It Geheim fen de Greate Wielen - Sj. van der Schaaf (1941)
Fries
Detective / Streek/Familie
163 pagina's
Eerste druk: Brandenburgh & Co,
Sneek (Snits) (Nederland)
Schrijversdebuut en tevens eerste Friestalige detectiveroman. Van der Schaaf had het in 1940 als feuilleton geschreven voor het 'Volksblad voor Friesland'. Hoofdpersoon in het verhaal is Doede Meinema. De Groote Wielen is een meertje boven Leeuwarden. Terwijl hij daar staat te vissen, krijgt Doede ineens iets vreemds aan zijn haak: hij haalt een lijk boven water. Als hij de veldwachter erbij haalt en de Leeuwarder recherche ingeschakeld wordt, gaat het balletje rollen. Doede Meinema is bang. Stel dat ze hem ergens van verdenken? Hoe zal hij dan zijn onschuld bewijzen? Hoe zal het verder gaan? De ontknoping echter is zeer verrassend.
Tja, moest dan nou zo nodig, een Friese politieroman? Voor Sjoerd van der Schaaf zijn eerste boek en ondanks het wat vergezochte plot toch een heel onderhoudend debuut.
Maar ... dan moet je het boek wel hebben en de taal machtig zijn. Het boekje had ik in eigen verzameling en kon het daarom toevoegen, en de taal ken ik van-huis-uit. Het was de taal van mijn ouders en grootouders. Op school leerde je Nederlands. Later werd ik toch nog gewoon een Hollander en is het allemaal weer goed gekomen, maar het Fries, fonetisch hardop voorgelezen liefst, kan ik nog steeds prima begrijpen en meevoelen.
Een aardig en redelijk spannend boek, dat me vooral in Friese voorvaderlijke sferen brengt, zoals ook in De vertellingen van Wilt Tjaarda van Theun de Vries. Maar hier natuurlijk geheel toegespitst op de ontrafeling van een gruwelijk moorddrama. Friese boeken worden er overigens nog volop geschreven, of daar ook detectives bij zitten, weet ik niet.
Sjoerd van der Schaaf werd 100 jaar en schreef in 1977 nog een 'Skiednis fan de Fryske biweging'.