In de Kou: Over Hun Roomse Jeugd en Hoe Het Hun Verder Verging - Godfried Bomans en Michel van der Plas (1969)
Nederlands
Ideeënliteratuur / Autobiografisch
291 pagina's
Eerste druk: Ambo,
Utrecht (Nederland)
Godfried Bomans en Michel van der Plas hebben in vele urenlange gesprekken herinneren aan hun katholieke jeugdjaren opgehaald. Ze bespreken hun geloofsbeleving vroeger en hun latere twijfels en kritiek. Het boek is een autobiografisch verhaal dat hen in hun verleden leidt en hen vraagt hoe zij die ervaringen nog kunnen gebruiken voor hun kinderen. Want over twintig jaar, als ook die resten zijn opgeteerd, hoe staan ze er dan voor? Wat hebben ze de eerste vijfentwintig jaar van hun leven niet mogen opzuigen aan mystiek? Daar kunnen ze tot hun dood mee rondlopen. Maar hun kinderen, daar gaat het om, die komen in een volkomen efficiënte wereld terecht, waar de dingen gewoon zichzelf betekenen. De dubbele bodem is eruit gevallen. Alles staat in zijn eigen uitleg vastgevroren. En nu is het de vraag of de mens een wezen is, dat in die poolnacht kan blijven leven...'
Opmerkelijk is dat P een stukje positiever daarop terugblikt dan B. Voor P geen trauma’s en bittere nasmaak, al erkent hij vele fouten en onwaarheden in dat systeem. B heeft meer treurige herinneringen uit zijn milieu meegekregen. En hij vraagt zich af of het hele Roomse leven, met al z’n uiterlijkheden en buitenkant-vroomheid eigenlijk niet meer was dan een gemaskeerd ongeloof. B wil echtheid zien en stoort zich aan de verkleedpartijen. Hij wil tot de kern doordringen en de franje achterwege laten.
Er valt wel wat te lachen in dit boek. Het is een schets van het leven in 1969, toen er maatschappelijk zoveel veranderde. Ook, en vooral, in de kerk. Het was de tijd van de ‘beatmis’, in een krampachtige poging de jongeren bij de kerk te houden. Het mocht niet baten. En het is alsof vooral B dat hier al kan constateren. Daarmee is hij niet de man die zijn Roomse leven achter zich gelaten heeft. Integendeel: hij wil ernaar terug, maar dan wel naar de essentie. En zelfs terug naar de Latijnse mis. Want, in het Nederlands klinkt het gewoon niet.
De kou, waarvan in de titel sprake is, is vooral de kou van het niets dat in de plaats kwam van het Roomse leven. Het verdwijnen van een stuk mystiek. Maar ook: de kou waarmee de kerk de zeer reële vragen van de gelovigen onbeantwoord liet. Je werd met een setje voorgekookte antwoorden het bos ingestuurd.
Bomans en van der Plas spreken hier heel open over. Wat Bomans betreft, de meest intieme blik in zijn gevoelswereld: sexualiteit, schuldgevoelens, angsten en onzekerheden, alles komt ter sprake. Voor de lezer nu toch wel een flinke sprong terug in de tijd. Het vraagt wat inlevingsvermogen. De vragen van toen passen ook niet meer in onze tijd. De buitenkant van het instituut, de vorm, die toch nog wel diep in de vezels van het leven was doorgedrongen, begon in die jaren zestig de grip op het dagelijks leven te verliezen. De vraag die overblijft is daarbij dezelfde gebleven: wat is waar en waard om in te geloven. En waarvan kan met een gerust hart afscheid genomen worden.
Een citaat (p229) tenslotte:
P. Volkomen.
