L'Œuvre - Émile Zola (1886)

Schitterende roman over een kunstenaar met grote idealen die nooit tot wasdom komen. Hoofdpersoon Claude Lantier heeft trekjes van Cézanne en Manet en hoopt ooit de meest succesvolle kunstenaar van zijn tijd te worden. In zijn tomeloze ambitie kan hij maar moeilijk stoppen met werken. Terwijl zijn kunstenaarsvriendin langzaam een positie in de kunstwereld verwerven, wordt hijzelf verliefd en trekt zich terug. In de strijd die volgt om zijn ambitie waar te maken, moet hij niet de liefde, niet de kunstenaarswereld, maar vooral zichzelf onder controle krijgen.
Schitterende roman die dankzij uitgeverij Oevers recent opnieuw vertaald is. Het is te hopen dat ook de andere delen uit de Rougon Macquart serie opnieuw beschikbaar komen voor een Nederlands publiek, want dit boek smaakt naar meer!

Smaakt zeker naar meer. Dit is een naturalistische roman pur sang: een kunstenaarsroman vooral, waarin een gemankeerd genie beschreven wordt. Het verhaal bevat een enorme tragiek. Bijna alle personages verliezen hun hoop en idealen, op misschien Sandoz en Irma na. Zola schetst in Het meesterwerk het romantische ideaal van de onbegrepen kunstenaar. Onbegrepen en ook onmachtig, want de grootse dromen die Claude heeft kan hij nooit volledig op het doek verwezenlijken. Maar hij kan vooral geen compromis sluiten en zich ook niet onttrekken aan de lokroep van de kunst en moet dus wel ten onder gaan, inclusief een slotscène die een beetje doet denken aan de film Amadeus. De kunstvorm die Zola beschrijft is zelf niet romantisch maar realistisch/naturalistisch, wat het des te opvallender maakt dat het onderliggende idee over kunstenaarschap dus wel romantisch aandoet. In dat opzicht is het verhaal ook een beetje gedateerd vind ik, hoewel dat tegelijk z'n charme heeft. Iets minder charme bevat de rol van 'de vrouw'. De vrouw wordt hier louter neergezet in relatie tot een man. Ze kan die man bespelen of in sommige gevallen ook overheersen, maar van een zelfstandige levensontplooiing is nergens sprake. In z'n tijd gezien is het geen groot kritiekpunt, maar wel wordt het geheel hierdoor net wat te weinig gelaagd. Maar onder de streep blijft toch een aangrijpend en meeslepend relaas over, dat momenteel nog behoorlijk door mijn hoofd spookt. Paar geweldige sfeerschilderingen van het licht boven Parijs ook die Zola hier uit zijn pen schudt. Een schrijver om eens wat meer aandacht aan te besteden.

Zeer aangenaam leesvoer.Allereerst is dit boek uiterst prettig leesbaar en vermakelijk. In dit deel van zijn 20-delige cyclus komt Zola met het wereldje rond de kunstenaars en de kunstsalons, dus krijg je als lezer ook nog eens een boeiend inkijkje in een bepaald milieu. Ook wat betreft het scheppen van kunst weet Zola vrij aardig in iemands hoofd te kruipen. Vooral mooi als Claude langs de Seine loopt en ideeën opdoet en hoe hij met zijn kunstenaarsoog kijkt. De vriendschappen en het verval zijn mooi opgetekend. Ergens moet ik wel zeggen dat dit boek op elk vlak wel goed scoort maar nergens echt excelleert. Nooit heel diepgravend qua psychologie, nooit super sfeervol, nooit echt zware inhoudelijke stukken als het gaat om de kunst (wat zeker wel erbij had gekund). Maar ik heb me dusdanig ermee vermaakt dat ik daarom wel naar boven afrond. 4,0*.

In 1863 was de jonge Émile Zola als journalist aanwezig op het Salon des Refusés. Deze tentoonstelling van afgewezen schilderijen lag aan de basis van nieuwe stromingen in de Franse schilderkunst, waaronder impressionisme. Schilders braken met de klassieke opvattingen van de Académie des Beaux-Arts, en gingen in open lucht schilderen om dichter bij de werkelijkheid te staan. Ruim twee decennia later wijdde Zola hier een roman aan.

Claude Lantier is een jonge schilder die ervan droomt ooit een meesterwerk voort te brengen, maar ondertussen een gevecht levert om erkenning te krijgen. Christine, de vrouw in z’n leven, moet concurreren met z’n artistieke obsessie. Claude vertoont gelijkenissen met Paul Cézanne. Z’n beste vriend Pierre Sandoz is een schrijver die op Zola zelf lijkt. Het Parijse kunstenaarsmilieu wordt levensecht beschreven.

Dit is het veertiende deel van de cyclus Les Rougon-Macquart. Als nevenpersonage kwam de jonge Claude reeds in drie eerdere delen voor. Als zoon van een dipsomane heeft hij een labiel karakter en kent hij mentale inzinkingen. Parijs ervaart hij als inspirerend maar tegelijk verpletterend. De Seine is de levensader die de hoofdstad met z’n buitenverblijf verbindt. Deze roman geeft een idee van de strijd die een eigenzinnige kunstenaar moet voeren met zichzelf en met z’n omgeving.