof het de gewoonste zaken van de wereld zijn.
De op elkaar lijkende familienamen vragen wel wat oplettendheid, echter de stamboom voorin het boek helpt voor mij voldoende.
Voor mij niet zo goed en mooi als Liefde in Tijden van Cholera maar zeker het lezen waard!
Ook ik zie ooit herlezen als een goed idee.
4*

Van deze had ik altijd het idee dat het ergens in Spanje afspeelde, met grote klassieke gebouwen vol pilaren. Geen idee waar dat idee vandaan kwam, maar dat was een beeld dat ik had. Was dat even anders, toen ik begon te lezen.

Maar goed, Márquez is een rasverteller, die eigenlijk één lang vloeiend verhaal heeft geschreven en net zo makkelijk de tijd en periode beschrijft als de personages en hun leefwereld. Iedereen krijgt genoeg aandacht om te gaan leven, het dorpje Macondo leeft ook ende talloze anekdotes zijn lichtjes fantastisch waarin je je tijdens het lezen helemaal in kan verliezen. En nu, muchos años después, denk ik er nog steeds met liefde aan terug. 5,0*.

G. G. M. heeft z’n magnum opus opgebouwd rond twee soorten tijd. Lineaire tijd bepaalt de opeenvolging van generaties, de historische gebeurtenissen en de technologische vooruitgang. Uitvindingen evolueren van pianola en magneten tot trein, grammofoon en film. Tegelijk is er de circulaire tijd, die inhoudt dat sommige gebeurtenissen terugkeren.

De periode van honderd jaar begint ergens in de late jaren 1830. De eenzaamheid slaat vooral op de afzondering van het fictieve dorpje Macondo, dat omringd is door bergen, oerwoud en moerasland. Af en toe wordt die afzondering doorbroken: door de zigeuners, door de oorlog of door de trein. Eenzaamheid slaat ook op de neiging van sommige personages om het isolement op te zoeken.

De beroemde openingszin is misleidend. Ten eerste is Aureliano Buendía geen echte kolonel, maar een rebellenleider. Ten tweede schept het de verwachting dat hij geëxecuteerd zal worden, maar hij overleeft het vuurpeloton - in tegenstelling tot z’n neefje Arcadio. Het idee dat iemand z’n leven voorbij ziet flitsen wanneer die oog in oog staat met de dood, suggereert dat alle tijdstippen tegelijk plaatsvinden.

Het is een voorbeeld van magisch realisme. De locatie is realistisch. Gruwelijkheden worden onverbloemd weergegeven: incest, zedeloosheid, besmettelijke ziekten, ongedierte, zelfmoord...Rebeca lijdt aan de eetstoornis pica. Ze eet aarde en kalk, om die vervolgens uit te braken. Tegenover dat grauwe realisme staan magische elementen als helderziendheid, spiritisme en levitatie.

Personages met dezelfde naam lijken elkaars reïncarnatie. De Aureliano’s hebben de neiging zich terug te trekken in de kamer van Melquíades en om gouden visjes te maken. Aurum is Latijn voor goud. De Arcadio’s zijn botter, impulsiever en extraverter. Er zijn twee soorten vrouwen. De echtgenotes nemen de leiding van het huishouden op zich. De prostituees zorgen voor passionele nachten en een aantal bastaardkinderen.

De belangrijkste historische gebeurtenis is de Colombiaanse Burgeroorlog (1860-’62), al wordt deze omringd door twintig jaar van revoluties. “Kolonel” Aureliano Buendía kruipt hiervoor tijdelijk uit z’n schulp. In het begin strijden de liberalen tegen de feodale standenmaatschappij en voor gelijke rechten voor onwettige kinderen, maar algauw moeten die idealen wijken voor machtswellust en wreedheden.

Deze complexe, bij momenten verwarrende roman verdient z'n reputatie van Latijns-Amerikaans meesterwerk.

