Nives - Sacha Naspini (2020)

Kip, ik heb alleen nog jou.

Op het Toscaanse platteland blijft de late zestiger Nives Raulli eenzaam achter als haar echtgenoot plotseling sterft aan een beroerte. De nieuwe verantwoordelijkheden voor de boerderij wegen zwaar op haar gemoed, terwijl haar dochters in Frankrijk proberen om hun moeder naar zich toe te halen of in een bejaardentehuis te plaatsen. Maar Nives houdt dapper stand tegen de inmenging van anderen, want tijdens haar liefdeloze huwelijk moest ze zichzelf al wegcijferen voor de noden van haar man. Ze rouwt immers niet om de arme ziel die plotseling wegviel, maar om het vergooide leven in zijn schaduw. In haar diepste eenzaamheid haalt Nives de kip Giacomina uit de ren en vertroetelt haar met alle tederheid die ze miste in haar huwelijk.

Het noodlot lijkt opnieuw toe te slaan als haar troetelkip tijdens een reclame voor Dash opeens compleet verstijft. Geen streling of liefkozend woordje kan het arme schepsel tot leven brengen. In haar complete radeloosheid belt Nives dierenarts Loriano, die zelf in de avonduurtjes zijn verdriet over gemiste kansen wegdrinkt met alcohol. Loriano is te nuchter om mee te gaan in de hallucinante logica van zijn gesprekspartner, maar hij is te dronken om het een halt toe te roepen. Hij blijft gefascineerd en huiverend luisteren naar haar larmoyante tirades over vervloekingen, dorpsgeheimen en cruciale beslissingen die de loop van een mensenleven bepalen. Zij wil hem ervan overtuigen dat de fouten uit het verleden als spoken terugkeren om ons op latere leeftijd te straffen, terwijl hij pleit voor stug doorploeteren en niet te lang stilstaan bij gemaakte fouten.

Op de cover van 'Giacomina' (2020) geeft de Italiaanse krant 'La Repubblica' deze typering: 'Een hartverwarmend verhaal over een vrouw en haar geheimen.' En hoewel de liefdevolle omgang van Nives met kip Giacomina inderdaad de spreekwoordelijke lach en een traan volgen, ontpopt het telefoongesprek met de dierenarts zich tot iets wat harder en vileiner is. De rouwende Nives komt namelijk met bikkelharde onthullingen die de nagedachtenis van haar echtgenoot besmeuren en de identiteit van haar eigen dochters in twijfel trekken. Haar wrok, ressentiment en frustratie worden tot een sloopkogel om eindelijk zelf gehoord te worden. De mensen zullen weten waarom Nives haar leven niet ten volle heeft kunnen leven, zelfs als ze haar eigen nalatenschap eraan opoffert.

Achter het gekijf en geroddel steekt een wat geforceerde literaire vertelling. Met kip Giacomina als voorspelbare metafoor voor het gebrek aan intimiteit en een spanningsboog rond een erg vergezocht incestmotief. De Freudiaanse symboliek suggereert diepgang, maar blijft uiteindelijk hangen bij dolkomisch gegiebel over een losse seksuele moraal die juist wordt ingegeven door conservatieve denkbeelden. Uit de bekentenissen van Nives komt namelijk naar voren hoezeer zij manipuleerde met buitenhuwelijkse escapades om de schone schijn op te houden. 'Giacomina' (2020) leest alsof iemand je een grap vertelt en je weet waarom je het grappig zou kunnen vinden, maar het werkt niet op de lachspieren. De lezer blijft net zo onbewogen als een verstijfde kip.

Echt stomtoevallig dat ik deze recensie schrijf rond de Paasdagen...