Sudah, Laat Maar - Paula Gomes (1975)
mijn stem
2 stemmen
Nederlands
Autobiografische Roman / Reis
108 pagina's
Eerste druk: Querido,
Amsterdam (Nederland)
Sonja maakt een groepsreis van Sumatra over Java naar Bali. Bezoeken aan toeristische bezienswaardigheden worden afgewisseld met terugblikken op de Japanse bezettingstijd, de daarop volgende Bersiap-periode en de repatriëring naar Nederland. Belangrijke motieven in deze roman zijn: afscheid, gevoel van ontworteling, maar ook berusting en erkenning. Gelukkig staat voor Sonja tegenover het afscheid van haar geboorteland ook een weerzien en dat roept niet alleen (pijnlijke) herinneringen op, maar ook herkenning.
1
psyche (crew)
geplaatst: 29 juli, 17:15 uur
Er is niets gebeurd
Paula Gomes, in 1922 in Batavia geboren en in 2013 in Rotterdam gestorven, heeft met ‘Sudah, laat maar’ een treffend en indringend boek geschreven. Thema’s uit haar werk als ontheemding, pijn bij een afscheid, angst, en kracht uit kleine dingen putten komen terug in dit werk.
Ik heb met hoofdpersoon Sonja steeds Paula Gomes voor ogen zoals ik de foto op het voor- en op haar - gelijkende - foto op het achterblad zie.
Sonja die met een Hollandse vader en Indische moeder Japanse interneringskampen overleefde, en vervolgens te maken kreeg met de Bersiaptijd, een uiterst gewelddadige en chaotische periode in het voormalige Nederlands-Indië direct na afloop van de Tweede Wereldoorlog. Velen die net uit de Japanse concentratiekampen kwamen, belandden opnieuw in een nachtmerrie en duizenden mensen verloren het leven. De Hollandse overheersers moesten weg. Heel vaak heb ik gedacht: Sonja had veel hati-hati engelen die haar beschermden.
Als zij na jaren in Holland terugkeert naar haar geboorteland ben ik van binnen voelbaar geraakt, ik merk het aan mijn ogen en de brok in mijn keel als zij tijdens een lezing voor Indonesiërs vertelt wat de besiaptijd voor haar betekende, de blikken op haar gericht, niet onvriendelijk wel gespannen:
Ik vertelde hoe ik me niet thuis had gevoeld in het land waarvan zij en ik op school hadden geleerd dat het het moederland was, dat ik was gaan zwerven … De oude mannen en vrouwen schudden hun hoofd, ze maakten met hun tong geluidjes tussen hun tanden zoals Indonesiërs doen als ze iets erg vinden. Ik sprak over weerzien.
Tijdens dit weerzien leefde haar geschiedenis volop.
Gedurende de laatste periode net na WOII echter had Sonja een pantser, ze zag niets, ze hoorde niets, ze wist niets, ze was er niet en die mensen om haar heen waren er niet.
‘Er is niets gebeurd…’ dacht ze.
Wat ben ik blij dat dit in de bibliotheek in een plastic hoesje bewaarde boekje ‘Sudah, laat maar’ met letterlijk en figuurlijk oude beelden en geuren als ik het oppak, met een nog oud uitleenstempel overzicht en getypte inhoudsopgave er nog ìs.
Er is heel veel gebeurd. Die herinneringen en optekeningen mogen niet verloren gaan.
Alleen al vanwege die kostbaarheid geef ik
4,5*
Paula Gomes, in 1922 in Batavia geboren en in 2013 in Rotterdam gestorven, heeft met ‘Sudah, laat maar’ een treffend en indringend boek geschreven. Thema’s uit haar werk als ontheemding, pijn bij een afscheid, angst, en kracht uit kleine dingen putten komen terug in dit werk.
Ik heb met hoofdpersoon Sonja steeds Paula Gomes voor ogen zoals ik de foto op het voor- en op haar - gelijkende - foto op het achterblad zie.
Sonja die met een Hollandse vader en Indische moeder Japanse interneringskampen overleefde, en vervolgens te maken kreeg met de Bersiaptijd, een uiterst gewelddadige en chaotische periode in het voormalige Nederlands-Indië direct na afloop van de Tweede Wereldoorlog. Velen die net uit de Japanse concentratiekampen kwamen, belandden opnieuw in een nachtmerrie en duizenden mensen verloren het leven. De Hollandse overheersers moesten weg. Heel vaak heb ik gedacht: Sonja had veel hati-hati engelen die haar beschermden.
Als zij na jaren in Holland terugkeert naar haar geboorteland ben ik van binnen voelbaar geraakt, ik merk het aan mijn ogen en de brok in mijn keel als zij tijdens een lezing voor Indonesiërs vertelt wat de besiaptijd voor haar betekende, de blikken op haar gericht, niet onvriendelijk wel gespannen:
Ik vertelde hoe ik me niet thuis had gevoeld in het land waarvan zij en ik op school hadden geleerd dat het het moederland was, dat ik was gaan zwerven … De oude mannen en vrouwen schudden hun hoofd, ze maakten met hun tong geluidjes tussen hun tanden zoals Indonesiërs doen als ze iets erg vinden. Ik sprak over weerzien.
Tijdens dit weerzien leefde haar geschiedenis volop.
Gedurende de laatste periode net na WOII echter had Sonja een pantser, ze zag niets, ze hoorde niets, ze wist niets, ze was er niet en die mensen om haar heen waren er niet.
‘Er is niets gebeurd…’ dacht ze.
Wat ben ik blij dat dit in de bibliotheek in een plastic hoesje bewaarde boekje ‘Sudah, laat maar’ met letterlijk en figuurlijk oude beelden en geuren als ik het oppak, met een nog oud uitleenstempel overzicht en getypte inhoudsopgave er nog ìs.
Er is heel veel gebeurd. Die herinneringen en optekeningen mogen niet verloren gaan.
Alleen al vanwege die kostbaarheid geef ik
4,5*
* denotes required fields.
* denotes required fields.