Oneindigheid: Een Filosofische Gids - Victor Gijsbers (2025)

Oneindigheid is een thema waar vele filosofen – van de Griekse oudheid tot nu – zich al over gebogen hebben. Victor Gijsbers geeft in Oneindigheid: Een Filosofische Gids een hoop van die theorieën over oneindigheid een plek en onderzoekt wat dit begrip ons kan leren over ons eigen mens-zijn. Met dit overzicht laat Gijsbers zien hoe divers en hoe prikkelend goede filosofie kan zijn.

Gijsbers laat in deze filosofische gids de oneindigheid in vele gedaantes zien. Hij legt helder uit wat het verschil is tussen werkelijke oneindigheid en potentiële oneindigheid. Daarbij komen we onder meer langs de paradoxen van Zeno, de oneindige kardinaalgetallen en ordinaalgetallen van de wiskunde, de eeuwige terugkeer van Nietzsche, de oneindige perfectie van God en ons eigen eindige leven dat nooit af is en dus ook potentieel oneindig is. Gijsbers’ uiteindelijke punt is dat we onze eindigheid als een ‘altijd-op-weg-zijn’ moeten zien. Daarbij zijn we gericht op dat wat zich buiten ons afspeelt, accepteren we dat het leven nooit af is en dat alles altijd in aanmerking komt voor herziening.

Duizelen
Oneindigheid doet je soms duizelen. Zeker wanneer Gijsbers een uitstapje naar de wiskunde maakt, kreeg ik het gevoel dat ik lang niet slim genoeg was om de oneindigheid te bevatten. Maar dat is natuurlijk precies de bedoeling. Voor iedereen die diep nadenkt over oneindigheid gaat de wereld op een gegeven moment duizelen.

Met het abstracte karakter van de eerste hoofdstukken had ik duidelijk meer moeite dan met de meer existentiële hoofdstukken in dit boek. Want oneindigheid gaat niet alleen maar over ingewikkelde, wiskundige getallen, maar ook over hoe we tegen ons eigen mens-zijn aankijken. In het geweldige laatste hoofdstuk komen alle verschillende theorieën – het abstracte en het concrete – bij elkaar en besef je hoe gelaagd het begrip ‘oneindigheid’ is en waarom het zinvol is om met dit begrip te stoeien.

Perfecte illustratie
Wat mij betreft is deze filosofische gids een perfecte illustratie van wat er allemaal mogelijk is binnen de filosofie. Het kan technisch zijn, maar ook heel praktisch; het kan over zaken gaan die voorbijgaan aan onze leefwereld, maar het kan ook gaan over onze eigen levens in het hier en nu; het kan ingewikkeld zijn, maar soms eigenlijk ook best wel simpel; het kan groots zijn, maar soms ook juist heel klein. Gijsbers toont in dit boek de schoonheid van de filosofie in al haar facetten.

Daarom zou ik eenieder die enige affiniteit met filosofie heeft aanraden dit te lezen. Voor de beginner zal dit boek een heel goed beeld geven van wat filosofie allemaal kan en vermag. Door de uiteenlopende theorieën is er bovendien ongetwijfeld iets dat zal beklijven en (hopelijk) tot verder onderzoek leidt. Voor de geoefende filosoof is dit boek een heerlijke bevestiging van hoe geweldig filosofie kan zijn.

Ik heb Oneindigheid met oneindig veel plezier gelezen en zou er uitstekend mee kunnen leven als dit werk komende woensdag de Socratestbeker wint, zelfs als dat betekent dat het eveneens genomineerde Het Laatste Woord van mijn concertmaatje René ten Bos niet wint.

blogpost

Een mooi bericht, handsome_devil, aan het begin van de maand van de filosofie!
Natuurlijk botst de menselijke existentie, die per definitie eindig is, met een begrip als oneindigheid. We kunnen er letterlijk met het verstand en gevoel niet bij. Wiskunde was dan ook al nooit mijn sterkste vak.
Ik denk dat het besef van onze eindigheid belangrijker aan het worden is. Denk aan klimaat en steeds grotere ruimte en energie die de mens opeist voor eigen expansie. De oneindige kosmos kan ons niet redden, de aarde is rond en blijft dat. Ik hoop het boek binnenkort eens te lezen.