De Oorlog in Stukjes - Simon Carmiggelt (2025)
mijn stem
3 stemmen
Nederlands
Sociaal / Oorlog
160 pagina's
Eerste druk: De Arbeiderspers,
Amsterdam (Nederland)
Weinig onderwerpen die Simon Carmiggelt langer en heftiger hebben beziggehouden dan ''die verdomde oorlog''. Gedurende zijn hele schrijversleven – van de Hongerwinter (in januari 1945) tot in de jaren tachtig – publiceerde Carmiggelt in zijn kronkels in Het Parool met regelmaat over de bezetting door ''die lelijke moffen'' in WOII. De oorlog – zoals hij voelde voor de gewone mensen, voor hemzelf. Deze bloemlezing, samengesteld door Frank Carmiggelt, is een keuze van de meest pregnante stukjes die Carmiggelt gedurende veertig jaar schrijverschap aan de oorlog wijdde. Een derde van deze oorlogsscherven verscheen nooit eerder in boekvorm.
8
geplaatst: 15 januari 2025, 15:19 uur
Met de toevoeging van dit verwachtte boek ben ik in meer dan één opzicht blij.
Het is alweer even geleden dat er van de (ooit populaire) schrijver een bundel met onuitgebracht werk uitkwam. Carmiggelt is vooral een held voor de wat oudere generatie - nog ouder dan de mijne! - en dus inmiddels wat verstoft, zoals ook Godfried Bomans.
Maar, er is reden genoeg om deze schrijver de aandacht te geven die hij blijvend verdient.
Allereerst vanwege zijn scherpe observaties van menselijke situaties. Zoals een pentekenaar dagelijks een treffend accurate schets maakt voor de krant van een nieuwsbericht, zo schreef Simon Carmiggelt jaar in jaar uit zijn dagelijkse Kronkel in dagblad Parool voor Amsterdam en omstreken.
Carmiggelt, van oorsprong Hagenees, had zich in de oorlog bij het destijds illegale Parool genesteld en was er niet van los te denken.
En daarmee komen we op de 'oorlogs-Kronkels' die nu, tachtig jaar na de bevrijding, een goed moment, worden gepubliceerd.
Met de verdwijnende oorlogsgeneratie, verdween ook Carmiggelt als niet meer passend in deze tijd.
Een groot vakman, die met weinig woorden een wereld kon openen van menselijke gedachten en gedragingen. En dat in een klein stukje. Als observator en waarschijnlijk ook wel als eenzame buitenstaander.
Boekje nu alvast besteld.
Het is alweer even geleden dat er van de (ooit populaire) schrijver een bundel met onuitgebracht werk uitkwam. Carmiggelt is vooral een held voor de wat oudere generatie - nog ouder dan de mijne! - en dus inmiddels wat verstoft, zoals ook Godfried Bomans.
Maar, er is reden genoeg om deze schrijver de aandacht te geven die hij blijvend verdient.
Allereerst vanwege zijn scherpe observaties van menselijke situaties. Zoals een pentekenaar dagelijks een treffend accurate schets maakt voor de krant van een nieuwsbericht, zo schreef Simon Carmiggelt jaar in jaar uit zijn dagelijkse Kronkel in dagblad Parool voor Amsterdam en omstreken.
Carmiggelt, van oorsprong Hagenees, had zich in de oorlog bij het destijds illegale Parool genesteld en was er niet van los te denken.
En daarmee komen we op de 'oorlogs-Kronkels' die nu, tachtig jaar na de bevrijding, een goed moment, worden gepubliceerd.
Met de verdwijnende oorlogsgeneratie, verdween ook Carmiggelt als niet meer passend in deze tijd.
Een groot vakman, die met weinig woorden een wereld kon openen van menselijke gedachten en gedragingen. En dat in een klein stukje. Als observator en waarschijnlijk ook wel als eenzame buitenstaander.
Boekje nu alvast besteld.
1
geplaatst: 25 april 2025, 09:38 uur
De Tweede Wereldoorlog door de ogen van twee meesterlijke stilisten - NRC €
Nescio en Simon Carmiggelt schrijven in twee boeken over hoe ze de oorlog beleefd hebben. Nescio geeft in brieven een indringend beeld van het harde bestaan tijdens de Hongerwinter en Carmiggelt vertelt in columns over zijn beklemmende herinneringen aan de oorlog.
