Onze Oom - Arnon Grunberg (2008)

Ik heb hier erg zin in.

Dit ga ik blind aanschaffen

Wat een plot

Ik ga hem ook de eerste dag direct halen. Kan niet wachten.

Hij is gelukkig lekker dik.

Al enige reacties op bekend?

Ik heb hem vandaag al gekocht en ben al 100 pagina's ver. Zeer Grunberg, zéér goed, en trouwens 634 pagina's lang. Meer Grunberg om van te genieten dus.

Later meer. Zal wel snel weer uit zijn.

Ik krijg er weer zin in. Tirza was superieur, kan niet wachten om deze te lezen.

Iemand die mij al kan vertellen of dit boek echt de moeite waard is? Als ik de recensies er op na lees, krijg ik het idee dat dit boek weer een soort De Joodse Messias is. En dat boek vond ik zwaar tegenvallen. Tirza en De Asielzoeker daarentegen vond ik geweldig.

Zijn de recensies over het algemeen positief?

NRC is positief. Recensie

Maar De Volkskrant en Het Parool zijn weer ontzettend negatief.

Arjan Peters (Volkskrant) vindt het een 'behoorlijk vervelende roman'. ' Met Onze oom vervalt de alleskunner in de retoriek van de driestuiverlectuur.'

Arie Storm van Het Parool heeft het over 'een kinderachtige stijl, suffe dialogen, het uitleggen van alles en het toelichten van elke stap die de personages zetten.'

' Over het algemeen', is dat van toepassing op Grunberg? Ik denk het niet. Kijk maar eens naar de standaardnormale verdeling (met een beetje verbeelding dan... ) van de stemmen bij Blauwe Maandagen.

Dat zijn recensies van een paar studenten.

Wat mij opvalt aan de romans van Grunberg is dat de boeken die ik de moeite waard vind uitgegeven zijn door Nijgh & Van Ditmar terwijl zijn, in mijn ogen, grootste misser (De Joodse Messias) verscheen bij Vasalucci. Vandaar dat ik nog steeds twijfel over de aanschaf van Onze Oom, aangezien deze uitgegeven wordt door Lebowski. Weet iemand misschien waarom deze boeken bij een afwijkende uitgever terecht zijn gekomen? Normaal gesproken zijn de grotere schrijvers toch tamelijk honkvast qua uitgever.

Inderdaad, viel me ook al op.

Ik ken Lebowski ook niet, maar Grunberg is sowieos niet heel vast qua uitgevers. Zijn uitstapje naar De Geus als Marek van der Jagt ging bijvoorbeeld buiten alles en iedereen om, en dus Vassallucci, Nijgh & Van Dit maar en nu dus ook Lebowski.

Toen Arnon bij Vassallucci zat was redacteur Oscar van Gelderen daar werkzaam. Nu is Oscar werkzaam bij Lebowski en Grunny ging mee. Zo is dat prachtidee ongeveer ontstaan.

Inderdaad vernietigende recensie in het Parool, die recensent leek echter ook een appeltje met Grunberg persoonlijk te schillen te hebben.

Iemand het al uit, of ver gevorderd? Donnie darko misschien?

Prachtig diep treurig boek.

Hij staat in de wachtrij, ik ben redelijk ver gevorderd in Familiekwesties van Rohinton Mistry ( wederom ), daarna Identiteit van Milan Kundera, vervolgens met stip binnengekomen op de lijst Te Lezen: Onze Oom.

Toch wel zwaar teleurgesteld, eigenlijk. Duidelijk de minste Grunberg die ik heb gelezen, iets te fragmentarisch, vaak ook niet boeiend genoeg. Blijft zeer goed geschreven, maar ik zat nooit echt in het verhaal, en bovendien vond ik het einde veel te abrupt.

3.5*. Niet slecht, maar niet te vergelijken met bv. een Tirza

Een minder boek van Grunberg. Qua kwaliteit te vergelijken met de Joodse messias. Ook wel een minder boek.

Vorige week was het boek nog "Prachtig".

Hoe dan ook, dit boek trekt mij ook niet zo. Als ik nog me nog aan een van zijn laatste boeken ga wagen zal het wel Tirza worden. Hoewel ik toch denk dat ik zijn 'Marek van der Jagt'-boeken op een of andere manier beter blijf vinden.

