Toen de Val - Iraida Martha Ooft (2025)
mijn stem
1 stem
Nederlands
Sociaal
272 pagina's
Eerste druk: Van Oorschot,
Amsterdam (Nederland)
'Toen de Val' speelt zich af rondom en aan boord van vlucht py 764, die uit Nederland vertrok en op 7 juni 1989 in Zanderij, Suriname verongelukte. Het toestel kwam in de savanne achter de landingsbaan neer en bij deze ramp stierven 176 mensen. De gronden waarop de luchthaven werd gebouwd behoorden ooit toe aan Inheemsen, die wegtrokken met een voorspelling van slechte tijden in gedachten. Iraida Martha Ooft volgt in deze intrigerende roman de uiterst persoonlijke processen die door de dood van geliefden in gang worden gezet. Afwisselend stelt ze de levens van degenen die achterbleven en degenen die het leven lieten centraal. Ze toont de verbintenissen tussen hen – de ouders die wachten op hun kind, een vader en een dochter, de piloot en zijn geliefde, de pyjai en zijn zoektocht – en geeft daarbij woorden aan het mysterie van de onverbrekelijke band tussen mens en natuur.
1
Sol1 (moderator)
geplaatst: 27 december 2025, 23:55 uur
Recensie van 4 december 2025 door Guus Bauer op de website van Literair Weblog Tzum:
Tzum | Recensie: Iraida Martha Ooft - Toen de val
Tzum | Recensie: Iraida Martha Ooft - Toen de val
Ooft hanteert het multi-perspectief. Dat is doorgaans gewaagd. Het vergt flexibiliteit van lezers, een goed vogelperspectief van schrijver en redacteur. In het geval van Toen de val is het geslaagd, was het duidelijk noodzakelijk.
Toen de val bezit natuurkracht. Ooft laat slachtoffers aan het woord, laat ze letterlijk en figuurlijk één worden met de grond, met de natuur. De wisselwerking tussen leven, dood en leven na de dood is bijna overweldigend.
0
Sol1 (moderator)
geplaatst: 28 december 2025, 00:28 uur
En recensie van 16 november 2025 door Peter Sanches op de blog van de Werkgroep Caraïbische Letteren:
Toen de val: Een roman als spiegel van verlies, macht en morele erosie | blog
Toen de val: Een roman als spiegel van verlies, macht en morele erosie | blog
Wat dit boek bijzonder maakt, is dat Ooft de ramp niet als een geïsoleerd incident presenteert, maar als een knooppunt van historische en spirituele breuken.
Ooft schrijft in een beeldrijke, soms poëtische stijl, waarin zintuiglijke details en innerlijke monologen domineren. Dat maakt het boek intens, maar vraagt ook concentratie van de lezer.
0
geplaatst: 30 januari, 22:34 uur
staat op de longlist van de Libris Literatuurprijs
Tzum | Nieuws: Dit is de longlist voor de Libris Literatuur Prijs 2026 - Tzum
Tzum | Nieuws: Dit is de longlist voor de Libris Literatuur Prijs 2026 - Tzum
2
geplaatst: 14 mei, 15:15 uur
Gewortelde zielen
In 'Toen De Val' (2025) zijn de meeste personages zoals de oersterke tonkaboom: hun wortels gaan dieper dan lijkt aan de oppervlakte. Verschillende mensen met Surinaamse roots die, om verschillende redenen, losgeraakt zijn van zichzelf, van dierbaren of van het moederland. Ze hebben allemaal met elkaar gemeen dat de SLM-ramp van 7 juni 1989 hun levens een radicaal andere koers zou geven. Sommige personages zouden een plotselinge en zinloze dood sterven. Andere blijven over met de puinhopen en de chaos van een nieuwe situatie. Gemiste kansen. Ontmoetingen die nooit meer zullen komen. Ruzies die niet meer worden goedgemaakt. De tonkaboom zelf staat echter nog steeds fier overeind als stille getuige van het menselijke drama. Zelf gehavend, maar geworteld in de Surinaamse grond.
Het verhaal opent met enkele nabestaanden die liever hebben dat de woudreus wordt gekapt, maar Iraida Martha Ooft compliceert de schuldvraag. Ligt de vliegtuigcrash aan de reusachtige boom die in de weg stond bij de landing? Aan de Amerikaanse piloot die, de zestig allang gepasseerd, nog door bleef vliegen? Wit en geprivilegieerd; zoals zijn zelfbeeld is opgehangen aan de cowboy, filmster en vliegenier Will Rogers, die zelf ook ooit omkwam bij een vliegtuigongeluk. Of ligt de crash aan de corruptie en gemakzuchtigheid van de SLM (Surinaamse Luchtvaart Maatschappij) die de oudere piloot lieten vliegen? Of liggen de wortels van de schuld nog dieper in het verleden? Zoals de vroegere landonteigeningen om vliegveld Zanderij uit te breiden voor Amerikaanse investeerders, die weinig ruimte lieten voor de inheemse bevolking en de jungle om er te kunnen zijn.
