Een Gat in het Hoofd: Leven en Werk van Heere Heeresma - Anton de Goede (2025)
Alternatieve titel: Open Domein Nr. 61
mijn stem
1 stem
Nederlands
Biografie
560 pagina's
Eerste druk: De Arbeiderspers,
Amsterdam (Nederland)
Er is over Heere Heeresma’s leven tot dusver niet veel bekend. Logisch ook, hij wilde niet dat er veel over hem naar buiten kwam. Hij wilde ook nooit bekendmaken waar hij woonde. Maar in zijn laatste brief schreef hij dat het ‘tijd is dat een biograaf zich over mijn leven gaat buigen’. Anton de Goede ging op onderzoek uit, dook in de archieven en sprak talloze mensen die Heeresma goed gekend hebben. Hij ontdekte nieuwe details over zijn schrijverschap, de positie van de jonge Heeresma in het ouderlijk gezin, de impact van de oorlog, zijn huwelijken en relaties, de verhouding tot zijn kinderen, zijn heldenstatus als strijder tegen de burgerlijkheid, de rol van Bijbel en Jodendom, en zijn laatste eenzame levensjaren. 'Een Gat in het Hoofd' vertelt, vaak aan de hand van kostelijke anekdotes, het aangrijpende relaas van Heeresma’s enerverende werk en leven. Het laat zien hoe verstoorde familierelaties sporen nalieten, en ontwart feit en fictie.
0
geplaatst: 18 januari, 10:20 uur
Maarten 't Hart - YouTube
Wat Maarten erg waardeert in deze biografie, is dat de biograaf Anton de Goede, veel mensen in de omgeving van Heere Heeresma aan het woord laat. Anton: “Wel heb ik geprobeerd de biografie recht te doen door onder meer hem zelf veel te citeren en veel anderen over hem aan het woord te laten. ” Dat maakt dat, volgens Maarten 't Hart, het een levendige biografie is geworden. "Heere Heeresma was een wonderlijke, veelzijdige, eigenaardige, dwarsige man die zeker in het begin een geweldige schrijver was. "
Heere Heeresma was een intrigerende man bij wie feiten en fictie voortdurend in elkaar overliepen - NRC €Honderdduizenden boeken verkocht Heere Heeresma in de jaren zeventig. Behalve een succesvolle schrijver was hij een rare man, en daarom geen makkelijk onderwerp voor een biografie.
0
geplaatst: 20 januari, 20:23 uur
Vroeger wel boeken van Heeresma gelezen; vooral erotisch volgens mij. Dat ging er als jongeling in als zoete koek!
3
geplaatst: 22 februari, 16:10 uur
Naar dit boek ben ik benieuwd na het zien van de NPO documentaire van een paar jaar geleden, waarin biograaf Anton de Goede de zoon en dochter van de schrijver interviewt en volgt naar plekken die betekenis hebben gehad voor de veelbesproken schrijver. Ondanks dat Heeresma geregeld in de publiciteit kwam, en niet altijd positief, bleef veel over zijn persoon verborgen.
De naam van Heere Heeresma werd in mijn ouderlijk huis vaak genoemd. Hij was in de oorlogsjaren 'geëvacueerd' op het Friese platteland, vanuit Amsterdam, in het grote gezin opgenomen van mijn moeder, die drie jaar ouder was. Ze trokken samen veel op, met de andere 'logees'. Ook toen al een buitengewoon kind, anders dan anderen. Ik ga het boek nu maar eens bestellen.
De naam van Heere Heeresma werd in mijn ouderlijk huis vaak genoemd. Hij was in de oorlogsjaren 'geëvacueerd' op het Friese platteland, vanuit Amsterdam, in het grote gezin opgenomen van mijn moeder, die drie jaar ouder was. Ze trokken samen veel op, met de andere 'logees'. Ook toen al een buitengewoon kind, anders dan anderen. Ik ga het boek nu maar eens bestellen.
2
geplaatst: 1 maart, 10:02 uur
Anton de Goede (1956) is programmamaker en presentator bij de VPRO en volgde Heeresma vanaf de jaren '70. Vanaf begin jaren '90 voerde hij een intensieve correspondentie met de raadselachtige schrijver, die onvindbaar was, en alleen via een postbus te benaderen. Later volgden de interviews en radioreportages.
