De Jacobsladder - Maarten 't Hart (1986)

Ge-wel-dig boek. Ik heb dit boek geleend van mijn vader en ik had (en heb) bij het zien van zijn verzameling Nederlandse literatuur vaak het vooroordeel dat auteurs als Carmiggelt, (Van het) Reve, Vestdijk en 't Hart hopeloos stoffig en saai schreven. Deze roman, 'De jacobsladder', bewijst flink het tegendeel voor meneer 't Hart. Wat me vooral bevalt is hoe 't Hart de natuur weet te beschrijven. Ik heb totaal geen kennis van de planten- en dierensoorten in en rond Maassluis (of flora en fauna in het algemeen), maar ik kan het voor een of andere reden goed voor me zien, vanwege de rake beschrijvingen.

Het verhaal zelf is niet echt origineel, maar het gereformeerde milieu wordt met verve beschreven. Minder kritisch dan verwacht en zelfs met een zekere bewondering voor de vroomheid van de Ruygveen-familie. Deze fundamentele vroomheid heeft echter zijn keerzijden en deze keerzijden komen binnen als mokerslagen, zonder dat 't Hart bijzonder dramatisch/hysterisch schrijft, vind ik.

Het zoveelste boek van Maarten 'T Hart dat volmondig overtuigt. Met name het eerste hoofdstuk is fenomenaal van opzet. In een krappe 20 pagina's worden twee (hoofd)karakters geduid, de centrale gebeurtenis en thematiek geïntroduceerd en de omringende natuur en tijdsgeest geschetst. De vloeiende schrijfstijl laat dit hoofdstuk aanvoelen als een literaire longtake. Stapgewijs bouwt het boek hierop verder, waarbij gekte, fundamentalistisch geloof en spruitjeslucht steeds sluimerend aanwezig zijn. Erg beklemmend! De grootvader van het hoofdpersonage komt gelukkig dikwijls langs om een relativerende, humoristische noot te plaatsen. Weinig scenes voelen bovendien onnodig aan. Dit komt de voornoemde sfeer ten goede . Dit verhaal is deswege van de eerste tot de laatste pagina interessant. Ik kan dit boek dan ook van harte aanbevelen!

Een boek over de zoektocht naar de zin van het leven van Adriaan. Met als ene pool zijn levenswijze en relativerende grootvader. De andere is de bijbelvaste dominee Ruygveen, met wie hij kennismaakt als diens zoon bij een ongeluk om het leven komt.

Ik heb het idee dat ik niets begrepen heb van het boek. Ik ben als heiden opgevoed en ik mis het vermogen de nuances van een leven in de schaduw van de kerk te waarderen. Het is de schuld om de dood van de jonge Ruygveen die Adriaan drijft, maar emotioneel (en intellectueel) bevatten kan ik het niet.

Ik moet het doen met het portret van een heel zachtmoedige protagonist, die op een stille manier zijn weg baant door de wereld. Wat het laatste hoofdstuk mij leert is, dat ambities geen vereiste zijn om te slagen in het leven.