Luftslottet Som Sprängdes - Stieg Larsson (2007)

Zinderende finale. Alweer overtreft Larsson zich door zijn prachtige en makkelijke schrijfstijl. Ondanks dat dit laatste deel het ingewikkeldste plot bevat, is het nog steeds te begrijpen en wordt het nergens moeilijk.

Meer personages deze keer en jammer genoeg ligt de nadruk minder op Salander, ookal gaat het juist wel over haar. Ze moet namelijk voor het gerecht komen, maar zelf komt ze niet al te veel in het boek voor. We maken kennis met nieuwe personages, zoals een gespierde vrouw, een aantal geheimzinnige leden van de sectie en de personages in het vorige deel (Bublanski en de rest van het politiekorps) worden grondiger besproken.

Dit is een regelrecht vervolg op het vorige boek. Gelukkig dat ik het vorige boek wat heb samengevat op een papiertje, dit heeft echt geholpen voordat ik dit deel lees. Het is niet echt nodig, want Larsson komt terug op de punten uit het vorige deel, maar voor mij was dit toch makkelijker. Best dat je dus de twee boeken kort na elkaar leest.

In het boek zit er steeds onderhoudse spanning. Langs de ene kant heb je de groep mensen die koste wat het kost Salander wil neerhalen op het proces, langs de andere kant heb je de mensen die dat willen tegenhouden. Zo blijft het verhaal de nodige tempo behouden. Ook Blomkvist is weer aanwezig en is prachtig neergepent door de auteur. Hij doet weer alles wat hij kan om Salander, waar hij toch wel een vreemde relatie mee heeft, te redden.

Dit deel is evenwaardig als de vorige delen. IK weet eigenlijk niet welk deel nu het beste is. Voor mij zijn ze alledrie van een hoog gelijkwaardig niveau en met dit laatste deel heeft Larsson een prachtig verhaal op een merveilleuse wijze afgesloten. Ik ga de trilogie later zeker nog eens lezen en heb er nu echt van genoten. Ik ga de avonturen van Salander en Blomkvist missen.

4.0*

Behoorlijk tegenvaller maar toch ook wel verwacht. Waar ik deel 2 zeker in het begin nog sterk vond, werd de rest van het boek saai, langdradig, voorspelbaar en vol clichés, in alles. Die draad pakt Larsson rustig op in dit afsluitende deel.

Alle personages zijn cliché, en een Salander komt gewoonweg bijna niet meer aan bod. De vrouwen zijn goed, de mannen slecht of zwak. Dat wordt nog eens versterkt door die tussenstukjes waarin iets staat over vrouwen door de tijd heen als strijdvrouw. Het heeft verder niets van doen met het verhaal, maar bonne.

Ook de plot zelf is niet veel bijzonders. Het echte verhaal was al in deel twee, nu komen er enkel nog wat zaken bij die daarop voortborduren. Daarnaast veel toevalligheden, of zaken die wel heel snel opgelost zijn. De rechtszaak geeft nog enig vuurwerk, maar is niets meer dan slimmigheden ten tonele brengen. Mooie uitgebreide betogen zoals in Karamazov vind je hier niet terug. En is er iets interessants, de veiligheidsdienst die eigen inwoners aanpakt dan wordt het voor mijn gevoel zo matig uitgewerkt. Mogelijk ook door de vele verhaallijnen. Want dat Berger bij de SMP gaat werken, wat voegt dat nou eigenlijk toe. Ja, het is karakteruitwerking, en dat is in beginsel niet slecht, maar hier leidt het af. De nevenplotten moeten voortvloeien uit de basislijn van het centrale plot. Maar die basislijn is niet het leven en reilen en zeilen van magazinemedewerkers, maar de strijd tegen… En het komt dus langdradig en saai over.

Nou zijn er ook sterke punten. Het constant gebruik van de alwetende verteller vanuit elke personage, goed of slecht, pakt soms leuk uit. Eerst zie je een plan van de één, dan hoe de ander dat interpreteert. Een mooi voorbeeld was de cocaïne, waarin direct duidelijk is dat Mikael c.s. dat doorhebben, en daarna weer de interpretatie van de mensen uit de Sectie

Toch heb ik de 600 bladzijden wel gelezen, maar vooral omdat ik het uit wilde hebben. 2*.

Ik kan het eigenlijk niet beter verwoorden dan mjk87.

Wat is dit slecht!