Wow. Ik heb hier weinig woorden voor, en tegelijkertijd juist heel erg veel. Een literair meesterwerk van de bovenste plank, dat ik op een dikke week volledig heb uitgelezen. Dat is een leestempo waar ik al jaren niet meer bij in de buurt kom, dus het zegt echt wel wat dat Marquez me ongeveer tijdens elk vrij moment dat ik had, aan zijn lippen had hangen. Ik ben een lezer die taalgebruik nooit boven personages of een plot heeft gezet, maar wat is dit goed geschreven. Elke lange zin tot in de puntjes afgewogen en geconstrueerd, altijd wel op een bepaalde manier een emotie loswrikkend, of een poëtisch beeld oproepend.. Het klinkt cliché, maar ik kon er geen genoeg van krijgen, en het boek kon me uiteindelijk niet lang genoeg zijn. Al is de lengte zoals het nu is, wellicht nagenoeg perfect. Het taalgebruik is weelderig en Marquez gebruikt hoegenaamd geen korte zinnen om de taferelen te beschrijven, maar op geen enkel moment ervaarde ik dit als vervelend of 'langdradig', of 'moeilijk'. Integendeel zelfs, ik vind dat het boek heel makkelijk leest, als in sneltreinvaart vloog ik door de hoofdstukken.

Hoofdstukken die op zichzelf staan, maar ook naadloos in elkaar overvloeien zonder dat er ooit een bruuske overgang is, en op die manier 100 jaar geschiedenis van een wel heel speciale familie tentoonspreiden. Marquez' stijl en taalgebruik vind ik het sterkste aspect van de roman, maar de inhoud hoeft daar zeker niet veel voor onder te doen. De taferelen en situaties die zich voordoen zijn immer boeiend, en creëren een enorm intrigerende, unieke magisch-realistische wereld die ontegenzeggelijk de onze is, maar tegelijkertijd ook helemaal niet. En misschien is 'magisch-realistisch' ook wel de foute term, aangezien Marquez elk element in zijn universum, ook de 'bovennatuurlijke' en 'fantastische' gebeurtenissen, als deel van de realiteit beschouwt, en niet als 'magie'. Een 'realistische' roman is misschien dus een beter woord, want in het wereldbeeld van Marquez leven de levenden en de doden samen, kan een heel dorp jarenlang slapeloos zijn en lopen verleden, heden en toekomst door, onder en over elkaar heen. Dat vond ik juist zo ongelooflijk uniek. Het fantastische wordt nooit als abnormaal beschouwd, maar als een normaal onderdeel van de geschiedenis van de Buendias.

De personages zijn zeker ook interessant. Misschien niet altijd even invoelbaar op een persoonlijk niveau, maar des te meer op universeel niveau. Marquez laat een resem aan herkenbare menselijke gevoelens de revue passeren - zo ongeveer elke emotie die er bestaat - keer op keer opnieuw, in elke nieuwe generatie van de familie. Soms is het ene personage de complete weerspiegeling van een ouder familielid, soms worden de verwachtingen juist helemaal omgedraaid. Hoe dan ook is het cyclische een belangrijk thema van het boek - subtiel is dat zeker niet, meerdere personages verwoorden dat ook op die manier. Hoe verder in het boek je zit, hoe grootser en 'epischer' het begint te voelen, juist door dat cyclische aspect, en generatie na generatie die nieuwe dan wel oude fouten (opnieuw) maakt. Meerdere emoties overwegen op het einde. Melancholie, verdriet, voldoening, begrip. De cirkel is gesloten, zou je kunnen zeggen, maar de vraagstukken die de roman oproept, blijven nazinderen.

5*, de volle mep, zonder twijfel. Ik kijk er al naar uit om de roman in de toekomst nog eens opnieuw te lezen, en dan misschien iets rustiger, want hier heb ik in de verste verte nog niet alles uitgehaald. Wat is literatuur mooi!

Eigenlijk lezen de eerste 90 pagina's als een intro. We maken kennis met de personages en de omgeving en de sfeer wordt gezet. Daarna - wanneer kolonel Aureliano Buendia ten oorlog trekt - wordt je getrakteerd op een zeer hoogstaand stukje literatuur. De manier waarop de vele gebeurtenissen verteld (of afgeraffeld) worden en de manier waarop de auteur de hersenspinsels en de vele emoties die de gebeurtenissen oproepen bij de hoofdpersonages weet te beschrijven zijn met momenten van een ongeziene schoonheid.

