The Razor's Edge - William Somerset Maugham (1944)

De tegenzin waarmee Maugham in de slotalinea concludeert dat hij een ‘succes story’ heeft geschreven waarin iedereen krijgt wat hij wilde (wat niet helemaal klopt) snap ik wel. De tegenzin waarmee hij dit stelt is het hele boek al te voorzien, want naar mijn smaak wordt er teveel partij gekozen voor Larry. Larry, de op geestelijke ontwikkeling azende jongeman die een in materieel opzicht zekere toekomst verruilt voor een onzekere zoektocht naar… ja, naar wat eigenlijk? Zijn high brow omgeving snapt het allemaal niet. Leuk is dat het boek geschreven is vanuit het perspectief van deze op de hoge golven van de roaring twenties levende nieuwe aristocratie. Maugham is zelf de zich in deze kringen ophoudende ik-persoon, en plakt de over de loop van jaren verzamelde stukjes verhaal aan elkaar. Vaak hoort hij via via over het verdere verloop van Larry’s leven, zodat hele passages uit tweede hand worden verteld. Zeker als dat gebeurt vanuit de hand van übersnob Elliot Templeton, creëert dat een interessant afstandelijk effect: geestelijke en fysieke worsteling bezien vanuit een blinkende limousine. Natuurlijk is het ook om de geestelijke armoe van de upper class te accentueren, en eerlijk gezegd ligt het er allemaal wat te dik bovenop. Door de beurscrash van ’29 komen de meesten weliswaar enigszins bij zinnen, maar iemand als Templeton gaat er zelfs op zijn sterfbed vanuit dat de hemel ook een klassenstelsel zal kennen, waar hij uiteraard in de hoogste daarvan zal laveren: “It would be highly unsuitable to lodge the hoi polloi in a way to which they’re entirely unaccustomed”. En ondertussen Larry? Die verslindt de bibliotheken van Parijs, kruipt de mijnen in Frankrijk in, beleeft spirituele momenten in India, maar blijft altijd maar zoekende, zoekende. Het deed me allemaal wat denken aan Into the Wild, met dezelfde irritatiepuntjes. Als tijdsbeeld ligt het uiteraard dicht bij F. Scott Fitzgerald, waarbij met name de effecten van de beurscrash op de happy few me boeide.

Goed geconstrueerd, maar inhoudelijk onbevredigend. Wel, denk ik, zijn tijd vooruit; de golf adolescentenliteratuur waarin jongeren zelfde soort worstelingen ondergaan moest nog volgen. Niet gek voor een dan al 70 jarige auteur.

Mooi stuk hierboven waar ik me wel in kan vinden. Ik heb de Engelstalige versie van het boek in 1994 vanuit de plaatselijke bieb gekocht en het toen naar alle waarschijnlijkheid gelezen, al kon ik me niets van het verhaal bij herlezing herinneren. Ik kwam er ook moeilijk in, maar uiteindelijk heb ik het toch met redelijk plezier gelezen.

Uit een Maugham boek uit 1921 “The trembling of a leaf” komt het verhaal “The fall of Edward Barnard”. De hoofdpersoon Edward doet me denken aan Larry uit “The razor’s edge”. Beide jongemannen laten de welvaart aan zich voorbij gaan op zoek naar wat? Verlovingen worden verbroken, hun vriendinnen worden aan de kant gezet. Waarschijnlijk stond de Franse schilder Gaugain model, die ook zijn luxueuze leven in Parijs achter zich liet op het eiland Tahiti helemaal in het schilderen op te gaan. In dit boek is Larry de eigenlijke hoofdpersoon, ook al is hij soms ver weg in India op zoek naar een goeroe en lees je alleen maar hoe het de decadente upper-class vergaat. Ondertussen is Larry bezig met zijn zoektocht naar de kern van het leven en zweeft ergens op de achtergrond. Wat Raskalnikov schrijft kan ik het mee eens zijn. Heb er niets aan toe te voegen alleen dat ik ervan heb genoten. Het was jaren geleden dat ik dit boek voor de eerste maal las, veel was ik vergeten, maar van mij ontvangt dit boek 4,5 sterren, alleen al voor het leesgenot.