Een soort memoires
‘Een boek vol levens. Een soort memoires’ dekt m.i. prima de lading van het meest recente werk van Margaret Atwood (MA). In het leven van de ene mens gebeurt niet zoveel en/of kabbelt het wat; in het leven van een ander gebeurt er zoveel dat je denkt hoe dit allemaal in één leven te volbrengen? MA is dichter, romanschrijfster, literair criticus, docent, feministe en (o.a.) politiek activiste. Ze is geliefde, moeder en
leeft veelal buiten inclusief werk op een boerderij. Dit is de korte versie.
Dat het boek een ‘soort’ memoires wordt genoemd noem ik dus terecht. Natuurlijk bevat dit werk persoonlijke herinneringen, het is een hele levensloop; een autobiografie en wat voor een. Het gaat om een bijzondere ontwikkeling van een bijzonder mens. Waarbij MA zelf aangeeft dat ze vele vreemde gebeurtenissen heeft gedeeld zoals gevallen van kwaadaardigheid, merkwaardige dromen, gesprekken, vreugdevolle momenten, spoken, stomme fouten en rampen. Het karakter van deze intelligente vrouw is interessant, ze is om te beginnen onalledaags midden in de natuur opgegroeid. Waarom had MA een toekomst als bioloog verworpen, om zich te wijden aan de grillige goden van het woord en verhaal? In Canada stonden geen mensen in de rij om schrijver te worden. Veel mensen vonden het een excentrieke en pretentieuze keuze, moreel verdacht en een tikkeltje gestoord. Het literaire leven in Canada was niet onderontwikkeld, het moest nog geboren worden. Daar hebben o.m. MA en haar geliefde
Graeme Gibson , oprichter van de schrijversvakbond van Canada, aan bijgedragen.
Het boek is grotendeels chronologisch opgebouwd waarbij ik op pagina 24 bij twee pagina's verhalende stamboom bang was: dit werd toch geen saai en toen en toen en toen werk? Een onterechte angst want ‘Een boek vol levens. Een soort memoires’ is niet door zomaar iemand geschreven. Soms zijn er herhalende gebeurtenissen die misschien onnodig waren om te verwerken, tegelijkertijd geven vele zoektochten naar gedeelde woonruimten een tijdbeeld en aanhoudende omstandigheden aan.
Saaiheid wordt bijvoorbeeld voorkomen doordat MA in de periode van haar eerste huwelijk door middel van meerdere prequels haar grote liefde Graeme introduceert. Een al even eigenzinnig, bijzonder en wat mij betreft bovenal grappig mens. Gaandeweg lezen de memoires bijna als een roman. Met hoofdpersonages waar ik me aan ga hechten. Telkens als ik het boek oppakte dacht ik, even bij Margaret en Graeme langs, kijken wat ze nu weer beleven.
Het boek is tot slot leerzaam. Omdat het zo’n grote periode beslaat komt de geschiedenis van Canada en de verdere wereld voorbij, ik wist bijvoorbeeld niet dat er zoveel plaatsen waren met Engelse namen die ook in het Verenigd Koninkrijk bestaan, zoals Londen, Cambridge; voortkomend uit het kolonialisme. Er is inzicht hoe gedichten en de verhalen van MA ontstonden, welke gebeurtenissen aan de wieg van haar werk stonden, hoe deze haar inspireerden. Er zijn leuke weetjes: elk gebouw in
The Handmaid's Tale staat in Cambridge (Massachusetts, Harvard University) zoals het theater waar de kleding van de dienstmaagden te koop was, het hoofdkwartier van de geheime dienst, dit soort details zijn herleidbaar naar die omgeving.
En bovenal geeft MA daarbij de eer aan wie welke eer toekomt. Ofwel de ondersteuning van vele, vele (bureau)redacteuren, onderzoekers die haar hielpen. Schrijven is, blijkt maar weer, echt een ambacht waarbij de groten der aarde evengoed ondersteuning nodig hebben.
Nu MA de negentig jaar nadert ben ik dankbaar dat ze dit boek schreef. Een boek om na te slaan. Een boek om te herlezen omdat het zoveel omvat. Nog eens lezen zal geen straf zijn. Dan ga ik gewoon weer even bij Margaret langs.
Ik twijfelde over 4,5 of 5. Ik geef 5* vanwege de kroon op haar oeuvre en literaire betekenis.