Dwangarbeiders. De Oorlogsliefde van Izaak en Nina - Ron Broekhart (2020)
Nederlands
Oorlog / Psychologisch
262 pagina's
Eerste druk: Pravda Media,
Dirksland (Nederland)
De ouders van de auteur, de Nederlandse Izaak Broekhart en de Russische Nina Lissowischenko, werden tijdens de Tweede Wereldoorlog als dwangarbeiders tewerkgesteld in de Duitse oorlogsindustrie. Daar, te midden van geweld en ontberingen, kruisten hun paden elkaar in 1943. In de schaduw van het naziregime deelden zij de eerste jaren van hun liefde, verweven met het harde bestaan van oorlog en overleven. Izaak vond samen met enkele vrienden de moed om het verzet te steunen: een gevaarlijke daad in een land waar elke vorm van tegenspraak met de dood werd bestraft. Nina daarentegen werd als ‘Untermensch’ gedwongen alle vernederingen van het regime te ondergaan, stil, weerloos, maar met een onverwoestbare waardigheid. Na de val van Berlijn waagden ze samen de terugtocht naar Nederland. Een reis vol ontberingen, onzekerheid en gevaar. Wat begon als een zoektocht naar vrijheid, veranderde al snel in een nieuwe nachtmerrie, toen de doorgedraaide Russische bevrijders zich ontpopten tot de volgende vijand. Pas in de zomer van 1945 bereikten ze hun bestemming: Maassluis. Voor Izaak betekende dit een terugkeer naar het leven dat hij ooit had gekend. Voor Nina begon de strijd opnieuw, in een vreemd land dat haar met wantrouwen en kilte tegemoet trad.
Inmiddels vijf jaar later verschijnt de herziene versie van Dwangarbeiders opnieuw bij uitgeverij Ronnie B. Goode.
Zie ook Flakkeenieuws en Heruitgave oorlogsroman Groot Goerree Overflakkee beide d.d. 27 mei 2025.
Recensie Delft op zondag m.b.t. eerste druk 24 januari 2021
Ik heb de herziene versie van 'Dwangarbeiders. De oorlogsliefde van Izaak en Nina' aangeschaft en ben erg benieuwd. Wordt vervolgd ...
noemt Maarten ‘t Hart ‘Dwangarbeiders’ in het voorwoord, een prachtige bijdrage aan literatuur over de Tweede Wereldoorlog en de nasleep ervan.
De in Maassluis geboren auteur Ron Broekhart (RB) vertelt het verhaal over zijn ouders Izaak en Nina als voormalig dwangarbeiders in 25 hoofdstukken, waarbij ik zeker in het eerste gedeelte merk dat RB uit verschillende bronnen heeft geput.
Hoewel de verhalen steeds beeldend en duidelijk zijn qua opbouw en belevenissen, gaat het geheel pas gaandeweg voor mij leven en verloopt de geschiedenis voor mij vloeiender.
Toch heeft het geheel een passende samenhang, RB begint met de jonge jaren van zowel zijn vader als moeder in hun geboorteland, respectievelijk Nederland en Rusland. Niet alleen leer ik hun karakters kennen, maar ook hun vormende achtergronden. Wat te denken van het gegeven dat een hele voetbalclub nog vanuit Maassluis op de fiets naar een uitwedstrijd in Pernis vertrok, de felle kou in de polders trotserend. Wat te doen als je ‘s avonds terug moet maar aan de overkant van het water staat, de veerpont niet meer mag varen en de Duitse bezetters staan vlakbij met geweren in de aanslag? Mist alom.
Het hoofdstuk over de onbezorgde jeugd van Nina en wanneer ze erachter komt hoe ze werkelijk heet raakt me. Alleen dat zou al een boek waard zijn.
Maarten ‘t Hart heeft m.i. treffend aangegeven dat dit een prachtige bijdrage aan de literatuur over WOII is. Door iedere bijdrage leer ik tot nu toe meer erover, dat is en blijft de geschiedenis voor mij waard. Zo heb ik nooit geweten dat Russen als ‘Untermenschen’ werden gezien, dat zij net als Joden een teken op hun jas moesten dragen, de letter O omdat ze uit het ‘Oosten’ kwamen. Hoewel de behandeling van dwangarbeiders uit zowel west als oost, verschrikkelijk en onderdrukkend was, met verwaarloosde kampen, kampbewaarders en zonder meer neergeschoten of ‘verdwenen’ arbeiders bij overtredingen; de dagelijkse behandelingen tussen mensen uit west en oost verschilden beduidend.
O.m. door dit boek lees ik wat het ‘dwangarbeiderschap’ in de praktijk concreet inhield. Dat er bijvoorbeeld, zij het minimaal, vrije momenten in een park waren of dat er een zogenaamd salaris was. Niet dat dit veel mogelijkheden tot grootse ontsnappingen bracht. Iedere poging daartoe werd afgestraft. Toch gaven die momenten onder meer mogelijkheden tot verzet en leerden juist de ouders van RB elkaar kennen al was contact tussen Hollanders en Russen strikt verboden.
Eveneens is door ‘Dwangarbeiders’ me nu pas het verschil tussen de Amerikaanse bevrijders aan de westkant van de rivier de Elbe en de Russen aan de oostkant duidelijk geworden. Ik wist dat Russen zich tegenover Duitsers onbarmhartig en gewelddadig hebben gedragen na de Duitse capitulatie maar begrijp nu pas waarom.
Het verhaal wordt tijdens de dwangarbeid van Izaak en Nina en erna gaandeweg steeds spannender.
Na de ‘thuiskomst’ van Izaak en Nina is het met name voor Nina zwaar. Ook al vind ik Izaak een voortvarende en dappere man, het is Nina die ik in mijn hart sluit. Zij is evengoed dapper te noemen, zeker hoe en wanneer ze aan Izaak duidelijk maakt dat ze geen ‘huishoudhulp’ is. Ik had graag veel meer over haar willen lezen! Een opmerkelijk verhaal. Een opmerkelijke vrouw.
4*