Absolute Democratie: Kroniek van een Aangekondigde Afrekening - Ilja Leonard Pfeijffer (2026)
mijn stem
5 stemmen
Nederlands
Verhalenbundel
Politiek / Historisch
320 pagina's
Eerste druk: De Arbeiderspers,
Amsterdam (Nederland)
We staan voor een keerpunt in de geschiedenis, waarin democratische instituties onder druk staan en autoritaire tendensen terrein winnen. In 'Absolute Democratie' onderzoekt Ilja Leonard Pfeijffer in een reeks essays hoe de democratie en rechtsstaat in Europa en daarbuiten geleidelijk aan veranderen. De bundel, opgebouwd uit tegen de actualiteit geschreven kronieken, analyseert de opkomst van populisme, de rol van media en sociale netwerken, en de verschuivende verhouding tussen burger, macht en waarheid. Pfeijffer plaatst hedendaagse ontwikkelingen in een breder historisch en cultureel perspectief, waarbij hij regelmatig teruggrijpt op de klassieke oudheid. Het boek is zowel een persoonlijke als polemische reflectie op de staat van de democratie, waarin de auteur zijn zorgen uit over de erosie van feiten, kennis en geïnformeerd burgerschap.
0
geplaatst: 7 april, 15:25 uur
Nooit meer slapen - Beluister Ilja Leonard Pfeijffer (dichter en schrijver) | Podcasts | NPO Radio 1 - nporadio1.nl
(...) Nu komt hij met ‘Absolute democratie: Kroniek van een aangekondigde afrekening’. Van populisme en cultuuroorlog tot accelerationisme en surveillancekapitalisme: het komt allemaal terug in deze bundel met alarmerende essays. Femke van der Laan gaat met Ilja Leonard Pfeijffer in gesprek.
1
geplaatst: 18 juni, 00:09 uur
In 2013 bij La Superba schreef ik: "Ilja Leonard Pfeijffer is een van mijn favoriete columnisten met een heldere mening en messcherpe argumenten". Daar stond ik toen absoluut achter maar al snel daarna begon hij me te storen. Hij leek radicaler te worden maar vooral gemakzuchtig. En dat kan weleens aan elkaar liggen. (Dat is ook wat me tegenstaat bij het programma Even Tot Hier. Inventief en origineel, maar vaak zijn het meningen met een dankbaar publiek dat dezelfde mening deelt. Maar grappen en scherpte ontbreken. Lui dus. Iemand als Youp van 't Hek had ook een voorkeur voor links maar hij wist wel hie hij scherpe grappen moest maken over rechts. )
Zo goed als zijn grote romans daarna nog waren waarin hij ideeën geweldig mixte met een verhaal (en bijvoorbeeld de oudheid gebruikte om het heden te duiden), zo matig werd hij als columnist. Niettemin, na Alkiabiades was ik wel benieuwd naar dit werk dat thematisch in het verlengde ligt (en eerlijk gezegd wist ik niet dat dit werk een verzameling columns was).
Lui vooral dus. Echte inzichten geeft Pfeijffer nergens. Vrijwel alles wat ik heb gelezen, heb ik al elders gelezen. Maar de stukken zijn ook matig geschreven (behalve dan ineens het laatste hoofdstuk speciaal voor deze bundel geschreven) en niets meer dan meninkjes die nooit echt worden uitgediept laat staan onderbouwd. En na een zoveelste keer de stellingname dat Israël genocide zou plegen denk ik: nou, toon dat maar eens aan. Leg maar eens uit waarom je dat vindt. Maar niets van dat alles. Dat is sowieso het nadeel van deze bundel, er zit ook best wat herhaling in en weinig lijn, behalve dan in de thematiek.
Nog een voorbeeld dan? Pfeijffer stelt in een van de laatste stukken dat het vermogen van Musk moet worden geïnvesteerd en dat zo voor 100 miljoen levens kan zorgen. Een nobel streven. Hij lijkt te denken dat Musk dit cash op de bank heeft denk ik maar het zit vooral in aandelen. Hoe Musk dan voor 500 miljard dat moet liquideren, daar komt geen antwoord op. (Los daarvan, als Musk dat te koop gaat zetten storten de prijzen in en haal je nooit 500 miljard op. Maar wet Pfeijffer veel). Prima dat je tegen rijkdom bent maar verdiep je wel en praat geen onzin. En waar leg je de grens? Iemand met een miljoen kan je ook best uitkleden voor wat levens extra. En iemand met een ton heeft het ook vele malen beter dan sommige mensen in Jemen of Zuid-Soedan. Al met al vooral gemakzuchtig.