Tijdens het tweede deel van het boek merkte ik dat het boek me begon te vervelen. Het boek ging in een tempo door. Zonder dat de hoofdpersonen ook maar enigzins gingen leven en echt werden. De klap waarop ik zat te wachten bleef uit. Ik vraag me nu af wat heb ik gelezen? Het las goed (Grunberg schrijft fantastisch), maar er gebeurde niks.

Zo zie je maar dat dik niet altijd iets is om blij van te worden.

Ik vond ook vooral het begin het beste. Grunberg is echt een meester in het scheppen van personages die proberen zin te geven aan hun leven. De majoor is er ook weer zo een. Je merkt gewoon dat het ondanks zijn zwembad, zijn plichtsgetrouwheid en Lina, het hem gewoon niet lukt om gelukkig te zijn. Ook erg mooi hoe Grunberg zijn plichtsgetrouwheid toonde. ''Daarna verfrommelde hij het zilverpapiertje tot een klein balletje. Hij keek om zich heen maar nergens zag hij een prullenbak''. Heel knap hoe hij in twee regels, die niets met het plot te maken hebben toch iets wezenlijks weet te zeggen over een personage.

Qua stijl kon ik vooral de understatements waarderen. De mooiste was toch wel deze: "Van het nachtkastje pakte hij de cadeautjes voor vrouw en kind. Eigenlijk hoorde je cadeautjes mee terug te nemen van je reis, maar hij vreesde dat er geen souvenirwinkels waren waar hij heen ging". Heerlijk cynisch Verder zat er nog een geweldig sadistische scene in. (Hint plastic tasjes)

Over het thema heeft Grunberg niet zoveel boeiends te vertellen. Hij weet je wel aan te zetten tot overpeinzingen over het verschijnsel staat en hij weet bewondering ervoor op te wekken.

Het stuk met Lina vond ik heel wat minder. Ik geloofde haar onbevooroordeelde en naïeve perspectief op de wereld niet helemaal. De stukken met haar waren dan ook niet echt boeiend en soms zelfs erg saai. Erg jammer dan ook dat zij in veel te veel aan bod komt.

Al met al heb ik ook hier weer van genoten. Jammer van Lina, maar vier sterren kan ik hier wel aan kwijt.

We zijn inmiddels al twee maanden verder..

Wel in begonnen en voor het eerst bij Grunberg, niet achter elkaar uitgelezen.
Had niets met het verhaal te maken ...
Ik denk dat ik t.z.t. maar opnieuw begin .

Ooit las ik dat Grunberg getipt werd als eerste vaderlandse winnaar van de Nobelprijs voor de literatuurprijs. Daar keek ik wat raar van op: hij was nog maar zo jong, en zo veel had hij toch ook niet op zijn naam staan? En wat heeft een Nederlandse schrijver überhaupt te zoeken in de internationale schrijverswereld?

Een paar maanden later zag ik ‘Tirza’ liggen en ik besloot het boek te lezen. Het was een succes, in twee dagen had ik het van begin tot eind gelezen – iets wat ik zelden doe. Het boek liet een diepe indruk achter, en ik denk er nog vaak aan terug. De sfeer die Grunberg opriep was fenomenaal, en hoe er op een uiterst subtiele wijze naar de climax wordt toegebouwd vind ik nog steeds verbluffend. Snel ging ik over op ‘De Asielzoeker’, dat wederom goed in de smaak viel, maar me net wat te veel deed denken aan ‘Tirza’. Dit wordt door eRCee ook nog eens, meer dan terecht, opgemerkt bij ‘Tirza’.

Het was duidelijk: Grunberg had veel in zijn mars, maar moest niet te veel terugvallen op telkens weer datzelfde karakter: een in het leven teleurgestelde man, die zich star vasthoudt aan zijn eigen idealen en (daardoor) een vreemde van zijn omgeving is (/wordt). Met ‘Onze Oom’, een gboek dat qua omvang doet denken aan ‘De Joodse Messias’, probeert Grunberg dan ook ‘meer’ te bieden dan in ‘De Asielzoeker’ en ‘Tirza’; het is niet weer alleen maar een verhaal over het (belangrijkste deel van) het leven van een tragische hoofdfiguur. Dat is dan eigenlijk ook meteen het enige positieve wat ik over ‘Onze Oom’ te zeggen heb, want verder vind ik het in elk opzicht een zwak boek, met hier en daar gelukkig een spaarzaam leuk momentje.

