menu

Du Côté de chez Swann - Marcel Proust (1913)

Alternatieve titels: De Kant van Swann | Swanns Kant Op | À la Recherche du Temps Perdu 1

mijn stem
3,92 (39)
39 stemmen

Frans
Psychologisch

527 pagina's
Eerste druk: Grasset, Parijs (Frankrijk)

'Du Côté de chez Swann' is het eerste deel van de cyclus 'À la Recherche du Temps Perdu'. Het boek bestaat zelf weer uit drie delen, te weten: 'Combray', 'Un Amour de Swann' ('Een liefde van Swann') en 'Noms de pays: le nom' ('Plaatsnamen: de plaats'). We maken via de herinnering van de ik-figuur kennis met de drie vrouwen van zijn jeugd: zijn moeder, zijn jeugdliefde Gilberte en Odette Swann. Ik vertelt hoe hij als kind tevergeefs op een nachtkus van zijn moeder wachtte als Monsieur Swann op bezoek was en hoe hij later kennis maakt met Gilberte en haar moeder, de mooie mysterieuze Odette Swann. Vriend des huizes dokter Percepied bekommert zich om de slechte gezondheid van de jongeman.

zoeken in:
avatar van mjk87
2,5
Tijd om mij eens aan deze klassieker van Proust te wagen. Een nieuw jaar met nieuwe kansen en voor altijd met het beeld van mijzelf met een poot in het gips en dit boek in mijn handen. Ik had een prima versie van het boek met een redelijke vertaling maar vooral een zeer uitgebreid voorwoord dat eerder een analyse was – bij tijd en wijlen was die zelfs interessanter dan het boek zelf. Maar goed.

De Kant van Swann is niet zozeer een boek als wel een bundel met drie kortere verhalen die al dan niet in meer of mindere mate met elkaar verbonden lijken te zijn. Maar zeker het tweede deel leek er in het geheel niet bij te passen.

Opzoek naar de verloren tijd, bij zulk een zwaar werk is die titel niet zomaar gekozen. Mij lijkt het vooral te doelen op het feit dat wat geweest is je niet nogmaals zal meemaken, zoals dat je nu nog weleens terug verlangt naar dat simpele leven op de middelbare school. Tevens doelt het op het feit dat een bepaalde tijd voorgoed weg is, zoals de tijd dat jongeren nog met elkaar praatten op feestjes in plaats van enkel en alleen verdiept te zijn in hun smartphone’s. En, meer gericht op het boek, doelend erop dat de tijd van de adel voorbij was - zoals meer schrijvers als Mann, Zweig en Marai over die tijd rond dat keerpunt in de geschiedenis schreven. Maar ook gaat het over de adelheid van toen die tijd nauwelijks gebruikte om zich echt nuttig te maken, een leegheid van het bestaan, heeft veel tijd doen verliezen. Ik zou nog verder kunnen gaan waar dit allemaal wel niet overgaat, maar daar heb ik simpelweg geen zin aan.

Vanaf de eerste bladzijde is duidelijk wat de beroemde stijl van Proust inhoudt, iets heel kleins tot grote en grootse proporties opblazen. Vrouwenpraat haast. Dat leidt in het eerste deel tot fenomenale stukken over de geur van koekjes, over een jongen die niet wil slapengaan zonder kus van zijn moeder of een pagina’s lange beschrijving van een toch eenvoudige kerk. Dat is letterlijk verdwalen in de tekst door de meanderende vorm en lengte van de zinnen maar het is ondanks de pittigheid en het trage tempo –om toch maar alle woorden mee te nemen en tot je te laten komen- wel jezelf heerlijk onderdompelen. Een goede sfeer, rake constateringen en en passant leer je bij over de Franse adel, die overigens weinig anders is dan de Hongaarse (Marai) of de Russische (Tolstoj).

Maar dan komt Een Liefde voor Swann, dat wel teruggrijpt op dat eerste deel, maar een los verhaal op zich is en een wel zodanig deel inneemt in het boek dat ik mij serieus afvroeg wat ik hier nu precies mee moest. Daarnaast vond ik dit ook niet interessant en nergens meelevend. Ik heb blijkbaar iets gemist. Of dat er nu aan ligt dat het niet interessant was, of dat ik met een nieuw stuk begon terwijl je net blij was een pittig eerste deel afgerond te hebben, maar door dit tweede deel was echt niet heen te komen. En dat versterkte elkaar aan alle kanten. Dat is jammer, want het derde deel vond ik wel interessant, meelevend en herkenbaar met de verliefdheid.