De Goede heeft grondig werk gemaakt van deze biografie, waarin vooral de schrijver zelf en mensen uit zijn directe omgeving aan het woord komen. Ook maakt De Goede gebruik van de teksten uit de film En de naam is: Heeresma, die in 2022 bij de NPO werd uitgezonden.
Heere Heeresma - wie noemt zijn kind nu zo? Ook vader Heeresma heette Heere en zo noemde de schrijver ook zijn zoon, volgens oude familietraditie, van vaders kant een Fries voorgeslacht, aan moeders zijde een rijke redersfamilie uit Scheveningen.
Met heel veel plezier en ook verbazing heb ik het boek gelezen. Anton de Goede laat de mens zien in zijn meest zwakke maar ook glorieuze momenten. Daarbij staat toch het leed op de voorgrond. Niet in de laatste plaats door wat hij anderen aandeed. Een onmogelijk mens. Getekend door zijn jeugd, opgegroeid in het nieuwe Plan Zuid in Amsterdam, waar veel joden woonden. In de oorlogsjaren zag hij zijn buren afgevoerd worden en zijn vader, godsdienstonderwijzer, hielp joden onderduiken. Voor de jonge Heere een diep ingrijpende periode, waarin hij zijn wantrouwen jegens alles wat met overheid te maken had, ontwikkelde, maar ook een blijvende interesse voor het Jodendom waarmee hij zich vereenzelvigde. Op bladzijde 272 zien we een foto van Heeresma met pontificaal een Bijbel onder de arm. Dat was zijn houvast.
Zijn vader overleed in '43 terwijl de jonge Heere in Friesland verbleef. Mijn grootvader, die ook godsdienstonderwijzer was en vader Heeresma gekend moet hebben, nam hem een tijdje in huis, omdat het thuis te gevaarlijk werd. Hij was toen 11 jaar.
De verhalen die mijn moeder uit die periode over hem kon vertellen kloppen precies met het beeld dat we in dit boek tegenkomen: een tegendraads jongetje met een uiterst gevoelige natuur.
De verhalen over Heere schetsen een beeld van een recalcitrante jongeman, na de oorlog in een internaat opgegroeid, een fantast, al jong aan de drank. Hij had een kwaaie dronk en verviel in razernij waardoor zijn jonge vrouw doodsangsten uitstond. Het huwelijk liep dan ook stuk. Met de drank stopte hij radicaal in 1963. Een alcoholist zou hij blijven, zijn leven lang, al dronk hij geen druppel meer en zelfs niet aan een kurk rook, zoals hij beweerde.
Heeresma beweerde nogal wat. Hij haalde dikwijls fantasie en feiten door elkaar. Voor Anton de Goede een hele klus om feit en fictie te scheiden. Regelmatig stuit hij op grote tegenstrijdigheden in de verhalen. Uitstekend is dat De Goede niet gaat psychologiseren. Geen woord over complexen en persoonlijkheidsproblematiek. Zo maken we kennis met een man die moeilijk je vriend kon worden, maar toch op momenten heel innemend kon zijn. Teruggetrokken, berooid en in eenzaamheid gestorven, hoewel hij periodes van grote successen gekend heeft. Zijn zwaarmoedige novelle Een dagje naar het strand uit 1962 werd meermalen verfilmd, in 1984 door filmmaker Theo van Gogh. Het bijzondere is dat Heere Heeresma voor die film zelf de teksten schreef en insprak als voice-over. Een plechtige en gedragen stem, die je niet snel vergeet.
Veel lof voor deze biografie, die niet alleen een levensverhaal vertelt, maar tegelijk perfect de sfeer en het levensgevoel van de jaren vijftig, zestig en zeventig registreert. Daarbij ontmoeten we ook vele andere schrijvers uit die tijd. Heeresma was een bijzonder mens. Of, zoals de biograaf zijn verhaal eindigt: 'Heere Heeresma, gedenk hem!'