Via de speelse metafoor van de Tonkaboom brengt Iraida Martha Ooft in 'Toen De Val' zowel de overlevenden als de doden terug tot leven. De rauwe pijn in het hier en nu tegenover de zielen die het aardse moeten loslaten. In de mystiek van natuurgeloven is de dood van het individu geen eindpunt, maar de energie van het ene leven gaat over in het andere leven. Alle levens die Ooft schetst, als losstaande miniatuurtjes, zijn onderdeel van iets wat groter is dan zijzelf, waar ze vanuit hun eigen subjectieve positie geen vat op krijgen. Het maakt 'Toen De Val' (2025) een heerlijke existentiële roman waarin de wortels van mensen dieper gaan dan de tragedie van een vliegtuigongeluk. Het verleden, het heden en de toekomst creëren nieuwe vertakkingen met elkaar. De wortels van een Suriname dat altijd in ontwikkeling is.
In 'Toen De Val' (2025) zijn de meeste personages zoals de oersterke tonkaboom: hun wortels gaan dieper dan lijkt aan de oppervlakte. Verschillende mensen met Surinaamse roots die, om verschillende redenen, losgeraakt zijn van zichzelf, van dierbaren of van het moederland. Ze hebben allemaal met elkaar gemeen dat de SLM-ramp van 7 juni 1989 hun levens een radicaal andere koers zou geven. Sommige personages zouden een plotselinge en zinloze dood sterven. Andere blijven over met de puinhopen en de chaos van een nieuwe situatie. Gemiste kansen. Ontmoetingen die nooit meer zullen komen. Ruzies die niet meer worden goedgemaakt. De tonkaboom zelf staat echter nog steeds fier overeind als stille getuige van het menselijke drama. Zelf gehavend, maar geworteld in de Surinaamse grond.
Het verhaal opent met enkele nabestaanden die liever hebben dat de woudreus wordt gekapt, maar Iraida Martha Ooft compliceert de schuldvraag. Ligt de vliegtuigcrash aan de reusachtige boom die in de weg stond bij de landing? Aan de Amerikaanse piloot die, de zestig allang gepasseerd, nog door bleef vliegen? Wit en geprivilegieerd; zoals zijn zelfbeeld is opgehangen aan de cowboy, filmster en vliegenier Will Rogers, die zelf ook ooit omkwam bij een vliegtuigongeluk. Of ligt de crash aan de corruptie en gemakzuchtigheid van de SLM (Surinaamse Luchtvaart Maatschappij) die de oudere piloot lieten vliegen? Of liggen de wortels van de schuld nog dieper in het verleden? Zoals de vroegere landonteigeningen om vliegveld Zanderij uit te breiden voor Amerikaanse investeerders, die weinig ruimte lieten voor de inheemse bevolking en de jungle om er te kunnen zijn.
Via de speelse metafoor van de Tonkaboom brengt Iraida Martha Ooft in 'Toen De Val' zowel de overlevenden als de doden terug tot leven. De rauwe pijn in het hier en nu tegenover de zielen die het aardse moeten loslaten. In de mystiek van natuurgeloven is de dood van het individu geen eindpunt, maar de energie van het ene leven gaat over in het andere leven. Alle levens die Ooft schetst, als losstaande miniatuurtjes, zijn onderdeel van iets wat groter is dan zijzelf, waar ze vanuit hun eigen subjectieve positie geen vat op krijgen. Het maakt 'Toen De Val' (2025) een heerlijke existentiële roman waarin de wortels van mensen dieper gaan dan de tragedie van een vliegtuigongeluk. Het verleden, het heden en de toekomst creëren nieuwe vertakkingen met elkaar. De wortels van een Suriname dat altijd in ontwikkeling is.
0
geplaatst: 17 mei, 23:34 uur
Ik heb een paar dagen de tijd gehad om 'Toen de Val' (2025) te laten bezinken. Met de titel 'Gewortelde Zielen' ga ik enigszins in tegen een andere laag die de schrijfster in haar roman legt: de zielen die juist niet geworteld zijn. Ze benoemt hun ontworteling zelfs expliciet in een pakkende passage. De rusteloze mannen die Suriname hebben geëxploiteerd en toegeëigend, mannen die geen verantwoordelijkheid wilden nemen voor haar voortbestaan. Uit egoïsme, onwetendheid, wit privilege of omdat ze andere behoeftes zwaarder wogen. In die zin is 'Toen de Val' (2025) ook een bitterzoete roman over een Suriname waar dingen onherstelbaar verloren zijn gegaan, terwijl de toekomst nog altijd lonkt.
* denotes required fields.
* denotes required fields.