Verder ook opvallende fouten gezien. En veel ook. Op de eerste bladzijde staat al direct 'verassend' waar 'verrassend' met dubbel-r bedoeld werd. Even later gebruikt hij carbonara als metafoor, hoe dat in de jaren 30 zou kunnen zijn geweest. Maar dat gerecht is een wat vreemde keuze want het is maar de vraag of carbonara toen al überhaupt bestond. Maar goed, dat is dan nog te accepteren. Tot er veel meer langsomt dat niet helemaal klopt. Verderop gaat het over enkele miljdarairs als Musk, die binnenkort (de tekst stamt uit 2024) triljoenair kunnen zijn. Dat kan een enorme literaire overdrijving zijn maar volgens mij maakt hij de klassieke fout door trillionair verkeerd te vertalen en bedoelde hij biljonair. (er bestaat niet eens een triljoen aan vermogen, verre van.) Even later gaat het over enkele miljardairs die samen 838 miljard aan vermogen hebben, dat is twee keer het BNP van België aldus Pfeijffer. Een korte check leert dat het 10-15% verschilt ongeveer, niet het dubbele. Het punt an sich blijft staan maar hoe moeilijk is het om de juiste cijfers te checken? 'Ruim het BBP van België' is net zo sterk, maar klopt in ieder geval.
Dan gaat het er nog over dat de PVV statutair maar een lid toelaat. Dat is bewezen onzin. In de praktijk is enkel Wilders lid (in privé en als enig bestuurder van een stichting - de vereniging heeft dus officieel twee leden) maar statutair zijn er meerdere leden mogelijk. Sterker, de wet eist 'leden', meervoud dus. Een vereniging heeft dus sowieso meerdere leden. En zo gaat deze bundel door vol met onzuiverheden terwijl je dit best zuiver had kunnen verwoorden zonder dat je boodschap minder sterk wordt. Nog los ervan dat de PVV continu extreemrechts wordt genoemd wat vermoedelijk niet klopt. De parij is radicaal rechts en wat mij betreft zeg je dan racistisch rechts, maar extreemrechts zit in de hoek van het accepteren van geweld voor je doelen. Daar is de PVV nog niet op betrapt. En Pfeijffer schrijft elder ook zelf dat de PVV geweld niet verheerlijkt.
Op enkele momentjes wordt de bundel interessant. Soms als hij het werk van anderen gebruikt, maar dat is vooral de verdienste van zo'n andere. Of soms als hij net als in Alkibiades het verleden gebruikt. En soms als hij met interessante punten komt zoals het verschil tussen cultureel en economisch liberalisme en dat die twee niet samen kunnen gaan, dat een volledig vrije economie niet zorgt voor maatschappelijke vrijheid. Dan ineens wordt het boeiend maar dat zou het begin moeten zijn van een stuk maar daar laat Pfeijffer het al snel bij. En heel soms komt een sterk aforisme langs. Bijvoorbeeld dat geschiedenis uitwijst dat een oorlog begint als aanvallen goedkoper wordt dan verdedigen. En daar komt hij mee na een interessant stukje over het vernietigen van drones. Kijk, dat verwacht ik. Maar dat komt echt heel zelden voor. 1,5*
Zo goed als zijn grote romans daarna nog waren waarin hij ideeën geweldig mixte met een verhaal (en bijvoorbeeld de oudheid gebruikte om het heden te duiden), zo matig werd hij als columnist. Niettemin, na Alkiabiades was ik wel benieuwd naar dit werk dat thematisch in het verlengde ligt (en eerlijk gezegd wist ik niet dat dit werk een verzameling columns was).
Lui vooral dus. Echte inzichten geeft Pfeijffer nergens. Vrijwel alles wat ik heb gelezen, heb ik al elders gelezen. Maar de stukken zijn ook matig geschreven (behalve dan ineens het laatste hoofdstuk speciaal voor deze bundel geschreven) en niets meer dan meninkjes die nooit echt worden uitgediept laat staan onderbouwd. En na een zoveelste keer de stellingname dat Israël genocide zou plegen denk ik: nou, toon dat maar eens aan. Leg maar eens uit waarom je dat vindt. Maar niets van dat alles. Dat is sowieso het nadeel van deze bundel, er zit ook best wat herhaling in en weinig lijn, behalve dan in de thematiek.