Grunberg begint tamelijk vertrouwd, hij voert langzaam maar vakkundig een tragisch hoofdpersonage naar voren: De Majoor. De hand van Grunberg is al gauw te herkennen. Daar is op zich niks mis mee, maar zijn stijl wordt al snel iet te prominent: door het beschrijven van veel handelingen probeert hij de nutteloosheid van De Majoors bestaan te onderstrepen, maar dat is precies dezelfde aanpak als bij eerder werk. Er zijn echter twee verschillen: toen had hij het nog niet gedaan, en, belangrijker, toen deed hij het subtieler en met meer mate.

Een voorbeeld is het (hier al aangehaalde) citaat dat De Majoor een propje in de prullenbak wil gooien maar er geen in de buurt is. Door dit de laatste zin van het hoofdstuk te maken, geeft Grunberg heel duidelijk aan dat hij er van alles mee bedoelt, en dat haalt de oorspronkelijke kracht ervan, het subtiele weergeven van iemands tragiek, volkomen weg. Daarnaast weet Grunberg minder dan voorheen te herhalen zonder dat het irritant wordt – hier wordt het meestal wel irritant; vaak doet hij het, zoals bij het zwembad, of bij ‘het dood zijn’ (tweede deel), het dragen van een pistool, etc., ronduit te veel, waardoor het op den duur alleen maar gaat tegenstaan en meer iets zegt over de schrijver dan over de karakter.

Na het eerste deel van De Majoor, volledig volgens alle ongeschreven Grunberg-regels geschreven (maar dan minder goed uitgevoerd), komt de tweede helft van het boek, waarin verschillende mensen de hoofdrol opeisen. Hier begint het echt slechte deel. Het lijkt allemaal nergens naar toe te gaan, de vreemde capriolen volgen elkaar snel op (de een nog gekker dan de andere, en in tegenstelling tot bijv. ‘De Asielzoeker’ niet sfeervol, grappig of functioneel), en Grunberg lijkt er soms als het te lang duurt maar even kort een einde aan te breien, om met een nieuw personage door te gaan. Uiteindelijk wordt er trots in allerlei media gemeld dat ‘Onze Oom’ Grunbergs grootste roman is omdat er geen echte hoofdpersoon is, maar dat vind ik een zwaktebod: want waar gaat het boek nou eigenlijk over? Over wie? Het richt zijn lens niet op één individu en geeft ook nog eens geen overtuigend totaaplaatje. Want de verschillende referenties naar de titel in de verschillende delen zijn nou ook allesbehalve strak en boeiend. Jammer, erg jammer.

Ten slotte vind ik ‘Onze Oom’ stilistisch gewoon erg matig, en dat stoorde me nog het allermeest. Het eerste deel viel me al het een en ander op, bij het tweede deel ben ik er strikt op gaan letten. Bekijk bijvoorbeeld eens hoe vaak Grunberg het woord ‘alsof’ gebruikt, werkelijk belachelijk vaak: gemiddeld ongeveer één keer per bladzijde! Bij elke bladzijde bekruipt me dan ook het gevoel dat Grunberg het boek te snel in elkaar heeft gedraaid, en vooral dat er geen goede redactie bij betroken is geweest. Nog niet overtuigd? Wat te denken van spelfouten als: ““hij vind…”, of “noodratsoen”?

Naast die foutjes staan enkele scènes, met name in het begin, aardig op zichzelf, maar als je het in het totaal bekijkt, lijkt het qua stijl ook nog eens te veel op elkaar – en dat is gek aangezien er vanuit het perspectief van allerlei verschillende personen wordt geschreven. Niet alleen de Majoor denkt afwijkend, nee, ook een klein meisje van veertig jaar jonger denkt afwijkend, en vaak zelfs ongeveer hetzelfde. En dan staat het ook nog hetzelfde op papier, overdreven droog en zonder variatie (zie bijvoorbeeld het gebruik van ‘alsof’, dat zou er zeker zijn uitgefilterd als er meer zorg was geweest voor het totaalplaatje).