Ik vond het na deel 1 al vreemd, maar nu, na ook 3 gelezen hebben, zeg ik het weer: Ik snap werkelijk niet waarom dit zo'n hype is geworden.
De eerste 50 pagina's van deel 2 zijn de beste van hele trilogie. de rest is matig tot slecht.

In deel 3 zijn er zelfs pagina's waarop 2 exact dezelfde zinnen voorkomen, gesproken door verschillende mensen. Dat kan echt niet! Armoede heet dat.

En dan de karakters. Stripfiguren.
De goeden zijn allemaal lief en vriendelijk voor elkaar. Larson krijgt het maar niet voor elkaar om het mensen van vlees en bloed te laten worden. Hoe slecht de eigenschappen van de 'goeden' ook zijn; het worden nooit echte mensen.

Kan iemand mij trouwens vertellen hoe het kan dat Lisbeth en haar vader op dezelfde gang van een ziekenhuis liggen, zonder bewaking ook nog eens. Dit is echt compleet ondenkbaar. En waarom gaat Lisbeth spontaan Berger helpen met haar stalker? Dit raakt kant nog wal. Enkele zinnen daarvoor spuugt ze nog op haar.
Ik vermoed dat Larsson de stalkergeschiedenis verzonnen heeft om de spanning terug te voeren en om tijd te rekken.
Ook het feit dat Berger aan die andere vrouw (ik ben haar naam kwijt) toestemming geeft om zich aan Mikael te 'vergrijpen' is zooooo ongeloofwaardig. Kom op zeg. Ik ken niet één vrouw die haar minnaar weg zou geven aan een andere vrouw.

De rechtzaak:
Hier had Larsson kunnen scoren. Het begint goed,maar vervolgens wordt dit wel heeeel ongeloofwaardig en is het in een piep en een zucht voorbij. In werkelijkheid zou dit een rechtzaak van maanden zijn.


En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Dit laatste boek is geen thriller. Dit is een parodie op het fenomeen thriller.
Niet serieus te nemen.

En dan heb ik het nog niets eens over de schrijfstijl gehad. Het begint al met de alwetende verteller. Goedkoop, maar ik zou het nog kunnen accepteren als de rest goed zou zijn.
Ik vind dat de beste man een belabberde schrijfstijl hanteert. slechte woordkeuze. Tenenkrommende onnodige metaforen, waarbij ik strek het vermoeden kreeg dat Larsson de lezer zwaar onderschat.
Een aanfluiting dat dit boek zo hoog scoort.
Ik begrijp dit echt niet.

Maar dat doe je wel

Met de hype ben ik indertijd niet meegegaan. Nu pas heb ik het derde deel uit en daarmee de gehele Millenium-trilogie.

Laat ik eerst zeggen dat deze trilogie met recht als een meesterwerk mag worden beschouwd. Het verhaal op zich vind ik niet eens zo origineel, maar de uitwerking en de gedetailleerdheid daarvan is van grote klasse.

Dit derde deel heb ik in een week uitgelezen en met 650 blz. wil dat zeggen dat het mij wist te boeien. Het prettige aan de schrijfstijl vind ik het tempo waarin gesprongen wordt tussen de verschillende verhaallijnen/personen. In dit deel wordt vooral ingezoomd op het onderzoek van Millenium en de veiligheidsdienst naar de Sectie. Het eigenlijke verhaal heeft zich al geopenbaard in deel 2. Dit vind ik geen nadeel, want onderzoeksjournalistiek vind ik interessant. Nadeel is wel dat het aantal details soms tot een langdradig hoofdstuk leidt. De inleiding in de geschiedenis van de Zweedse binnenlandse veiligheidsdienst had van mij wat korter gemogen. Toch blijft de schrijfstijl dusdanig onderhoudend dat ik zelfs de verhaallijn van Lisbeth, die voor het grootste deel in het ziekenhuis ligt, niet saai vind.

In het boek worden steeds meer mensen geïntroduceerd, dit wordt goed gedaan, want het verhaal blijft prima te volgen. De meeste personen hebben ook een functie/meerwaarde in het verhaal. Enige die dat niet heeft is Erika. Dat zij verhuist naar een grote krant kan van toegevoegde waarde zijn met het oog op mogelijke belangenverstrengeling met Millenium. Dat ze een stalker krijgt is een misser en had weggelaten mogen worden. Deze verhaallijn voegt werkelijk niets toe.

De spanning en de opbouw naar het einde zijn goed, waardoor ik het boek moeilijk kon wegleggen. De rechtszaak brengt een spannend en groots opgezet verhaal tot een passend einde. De epiloog waarin Lisbeth afrekent met haar broer Niedermann en Michael Blomkvist weer in haar leven toelaat maakt dit helemaal mooi af.