Nog een voorbeeld dan? Pfeijffer stelt in een van de laatste stukken dat het vermogen van Musk moet worden geïnvesteerd en dat zo voor 100 miljoen levens kan zorgen. Een nobel streven. Hij lijkt te denken dat Musk dit cash op de bank heeft denk ik maar het zit vooral in aandelen. Hoe Musk dan voor 500 miljard dat moet liquideren, daar komt geen antwoord op. (Los daarvan, als Musk dat te koop gaat zetten storten de prijzen in en haal je nooit 500 miljard op. Maar wet Pfeijffer veel). Prima dat je tegen rijkdom bent maar verdiep je wel en praat geen onzin. En waar leg je de grens? Iemand met een miljoen kan je ook best uitkleden voor wat levens extra. En iemand met een ton heeft het ook vele malen beter dan sommige mensen in Jemen of Zuid-Soedan. Al met al vooral gemakzuchtig.
Verder ook opvallende fouten gezien. En veel ook. Op de eerste bladzijde staat al direct 'verassend' waar 'verrassend' met dubbel-r bedoeld werd. Even later gebruikt hij carbonara als metafoor, hoe dat in de jaren 30 zou kunnen zijn geweest. Maar dat gerecht is een wat vreemde keuze want het is maar de vraag of carbonara toen al überhaupt bestond. Maar goed, dat is dan nog te accepteren. Tot er veel meer langsomt dat niet helemaal klopt. Verderop gaat het over enkele miljdarairs als Musk, die binnenkort (de tekst stamt uit 2024) triljoenair kunnen zijn. Dat kan een enorme literaire overdrijving zijn maar volgens mij maakt hij de klassieke fout door trillionair verkeerd te vertalen en bedoelde hij biljonair. (er bestaat niet eens een triljoen aan vermogen, verre van.) Even later gaat het over enkele miljardairs die samen 838 miljard aan vermogen hebben, dat is twee keer het BNP van België aldus Pfeijffer. Een korte check leert dat het 10-15% verschilt ongeveer, niet het dubbele. Het punt an sich blijft staan maar hoe moeilijk is het om de juiste cijfers te checken? 'Ruim het BBP van België' is net zo sterk, maar klopt in ieder geval.
Dan gaat het er nog over dat de PVV statutair maar een lid toelaat. Dat is bewezen onzin. In de praktijk is enkel Wilders lid (in privé en als enig bestuurder van een stichting - de vereniging heeft dus officieel twee leden) maar statutair zijn er meerdere leden mogelijk. Sterker, de wet eist 'leden', meervoud dus. Een vereniging heeft dus sowieso meerdere leden. En zo gaat deze bundel door vol met onzuiverheden terwijl je dit best zuiver had kunnen verwoorden zonder dat je boodschap minder sterk wordt. Nog los ervan dat de PVV continu extreemrechts wordt genoemd wat vermoedelijk niet klopt. De parij is radicaal rechts en wat mij betreft zeg je dan racistisch rechts, maar extreemrechts zit in de hoek van het accepteren van geweld voor je doelen. Daar is de PVV nog niet op betrapt. En Pfeijffer schrijft elder ook zelf dat de PVV geweld niet verheerlijkt.
Op enkele momentjes wordt de bundel interessant. Soms als hij het werk van anderen gebruikt, maar dat is vooral de verdienste van zo'n andere. Of soms als hij net als in Alkibiades het verleden gebruikt. En soms als hij met interessante punten komt zoals het verschil tussen cultureel en economisch liberalisme en dat die twee niet samen kunnen gaan, dat een volledig vrije economie niet zorgt voor maatschappelijke vrijheid. Dan ineens wordt het boeiend maar dat zou het begin moeten zijn van een stuk maar daar laat Pfeijffer het al snel bij. En heel soms komt een sterk aforisme langs. Bijvoorbeeld dat geschiedenis uitwijst dat een oorlog begint als aanvallen goedkoper wordt dan verdedigen. En daar komt hij mee na een interessant stukje over het vernietigen van drones. Kijk, dat verwacht ik. Maar dat komt echt heel zelden voor. 1,5*
1
geplaatst: 21 juli, 19:57 uur
Pfeijffer is op zijn best wanneer hij vertelt. De anekdotes en observaties brengen wat leven en laten zijn schrijftalent zien. Ook de activistische kant sprak me aan: cultureel liberaal, economisch links, dat gaat er als zoete koek bij me in.
Toch bleef ik op intellectueel vlak wat op mijn honger zitten. De analyse voelt soms te gemakkelijk en mist te vaak een bepaalde gelaagdheid. Hoewel het prettig leest en zeker tot nadenken aanzet, verraste het me minder dan gehoopt.
Toch bleef ik op intellectueel vlak wat op mijn honger zitten. De analyse voelt soms te gemakkelijk en mist te vaak een bepaalde gelaagdheid. Hoewel het prettig leest en zeker tot nadenken aanzet, verraste het me minder dan gehoopt.
* denotes required fields.
* denotes required fields.