Walden; or, Life in the Woods - Henry David Thoreau (1854)

Ik heb dit boek voor een schijntje in het engels gekocht. Maar ik kwam er niet doorheen. Voor het eerst dat ik een engels aantref wat ik te lastig vind om doorheen te komen. Teveel oud taalgebruik wellicht? Misschien schaf ik toch maar de Nederlandstalige versie aan dan.

Het is ook een verschrikkelijk boek om door heen te komen. Erg eentoning, te veel verhandelingen over helemaal niets.
Overigens wel interessant dat Frederik van Eeden zijn 'natuurkolonie' in 't Gooi ook Walden zou noemen.

Ook in het Nederlands is dit boek behoorlijk moeilijk doorheen te komen, de schrijfstijl is inderdaad behoorlijk oubollig en lang niet alle stukken zijn even boeiend. Dit neemt niet weg dat het inhoudelijk nog steeds zeer relevant is, en dat meer dan 150 jaar na uitkomen.

Vakantieliteratuur uitzoeken is een nauwkeurig klusje, maar Walden voldeed prima bij een solo wandelvakantie in de natuur. Thoreau leefde immers bij wijze van experiment ooit 2 jaar in een zelfgemaakt huis een paar kilometer buiten zijn dorp, bij het meertje Walden. In essays beschrijft hij veel facetten van deze ongewone levenswijze: de economie van zo’n sobere levensstijl, de zeeën van tijd die ontstaan doordat hij niet aan de maatschappij deelneemt en de eenzaamheid (in positieve zin) van zijn bestaan. Het meest van alles gaan de reflecties over twee dingen: zijn vergroeiing met de natuur, en, als gevolg daarvan, de reflecties op zijn innerlijk. Eindeloos zijn de passages over de kleurverschillen van het meertje Walden, het ‘gedrag’ van het meer gedurende de seizoenen, de diepteverschillen enz. Aan de ene kant nogal saaie kost, aan de andere kant sleept het mee in de geestelijke wereld van iemand die diep in de natuur geworteld is geraakt. Observaties van iemand die de tijd (genomen) heeft zijn omgeving zorgvuldig in al haar facetten op te nemen. Want in hoeverre kom je daar in de dagelijkse sleur van het leven nou echt aan toe? Thoreau roept de lezer dan ook op haar eigen Walden te vinden, zonder dat dit hetzelfde kluizenaarsbestaan als dat van hemzelf zou moeten zijn. In die zin een inspirerend boek, maar ik kan er niet helemaal aan ontkomen dat de essays zelf tamelijk taaie kost zijn en de zelfgenoegzame toon van Thoreau soms tegenstaat.

Mooie en erg rake bespreking! (van zowel de pos als neg kanten van het boek)

Walden, de game: Walden, a game - waldengame.com

“Men sometimes speak as if the study of the classics would at length make way for more modern and practical studies; but the adventurous student will always study classics, in whatever language they may be written, and however ancient they may be. For what are the classics but the noblest recorded thoughts of man? […] To read well – that is, to read true books in a true spirit – is a noble exercise, and one that will task the reader more than any exercise which the customs of the day esteem. It requires a training such as the athletes underwent, the steady intention almost of the whole life to this object. Books must be read as deliberately and reservedly as they were written.”

Aldus Henry David Thoreau zelf, als het gaat over lezen in het algemeen, al maakt hij hiermee – al dan niet bewust – meteen een toepasselijk standpunt tegenover het geschrift waarin hij dit statement maakt. Het is pittige materie waarmee Thoreau op de proppen komt, niet eens zozeer inhoudelijk maar vooral op taaltechnisch gebied. Zinnen die aanvankelijke een bepaalde kant lijken uit te gaan blijken soms zodanig geconstrueerd dat ze in een heel andere richting uitdijen. Een vertaling had de stof allicht behapbaarder gemaakt, maar met een beetje goede wil is het lezen van het origineel geen onmogelijke opgave. Voor de meeste zinnen gold bovendien dat het geen straf was ze meermaals te lezen, want hoe vaker ik passages herlas, des te meer ik de schoonheid van de taal wist te appreciëren.

Thoreau doet in Walden uit de doeken wat hem zoal bezighoud en met name wat hem bezighield ten tijde van zijn twee jaar durende verblijf aan het meer Walden, dat zich nabij zijn (gebruikelijke) woonplaats Concord bevindt. Punt is wel dat er een heel hoop is waarmee de denker zich bezighoudt en het is hem hierdoor niet heel erg goed gelukt een bepaalde lijn in het boek aan te brengen. Nu hoeft dit niet essentieel te zijn maar in dit geval wordt na bepaalde (soms ellenlange) uitweidingen teruggegrepen naar een onderwerp dat al enkele pagina’s niet meer aan de orde is geweest. Wat dat betreft doet hij wat denken aan een biologieleraar die bij het uitgebreid beantwoorden van een bepaalde vraag voortdurend tegen nieuwe vraagstukken aanloopt en er aan het einde van zijn lesuur achter komt dat hij eigenlijk nog wat andere materie had willen bespreken. Gelukkig had Thoreau, als schrijver, geen merkbare hinder van tijddrang en weet hij geïnteresseerden de overige materie nog wel mee te geven.

Juist dit onwillekeurige gemijmer vormt eigenlijk ook voor een groot deel de charme van Thoreau. Zijn enthousiasme en stelligheid zijn immers aanstekelijk. Weliswaar wekt hij bij vlagen de indruk dat hij de wijsheid in pacht meent te hebben en beschrijft hij soms met een zelfvoldaan gevoel en op een betweterig toontje zijn omgeving, maar hij ziet tegelijkertijd in dat hem bescheidenheid past als hij zijn leven afzet tegen de grootsheid van de wereld en haar natuur. Meer nog dan filosoof, is Thoreau namelijk natuurliefhebber. Hij beweert geenszins bioloog te zijn en deelt slechts zijn observaties, maar zowel zoiets groots als zijn onderzoek naar de afmetingen van het meer als de verslaggeving van een kleinschalige veldslag tussen twee mierenkolonies, zijn bijzonder inspirerend.

Walden kan niet worden bestempeld als ‘gemakkelijk leesvoer’ en het inleidende hoofdstuk kan niet bepaald een ‘toegankelijke binnenkomer’ genoemd worden, maar de stijl went en de boodschap is de moeite waard. Wie Thoreau namelijk niet weet te overtuigen, wordt op zijn minst aangezet tot nadenken en juist dit denken beschouwd de auteur – niet geheel ten onrechte – als het grootste goed. Dit bindwerk is in elk geval een verrijking voor de boekenkast, want – om, tot slot, nog maar eens uit het hoofdstuk Reading te citeren:

“Books are the treasured wealth of the world and the fit inheritance of generations and nations. Books, the oldest and the best, stand naturally and rightfully on the shelves of every cottage. They have no cause of their own to plead, but while they enlighten and sustain the reader his common sense will not refuse them. Their authors are natural and irresistible aristocracy in every society, and, more than kings or emperors, exert an influence on mankind.”

- Walden is op het internet overigens gratis beschikbaar, bijvoorbeeld via Project Gutenberg: Walden (i.c.m. On The Duty Of Civil Disobedience) - Henry David Thoreau

Walden kwam in mijn blikveld door Zen and the art of motorcycle maintenance van Robert Pirsig. Nu ik je recensie lees, begrijp ik waarom het zijn favoriete boek is. Qua taaiheid zal Walden wel niet onderdoen voor Zen.

En opnieuw uitgegeven door De Bezige Bij:

Walden - Henry David Thoreau - De Bezige Bij - debezigebij.nl