De Goede heeft grondig werk gemaakt van deze biografie, waarin vooral de schrijver zelf en mensen uit zijn directe omgeving aan het woord komen. Ook maakt De Goede gebruik van de teksten uit de film En de naam is: Heeresma, die in 2022 bij de NPO werd uitgezonden.
Heere Heeresma - wie noemt zijn kind nu zo? Ook vader Heeresma heette Heere en zo noemde de schrijver ook zijn zoon, volgens oude familietraditie, van vaders kant een Fries voorgeslacht, aan moeders zijde een rijke redersfamilie uit Scheveningen.
Met heel veel plezier en ook verbazing heb ik het boek gelezen. Anton de Goede laat de mens zien in zijn meest zwakke maar ook glorieuze momenten. Daarbij staat toch het leed op de voorgrond. Niet in de laatste plaats door wat hij anderen aandeed. Een onmogelijk mens. Getekend door zijn jeugd, opgegroeid in het nieuwe Plan Zuid in Amsterdam, waar veel joden woonden. In de oorlogsjaren zag hij zijn buren afgevoerd worden en zijn vader, godsdienstonderwijzer, hielp joden onderduiken. Voor de jonge Heere een diep ingrijpende periode, waarin hij zijn wantrouwen jegens alles wat met overheid te maken had, ontwikkelde, maar ook een blijvende interesse voor het Jodendom waarmee hij zich vereenzelvigde. Op bladzijde 272 zien we een foto van Heeresma met pontificaal een Bijbel onder de arm. Dat was zijn houvast.
Zijn vader overleed in '43 terwijl de jonge Heere in Friesland verbleef. Mijn grootvader, die ook godsdienstonderwijzer was en vader Heeresma gekend moet hebben, nam hem een tijdje in huis, omdat het thuis te gevaarlijk werd. Hij was toen 11 jaar.
De verhalen die mijn moeder uit die periode over hem kon vertellen kloppen precies met het beeld dat we in dit boek tegenkomen: een tegendraads jongetje met een uiterst gevoelige natuur.
De verhalen over Heere schetsen een beeld van een recalcitrante jongeman, na de oorlog in een internaat opgegroeid, een fantast, al jong aan de drank. Hij had een kwaaie dronk en verviel in razernij waardoor zijn jonge vrouw doodsangsten uitstond. Het huwelijk liep dan ook stuk. Met de drank stopte hij radicaal in 1963. Een alcoholist zou hij blijven, zijn leven lang, al dronk hij geen druppel meer en zelfs niet aan een kurk rook, zoals hij beweerde.
Heeresma beweerde nogal wat. Hij haalde dikwijls fantasie en feiten door elkaar. Voor Anton de Goede een hele klus om feit en fictie te scheiden. Regelmatig stuit hij op grote tegenstrijdigheden in de verhalen. Uitstekend is dat De Goede niet gaat psychologiseren. Geen woord over complexen en persoonlijkheidsproblematiek. Zo maken we kennis met een man die moeilijk je vriend kon worden, maar toch op momenten heel innemend kon zijn. Teruggetrokken, berooid en in eenzaamheid gestorven, hoewel hij periodes van grote successen gekend heeft. Zijn zwaarmoedige novelle Een dagje naar het strand uit 1962 werd meermalen verfilmd, in 1984 door filmmaker Theo van Gogh. Het bijzondere is dat Heere Heeresma voor die film zelf de teksten schreef en insprak als voice-over. Een plechtige en gedragen stem, die je niet snel vergeet.
Veel lof voor deze biografie, die niet alleen een levensverhaal vertelt, maar tegelijk perfect de sfeer en het levensgevoel van de jaren vijftig, zestig en zeventig registreert. Daarbij ontmoeten we ook vele andere schrijvers uit die tijd. Heeresma was een bijzonder mens. Of, zoals de biograaf zijn verhaal eindigt: 'Heere Heeresma, gedenk hem!'
0
geplaatst: 3 maart, 15:22 uur
Biografie op de bühne: Anton de Goede over Heere Heeresma - Biografieportaal
In de achtste aflevering (juni 2024) van Biografie op de bühne spreekt Petra Teunissen met Anton de Goede over zijn biografie in wording van Heere Heeresma.
* denotes required fields.
* denotes required fields.