Ook staan er vaker totaal overbodige uitleggen in ‘Onze Oom’. -Neem een stuk als dit: “Hij masseerde voorzichtig zijn nek zonder dat daar een reden voor was. Hij had geen last van zijn nek. Hij deed het om iets te doen te hebben.” De eerste regel vind ik er persoonlijk al te dik opliggen, maar daar kan je je als lezer overheen zetten. Het is een regel die de nutteloosheid van De Majoor aangeeft, klaar. Weinig speciaals of ergerlijks. Maar dan de tweede regel: die voegt he-le-maal niets toe aan de eerste. Alles wat daarin staat, weet je als lezer dan al. En de derde regel staat weliswaar niet letterlijk in de eerste, maar is er zó duidelijk uit op te maken dat het ook ongelofelijk overbodig is om het te zeggen. Ik denk dat een goede redactie dit er onmiddellijk uit had gehaald, en als dat vaak was gebeurd, was het denk ik een stuk beter te lezen geweest.

Dit soort uitleggen en het veelvuldige gebruik van ‘alsof’ was niet het meest storende aan het boek: dat waren de dieren die Grunberg er telkens bijhaalt. Als je hiernaar kijkt lijkt het wel alsof hij zijn boek niet heeft herlezen, alsof niemand er naar heeft gekeken. Ik zet hierbij zelfs plotseling mijn vraagtekens bij zijn kwaliteiten als schrijver, en dan moet je het, wil je boeken als ‘Tirza’ op je naam hebben gestaan, wel heel bont maken. Wat ik bedoel [let even op tweede, drie en vier plus de paginanummers!]:
* “Zo loopt hij, alsof hij het dagelijks doet, als een geit.” (-385)
* “Als een kat glipt het meisje naar buiten.” (-405)
* “Ze grist snel en venijnig de zak uit de hand van het meisje, als een kat.” (-414)
* “Hij zegt niets, hij kroelt door haar haren alsof ze een jong katje is.” (-428)
* “Ze hebben allemaal hun eigen stukje mijn, waaraan ze knabbelen als grote wormen.” (-510)
* “De kinderen met wie ze het bed deelt, hebben haar geaccepteerd als een kat die is komen aanlopen.” (-516)
* “(…) en het volgende moment weer doet denken aan een gewond dier. Of misschien niet een gewond dier, maar een dier dat hier niet op zijn plaats is, een mol die het liefst onder de grond zou verdwijnen maar die zijn hol niet kan vinden.” (-567)
* “(…) terwijl hij zijn rechterhand over zijn helm laat glijden, alsof die helm een huisdier is.” (-573)
* “Hij krabbelt eroverheen als een insect, tot hij haar hand voelt.” (-576)
* “Van alles wat ze doet, doet ze dat nu het liefst: ruiken aan haar zoon, als een beest aan zijn hoofdhuid snuffelen.” (-612)
* “Ze snuffelt aan haar kind alsof ze een hondje is, alsof ze iets zoekt wat niemand anders kan vinden.” (-616)

Ik denk dat het wel duidelijk is wat ik bedoel.

Daarnaast staan er tal van belachelijke, krampachtige vergelijkingen in het boek (“Mevrouw trekt aan de arm van de huishoudster, ze trekt eraan alsof het een kerkbel is die ze wil luiden”, “Hij knijpt er ritmisch in, alsof de hand een citroen is.”) Conclusie: Grunberg slaat eerst bekende wegen in die hij al volledig behandeld heeft en biedt daarin niets nieuws, terwijl hij vervolgens zijn eigen mankementen probeert te camoufleren door enkele andere personages naar de voorgrond te laten treden. Dit gebeurt helaas zonder een strak verhaal, het wiebelt enorm, en wordt stilistisch ook nog eens lachwekkend slordig en zwak uitgevoerd. Al met al levert dat een langdradig, saai en ergerlijk boek op. Het is te hopen dat Grunberg dit werk gewoon heeft afgeraffeld, en vooral dat hij dat zelf nu ook inziet, en de tijd neemt voor zijn volgende werk. Anders moet ik ‘Tirza’ maar eens te lezen of ik misschien zo veranderd ben de afgelopen maanden.

1,5*