De aankondiging van de dood van de personages is steeds heel prachtig. Net zoals dat vaak gaat met oudjes in het echte leven zie je de dood elke dag dichter sluipen. De dood van de Amaranta, Aureliano Buendia en José Arcadio Buendia zijn wat mij betreft het mooiste.

Ik sluit me wel aan bij de meningen hierboven. De laatste 50 pagina's die nog een generatie toevoegen aan het geheel hadden wat mij betreft weggelaten of ingekort mogen worden.

Hoe wordt geschiedenis geschreven? Enerzijds uiteraard in daden. Meestal een opeenvolging van winnen en verliezen, een processie van slagveld naar het likken van de obligate wonden, een bedevaart tussen victorie en verdriet, op en neer – een cirkel.

Zo leest ook ‘Honderd jaar eenzaamheid’: als steeds weer hetzelfde, maar dan helemaal anders. Enkel een virtuoos als Gabriel García Márquez kan een dergelijke boek honderden opeenvolgende bladzijden laten tollen, swingen en stuiteren. Waarbij de vraag “hoe wordt geschiedenis geschreven?” door de auteur wordt beantwoord met een deftige scheut magisch-realisme. Want de geschiedenis bestaat niet in daden – enkel in de verhalen die er van overblijven, de overlevering die op den duur niets meer met de feiten te maken heeft.

‘Honderd jaar eenzaamheid’ is de mythe die overblijft na de dood en het verderf, na het verstrijken van de tijd, eenmaal macht, politiek, ideologie, religie en vermaak zijn geklonterd tot een aftreksel van het leven zelf – een hutsepot waarin het een niet meer naast het ander bestaat, maar een nieuwe realiteit is geworden, een oraal overgeleverd stukje verleden dat even waar is als onwaar.

En precies zo leest deze klassieker: als een rollercoaster van humor over stilistisch vernuft naar intelligente meditatie over zoiets quasi ongrijpbaar als effectieve feitelijkheden, gespijsd met absurditeiten bij de vleet. Geestig? Best wel. Virtuoos? Oh, zeker. Intrigerend? Vooral qua taligheid. En als geheel? Te lang, te breedsprakig met te weinig figuren die echt aan de ribben blijven kleven. De personages zijn al opgelost in hun fictieve waas nog voor het boek is dichtgeklapt, en Macondo al goed en wel vergeten noch voor het zijn tijdelijke bestemming heeft bereikt.

Ja, een boek vol wijsheid. Maar nee, de weidsheid staat de esthetische ervaring ervan in belangrijke mate in de weg.

3*

Het zal een jaar of 20 geleden zijn dat ik dit boek las. Kon me slechts twee dingen herinneren: de beginzin (omdat die ook elders wel eens voorbij komt) en het tafereel met de baby en de mieren, dat tot mijn verrassing pas helemaal aan het eind komt.

Zowel de lyrische als de meer kritische reacties volg ik wel. Honderd jaar eenzaamheid kan alleen als geheel beleefd worden. Dit voelt op een gegeven moment als meer van hetzelfde, maar tegen het eind valt het helemaal op z'n plek. Doorlezen dus. Garcia Marquez verbeeldt eigenlijk de 'eeuwige wederkeer der dingen', met personages die geen stap vooruit komen in het leven. Macondo staat model voor de geschiedenis van heel Latijns-Amerika. Daarom dat vrijwel alle thema's uit de Latijns-Amerikaanse literatuur terug te vinden zijn in deze creatie van Garcia Marquez. En dan is het ook nog een postmoderne metaroman, met het personage Melquiedes als auteur.

Honderd jaar eenzaamheid is een knap en uniek boek. Het middendeel kan echter wat taai aanvoelen en de emotionele betrokkenheid van Liefde in tijden van cholera ontbreekt. Maar het slot maakt voor mij weer veel goed. Ik was echt onder de indruk van hoe alles in elkaar grijpt, als de meedogenloze tandwielen van de tijd, de familie van Jose Arcadio's en Aureliano's vermorzelend.