Het gebeurt toch niet zo vaak dat je een serie leest waarbij alle delen echt goed zijn. Er zijn de Septologie van Jon Fosse en de Ewout Meyster-cyclus van Wessel te Gussinklo, maar verder kan ik me geen reeks voor de geest halen waarbij ik van ieder deel genoten heb en direct alweer uitkeek naar het lezen van het volgende deel. Aan dit illustere rijtje kan nu ook de Millennium-trilogie van Stieg Larsson toegevoegd worden. Gerechtigheid is namelijk een heerlijk sluitstuk van een geweldige trilogie.

Lisbeth Salander wordt in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht. Een paar kamers verder ligt haar vader, crimineel Alexander Zalachenko. Mikael Blomkvist ontdekt de verbanden tussen Zalachenko, Salanders verleden en de veiligheidsdienst en wil daarover publiceren. Ondertussen wordt er gewerkt aan een rechtszaak tegen Salander. Blomkvist is degene die ervoor kan zorgen dat Salander vrijgepleit wordt, maar wil Salander nog wel op Blomkvist vertrouwen?

Afwijken
In mijn eerdere stukken over de eerste twee delen roemde ik de reeks al omdat ze naast heel erg spannend ook veel diepgang heeft. Inmiddels kennen we hoofdpersonages Salander en Blomkvist en verschillende bijpersonages al door en door en vanaf pagina één leef je met deze boeiende karakters mee. Salander en Blomkvist zijn heerlijk grijze karakters. Niet goed, niet slecht, maar van beide kanten een beetje en daarmee ook zeer geloofwaardig en realistisch, hoezeer ze allebei ook afwijken van de norm.

Waar Larsson in eerdere delen onder meer inzoomde op de jeugdzorg en de journalistiek, krijg je als lezer in Gerechtigheid een inkijkje in de Zweedse veiligheidsdienst en in de Zweedse rechtspraak. Of dat inkijkje plausibel is, is twijfelachtig; Larsson zal ongetwijfeld de elementen eruit gevist hebben die dit boek meer schwung en spanning gaven, maar de lange uitweidingen over Zweedse fenomenen in instituties geven het verhaal alleszins een stuk meer body. Bovendien vind ik het zeer indrukwekkend hoe in deze drie boeken uiteenlopende thema’s en elementen in elkaar grijpen en een kloppend en overtuigend geheel vormen. Je moet echt een goed schrijver zijn om dat op zo’n overtuigende manier voor elkaar te krijgen.

Raadsel
Hoewel de personages zeer geloofwaardig overkomen, zou ik dit verhaal niet gaan lezen als je geloofwaardige gebeurtenissen belangrijk vindt. Hoe Blomkvist en co nota bene de Zweedse veiligheidsdienst te slim af kunnen zijn is mij een raadsel. Ook zijn de medische gevolgen van een kogel in Salanders hersenen nihil, wat natuurlijk in de echte wereld nauwelijks kan bestaan. Zo is er een behoorlijk aantal gebeurtenissen in het boek waaruit blijkt dat Larsson spanning en genoegdoening belangrijker vond dan de aannemelijkheid van het gebeurde.

Maar de genoegdoening is zo groot dat ik geen enkel probleem had met eventueel minder aannemelijke gebeurtenissen. Ik ben nu eenmaal extreem gevoelig voor vrouwen die iets vreselijks aan is gedaan en die vervolgens op zoek gaan naar wraak (het rape and revenge genre is niet voor niets één van mijn favoriete horror subgenres). Die wraak is in Gerechtigheid mierzoet. Iedereen die de sympathie van de lezer heeft overwint, iedereen die Salander op wat voor manier ook kwaad heeft gedaan moet boeten. Het is misschien nogal simplistisch, oppervlakkig en ongenuanceerd, maar zelden ervaarde ik zoveel voldoening na het dichtslaan van een boek.

Rustig slapen
En dat maakt dat Gerechtigheid een fantastisch slotstuk van een heerlijke trilogie is. Zonder twijfel behoren deze drie boeken tot het beste wat ik tot nu toe in het thrillergenre las. Na Gerechtigheid is de Millennium-reeks voortgezet door andere schrijvers, maar voor mij is-ie na dit deel helemaal af. Ik ben verzadigd, ik hoef niet nog meer over Blomkvist en Salander te lezen. Het is mooi geweest. Ik kan weer rustig slapen na deze gerechtigheid.

blogpost