menu

Forføreren - Jan Kjærstad (1993)

Alternatieve titel: De Verleider

mijn stem
4,40 (21)
21 stemmen

Noors (Bokmål)
Ideeënliteratuur / Psychologisch

478 pagina's
Eerste druk: Aschehoug, Oslo (Noorwegen)

Als iemand een spannend leven leidt, is het Jonas Wergeland wel, een man die de kunst van het verleiden verstaat. Wergeland blinkt uit op sportief, artistiek, seksueel én intellectueel gebied. Wanneer hij op een dag thuiskomt van een reis, treft hij zijn vrouw dood aan. Ze is vermoord. In een poging zijn gedachten te ordenen, flitsen de meest markante ervaringen uit zijn bijzondere leven als prachtige verhalen voorbij.

zoeken in:
avatar van eRCee
4,5
Dit boek wordt wel de Karma Sutra van Noorwegen genoemd. Het is het eerste deel van de beste trilogie die ik ken.

In zijn tv-serie "Denk groot" brengt de (fictieve) tv-persoonlijkheid Jonas Wergeland een aantal invloedrijke Noren voor het voetlicht. Hij doet dit vanuit een perspectief dat laat zien wat de werkelijke verdienste was van deze personen. Wergeland zoekt de essentie in de periferie, niet in het centrum. Met de grootse denkwijze van bijzondere Noren wil hij een voorbeeld geven aan de bekrompen Noorse natie.

Wergeland, de vormgever zelf, wordt (en is) vooral gevormd door een aantal bijzondere vrouwen. De vrouwen die hij ontmoet leren hem meer met zijn eigen mogelijkheden te doen, en dragen allemaal op een beslissende manier bij aan zijn ontwikkeling.

Jonas Wergelands driedelige biografie bestaat uit een overweldigende stroom van vertellingen. De episodische verhalen kunnen worden beschouwd als spaken die naar één naaf leiden. Ze wisselen elkaar in hoog tempo af, maar vorderen slechts langzaam. Jan Kjaerstad danst van de ene spaak naar de andere, maar begint telkens weer op het punt dat het verst van de naaf verwijderd is. Verhalen uit Jonas' jeugd worden moeiteloos onderbroken voor een bijzondere gebeurtenis uit het latere leven van Wergeland.

De overgangen tussen verschillende verhalen zijn vooral in dit eerste deel soms wat gemaakt. Kjaerstad gaat dan af en toe ook wat ver in het leggen van verbanden. Dit is echter niet storend omdat de schrijver geen realisme nastreeft. Fantasie, of beter: verbeeldingskracht, is juist een van de kenmerken van groot denken.

Kjaerstad beschouw ik als een van de grootste schrijvers van het moment. Hij zet de Noorse literatuur weer op de kaart. 4,5*

(Zelf heb ik eerst het derde deel van het drieluik gelezen, eigenlijk bij toeval. Ik raad echter sterk aan de juiste volgorde te hanteren om zo de briljante structuur van de serie intact te houden.)

4,5
Verpletterend.

De Verleider leest bijna als een serie buitengewoon fantasierijke kortverhalen, die alle een tipje van de sluier die Jonas Wergeland heet moeten oplichten, elementen uit zijn leven die zijn excentriekheid en grootsheid moeten uitdrukken. Het is bombastisch, grotesk en pretentieus, soms zo bizar dat het doet denken aan verhalen van Jorge Luis Borges. Soms lijkt de aaneenschakeling van het ene grandioze verhaal over Jonas Wergelands jeugd of successen na het andere nog even teveel te worden, maar dit gevoel verdwijnt geleidelijk. Intussen is het ontzettend goed geschreven, met ogenschijnlijk speels gemak.
(Een voorbeeld van Kjaerstads poging de lezers fantasie op te rekken is zijn analyse hoe de Noorse politieke partij DNA een neergang doormaakte, juist op het moment dat ook het Noorse schaatsen in een dip kwam. De logica is simpel, aangezien Noren helden waren op de 10 kilometer, en soms hun tegenstanders op een halve ronde afstand reden, waardoor men als een dubbele helix over de baan reed, inderdaad, precies als DNA!)

Kjaerstads verhalen zijn als een achtbaan van ervaringen, doorspekt met belezen doch zeer frivole en diverse passages over orgels, oude culturen, films (inclusief een ode aan Liv Ullmann!), componisten, Duke Ellington en de schildpadden onder allerlei aannames, waardoor het leest als een trein en je bijna als een kind in een speelgoedwinkel vol ongeloof bladzijde na bladzijde verslindt. Het zou een schelmenroman kunnen zijn, ware het niet dat het boek vol zit met zeer scherpzinnige ideeën, kennis en invalshoeken. Bovendien zet hij de lezer na zo'n achtbaan weer met beide benen op de grond bij passages die, temidden van de vele cirkels met hun naven, de werkelijke naaf van Wergelands leven lijken te vormen, zijn vrouw.

Kjaerstad presenteert hiermee het verhaal over Jonas Wergeland, eigenlijk precies zoals laatstgenoemde dat in het boek doet met zijn televisieserie 'Denk groot'. Niet voor niets wijdt hij denk ik een van de verhalen aan de film Persona, omdat hij zichzelf, met Jonas, lijkt te zien als de regisseur van een verhaal over de gelaagdheid van identiteiten, en de verbeeldingskracht. De enige kritiek die je wellicht zou kunnen geven is hoe uitleggerig de verhalen allemaal zijn. Zijn punt lijkt al vroeg te worden gemaakt, waardoor herhaling een valkuil wordt, maar Kjaerstad blijft steeds verder toewerken naar een bepaalde kern.

Kjaerstad is zelf de verteller geworden, in dit geval van de grootse avonturen en daden van Wergeland, mogelijk gemaakt door een onbegrensd zelfvertrouwen. Het lijkt Kjaerstads eigenhandige poging om het denken van mensen op te rekken, hun mogelijkheden, eigenschappen en talenten te ontdekken die, wellicht onvermoed, in ons aanwezig zijn, net zoals Wergeland dat ervaart. Kjaerstad brengt alles terug tot cirkels in het leven, probeert aan te tonen hoe verschillende lagen Jonas' identiteit vormen, presenteert een geweldig spel met causaliteit waarmee hij de lezer schaamteloos manipuleert en doet prachtige observaties over groot denken en verandering. Het is bijna inspirerend.

Gast
geplaatst: vandaag om 23:23 uur

geplaatst: vandaag om 23:23 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.