Vlas - Fjodor Dostojevski (1873)

Heel kort maar wel boeiend, ook wel de reden waarom ik Dostojevski graag lees als hij zijn gedachten vrij laat en mensen of groepen gaat typeren. Weinig wetenschappelijks maar wel altijd voor mijn gevoel goed doordacht en vooral interessant. In dit geval het hele Russische volk dat wordt getypeerd als volk dat een noodzaak tot lijden heeft. Misschien te kort en zonder al te veel voorbeelden om echt te intrigeren maar wel intelligent gebracht door die gedachten te laten voortkomen uit een verhaal dat hij eerst begint te vertellen. 3,5*.

Leiden of lijden? Ik denk t laatste, maar met oog op Putin de laatste jaren snap ik leiden dan ook wel weer

Ze gaan graag jaarlijks aan de hutspot had ik begrepen

Scherp, ik hem nog kunnen aanpassen.

Ik ben weleens in Leiden geweest en vind die stad tegenvallen dus snap die noodzaak sowieso niet.

Sinds de strapatsen van Poetin volop in het nieuws zijn staat Rusland weer volop in de aandacht en wat ik ervan heb begrepen is het volgende.

Zowel het Westen als Rusland zijn christelijk maar hun visie op de loop van de geschiedenis verschilt. Veel oude culturen hanteren een dualisme zoals een eeuwige strijd tussen licht en duisternis, goed en kwaad. Het Westen heeft daar een derde macht aan toegevoegd op grond van de heilige drie-eenheid waardoor er opeens ontwikkeling is (en de motor van de geschiedenis is aangezet), resulterend in de moderniteit: na het rijk van de Vader en het rijk van de Zoon komt er een rijk van de Heilige Geest. Rusland wijst dit typisch Westerse vooruitgangsgeloof af (hetgeen weer resoneert met rechtse partijen in het Westen dat progressieve waarden (‘woke’) afwijst). Ik vermoed dat dit verhaal van Dostojevski uitdrukking geeft aan het christelijk idee van redding door middel van lijden (Jezus aan het kruis).

Russen geloven aldus niet in de eliminatie van het lijden hetgeen het eveneens christelijke doel is van alle Westerse politiek (naastenliefde in de politieke vorm democratie en universele mensenrechten). Rusland staat erop dat het zijn eigen weg gaat, welke weg geen doel (want geen geloof in vooruitgang) kent anders dan dat het in ieder geval niet het Westerse pad volgt: in die zin is het Westen de eeuwige aartsvijand van Rusland. Toen Rusland na de ineenstorting van de Sovjet-Unie wel even het Westerse pad volgde door het kapitalisme te omarmen (zoals Lenin ook het Westerse pad had gevolgd door het communisme te implementeren) brak Poetin – net als Stalin eerder – bewust dat Westerse pad naar ‘verlichting’ weer af (wellicht in de geest van Dostojevski). Dat maakt ook dat Rusland de feodale fase van horigen niet echt heeft overwonnen en de Rus nog altijd geen echte burger is: het Russische sociaal contract is niet dat het recht van de sterkste wordt ingeruild voor een rechtsstaat maar dat de machthebber zich niet jou bemoeit als jij je niet met de politiek bemoeit. Rusland is geen natie van mondige burgers maar een rijk van onderdanen zonder rechten. Dat maakt de Rus gewillig naar de machthebber: niet alleen omdat hij niet anders kan maar ook omdat zijn waardigheid erin bestaat dat zijn Rusland groot en machtig genoeg is om de utopische verleiding van het Westen te weerstaan.

Nu de synopsis nog…

Op deze manier is straks lijden in last.