Al met al zeer intrigerend en vooral op basis van het derde deel, dat toch beviel, zal ik wel eens verder gaan met Proust. Maar waarom zat Een Liefde voor Swann erin? En dat voor de helft van het boek. Alle plezier in lezen verloor ik daar. Dus net aan een voldoende. 2,5.

avatar van Raskolnikov
2,5
In het Engels, dus niet de nieuwe Nederlandse vertaling die onlangs verscheen. Veel zal het niet gehinderd hebben, want dit is duidelijk niet mijn kop thee. Het eerste deel is nog intrigerend, als de insteek van de roman(cyclus) steeds meer vorm krijgt. De hunkering naar een kus van zijn moeder is bovendien een prettig intrigerend gegeven, van waaruit de beroemde terzijdes allemaal ontrollen (met ter besluit de Madeleine-scène). We moet gezegd dat ik de overkoepelende thematiek van subjectieve beleving van werkelijkheid, gekleurd door fragmentarische herinneringen en associaties niet zo spannend meer kan vinden. Dat is zo’n vanzelfsprekend onderdeel van literatuur geworden, dat de frisheid er vanaf is. Deel twee, over Swanns liefde voor Odette, frappeert door de recht-toe-recht-aan dramatiek, een liefdesgeschiedenis zoals die in vele 19e eeuwse romans gelezen had kunnen worden. Er zijn de parallellen met het eerste deel, die het als verhaalconstructie nog enigszins boeiend houden. Maar met Marcel verdwijnen ook zijn persoonlijke observaties naar de achtergrond. Het korte derde deel kan daar niet veel meer aan veranderen. Het vooruitzicht van nog zes boeken over deze liefdesgeschiedenissen, is voldoende nu al af te haken.

avatar van Raspoetin
3,5
Jeetje, Swanns Kant Op is echt literatuur van de next level. Schitterend geschreven/ vertaald, maar redelijk onnavolgbaar. Laat zich prima lezen in bed om in slaap te vallen. Je laat de woorden als een kabbelend beekje door je gedachte resoneren. Ik neem er rustig de tijd voor en wissel het daarom af met de roman Tirza van Arnon Grunberg, die me door een collega werd getipt. Het verschil van leesniveau is dan wel weer opmerkelijk groot.

avatar van JJ_D
3,0
Vreemd? Vreemd. Vreemd!

Ik ben bereid alle merites van ‘Swanns kant op’ te erkennen: het vernuft van de stijl en de eruditie qua taal, het raffinement van de psychologische tekening, de vindingrijkheid van bepaalde ideeën, het vermogen om leven en kunst natuurlijk met elkaar te verweven, de soepelheid waarmee de auteur zijn modern-fragmentarische techniek hanteert, enzoverder, enzovoort.

En toch. Toch moest ik mezelf meer en meer naar de fauteuil slepen (en met door mijn partner laten verplichten), kortom het was me een gevecht om in dit boek te vorderen. Een liefde van Swann heb ik het liefst doorploegd, hoewel ik nooit echt voeling kreeg met wat Swann drijft tot een dergelijke graad van fanatisme – alsof Proust het gevoelsleven alles bij elkaar genomen te rationeel, te veel vanuit het intellect benadert. In Combray herkende ik dan weer een stoofpot van indrukken, geuren, kleuren, herinneringen – en fijne humor, zeer zeker! Alleen staat de bombarie de soepelheid er in de weg. En idem eigenlijk voor Plaatsnamen: de naam, dat mij na ettelijke pagina's ellenlange oneindigheid enzoverder enzovoort nog maar matig kon interesseren.

Dus, euhm: groots, klassiek, meesterlijk, noodzakelijk? Misschien, voor sommigen. Zelf ga ik de volgende delen echter netjes parkeren tot ik er weer trek in heb. Wie weet, ooit?

2,75*

Gast
geplaatst: vandaag om 21:35 uur

geplaatst: vandaag om 21:35 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.