Tandenjager - Auke Hulst (2025)

Als ik het stranden in De Mitsukoshi Troostbaby Company niet meereken, is Tandenjager het eerste dat ik van Auke Hulst lees. Stond deze roman ook al op jouw radar, bereid je dan maar vast voor op een wilde rit. Tandenjager verrast door allerlei bijzondere horrorelementen te incorporeren, speelt zich af in meerdere periodes in meerdere landen waar verschillende talen gesproken worden, raakt aan thema’s over sociale (on)gelijkheid en het knappe is dat Hulst bij dit ambitieuze project nooit uit de bocht vliegt en constant de touwtjes in handen blijft houden.

Vos Jacobsz komt uit een lage sociale klasse en verdient zijn geld als tandenjager. Wanneer hij een gesneuvelde soldaat met het beste gebit ooit ontdekt, laat hij zijn eigen tanden vervangen door dit onverwoestbare gebit. Deze metamorfose zorgt ervoor dat hij opklimt naar de hogere sociale klassen, waar hij verliefd wordt op Margaux. Zijn liefde voor Margaux is echter zo groot dat hij een fout maakt die grote, bloederige gevolgen heeft.

Genrefictie
Ik zou heel veel willen schrijven over de verscheidene horrorelementen die in dit verhaal vervat zitten, maar ik ben bang dat ik dan net te veel van het verhaal zal verklappen. Laat me in ieder geval zeggen dat Hulst op een heel leuke manier gebruik maakt van bepaalde klassieke horrorverhaalelementen, gecombineerd met een aantal expliciet bloederige scenes, en dat die er samen voor zorgen dat er een behoorlijk doeltreffende vorm van genrefictie ontstaat.

De horrorcomponenten zijn in Tandenjager nauw verwant aan de sociale thema’s in de roman. Vos Jacobsz wordt op lugubere wijze achtervolgd door zijn verleden en probeert met iemands puntgave gebit te ontkomen aan dat verleden. Wanneer hij met zijn metamorfose inderdaad voet aan de grond krijgt bij de sociale elite, maakt hij kennis met de manier waarop deze elite het volk uitbuit en uitzuigt. Uiteindelijk blijkt dat Jacobsz altijd een vreemde binnen deze sociale klasse zal zijn en betaalt hij een hoge prijs voor zijn wens om zich omhoog te werken in de wereld.

Wilde wendingen
Het bevreemdende is dat deze gothic horror in een haast overdadige literaire stijl opgeschreven is. Er passeren een heleboel dure en niet gangbare woorden de revue en de barokke zinnen hebben wat tijd nodig om op de lezer in te werken. Het duurt dan ook wel even voordat je kunt spreken van een meeslepende roman, maar gaandeweg werd ik toch wel meegesleurd in de wilde wendingen die het verhaal neemt.

Want ja, Tandenjager is wild. Het verhaal begint in Napoleontisch Europa en eindigt in 1968 in de Verenigde Staten en tussendoor komt Suriname ook nog langs. In de roman wordt naast Nederlands ook nog Frans, Engels en Sranantongo gesproken. We volgen de elite in Amsterdam, maar ook de minder bedeelden in Europa en de tot slaaf gemaakten in Suriname. En al die verschillende werelden, tijdsgewrichten en sociale klassen zijn geloofwaardig neergezet door Hulst.

Meesterschap
Sterker nog, Hulst blijft 432 pagina’s lang de baas over wat hij schrijft. Dit is een schrijver die totale controle heeft over zijn verhaal. Een ambitieus project als dit zou in de verkeerde handen helemaal verkeerd uit kunnen pakken, maar het meesterschap dat Hulst in Tandenjager toont is erg indrukwekkend. Welke bijzondere afslagen het verhaal ook neemt, het ontspoort nergens.

Dit is best een taaie roman die niet makkelijk te verstouwen is, maar ik heb genoten van de virtuositeit die Hulst hier laat zien. Als lezer voel je constant dat je iets bijzonders in handen hebt en gaandeweg groeide mijn waardering steeds meer. Ik loop misschien veel te hard van stapel, maar dit zal toch zeker een kandidaat voor de Libris Literatuur Prijs 2026 zijn?

blogpost

handsome_devil al is Horror/Griezel to-taal niet mijn genre, je schrijft altijd mooie recensies, ik krijg bijna zin dit boek te lezen

Haha dat is een mooi compliment, waarvoor dank.

Ik zou zeggen dat dit ook leuk kan zijn voor mensen die niet van horror houden, maar dan moet je bereid zijn om het bestaan van bovennatuurlijke wezens en onrealistische gebeurtenissen te accepteren.

Eng vond ik dit boek verder niet, wel een enkele keer een beetje goor.

Bijzondere roman waarbij je eigenlijk vanaf het begin al precies weet wat er gaat gebeuren met die tanden die Vos vindt, maar waarbij het mij als lezer totaal niet stoorde dat het verhaal inderdaad die voorspelbare kant op gaat. Het boek staat namelijk bol van de absurde zinnen waarbij ik eerlijk moet toegeven of ik niet weet of Hulst dit bewust komisch heeft gemaakt (ik hoop het wel) of dat het zo ontzettend gekunsteld quasi-intelligent moet voorstellen dat het een beetje beschamend is. Hoe dan ook; ook dat maakt niet uit want het werkt. Het werkt echt heel erg goed. De schrijfstijl past precies bij de tijdsperiode(n) waar dit verhaal zich in speelt, en het past ook precies bij Vos. Want onze Vos is van lage klasse, met de nodige trauma's, die dolgraag, koste wat kost, bij de elite wil horen... en sja.. daar hoort nu eenmaal ook bepaald taalgebruik bij. Dat dit niet enkel in de passages gebruikt wordt die Vos uit, maar in de volledige vertelstijl, spreekt mij erg aan in deze roman. "Het klopt gewoon", om het zo maar eens uit te drukken.

De horror/griezel wordt tot een absoluut minimum beperkt, want daar ligt de focus van het verhaal helemaal niet. De spaarzame griezel-scènes passen daarom ook weer perfect bij de rest van de stijl en setting.

De moraal ligt er dik bovenop en Hulst schuwt het niet om deze in dikke klonters met een trechter door onze strot te stouwen. Je raadt het al: geen probleem! Want dat komt perfect overeen met Vos en zijn wereld.

Heerlijk boek, klopt van begin tot eind. Voor mij een dikke 8.

4*