3
geplaatst: 3 december 2025, 18:12 uur
De inhoud van het boek, jaar van herkomst en titel van de 'oorlogskronkel', waaruit blijkt dat de bezettingstijd door de decennia heen een terugkerend onderwerp was voor Carmiggelt. Een niet los te maken element van zijn persoon en werk, met een blijvende actualiteit.
1945
Honger
‘Warum denn?’
Der Paul
1947
Herinneringen aan de heer Cohen
1948
Rechtsherstel
Weet u ‘t nog?
1949
Consequent
1951
Weer terug
1952
Levenskunst
Verzetsdaad
Je ziet maar …
1953
10 mei
Keukentje
1954
Weerzien
1955
Mei-gedachten
Pakhuis
Molens
1956
Moed
1958
Antwoord
1961
Jesse
Dubbelportret
Eli
1962
Dank
Oranje
1963
De vijand
Avondje
Toen
Gezellig
1964
Tas
1969
De halte
1971
Geuren
1973
De lakei
De dagen
Schaarste
1974
Raad
1975
Uur
1976
Een ruiltje
1977
Fles
Droom
Ochtend
1978
Niks
Klucht
1979
Leren
De bleke
Blij
Schapen
1980
Bordjes
1981
Een schuldgevoel
De sneeuw van gisteren
1983
De vrede
Een gedekte das
1945
Honger
‘Warum denn?’
Der Paul
1947
Herinneringen aan de heer Cohen
1948
Rechtsherstel
Weet u ‘t nog?
1949
Consequent
1951
Weer terug
1952
Levenskunst
Verzetsdaad
Je ziet maar …
1953
10 mei
Keukentje
1954
Weerzien
1955
Mei-gedachten
Pakhuis
Molens
1956
Moed
1958
Antwoord
1961
Jesse
Dubbelportret
Eli
1962
Dank
Oranje
1963
De vijand
Avondje
Toen
Gezellig
1964
Tas
1969
De halte
1971
Geuren
1973
De lakei
De dagen
Schaarste
1974
Raad
1975
Uur
1976
Een ruiltje
1977
Fles
Droom
Ochtend
1978
Niks
Klucht
1979
Leren
De bleke
Blij
Schapen
1980
Bordjes
1981
Een schuldgevoel
De sneeuw van gisteren
1983
De vrede
Een gedekte das
5
geplaatst: 14 januari, 13:27 uur
Dit is mijn eerste Carmiggelt. Natuurlijk herinner ik mij nog wel die droefkop van de jaren '70, maar de tiener of zelfs kind dat ik toen was had daar destijds niet veel aandacht voor. Het werd een wisselende ervaring met aanvankelijk (in mijn ogen) redelijk vlakke, bijna banale stukjes. De eerste 3 of zo. Anekdotes uit de oorlog. Wat is daar nu zo bijzonder aan?
Het gaat dus over de oorlog. Of in feite herinneringen over de oorlog. Carmiggelt ziet ergens een gezicht en dat leidt dan weer naar enkele of vele jaren terug. Maar na enkele stukjes duiken er toch wel plots subtiele juweeltjes op zoals wanneer een foute kerel een foute opmerking maakt in een volle wachtzaal 'Dat zei hij tegen een muur van 'wacht maar', zoals we in die jaren optrokken. Hij zal op het ogenblik wel in een andere trein zitten zeggen dat er niet genoeg vrijheid is, onder de democratie.'… Dat gefrustreerde, verbeten stilzwijgen, die terechte verachting voor mensen die ook vandaag wellicht nog zulke dingen uitkramen. Of een beetje verder 'op een toon waarin alle ijzeren wielen van de NS schenen mee te knarsen.' of 'De vrouw keek blanco' Van zulke eenvoudige, maar overduidelijke beeldspraak word ik vrolijk. Mijn boekje staat nu vol met streepjes in de kant.
Natuurlijk slaat C ook inhoudelijk spijkers met koppen. Want zo staat er, brandend actueel helaas: 'Want net als nu hadden ook toen de gewoonteleugenaars het woordje 'waarheid' altijd vooraan in de mond.' BAM!
Dat is het ware schrijverschap. De Unieke Stem. Dat is smullen. Nog eentje! Wanneer hij voor een volle zaal afgeleid wordt en de draad lijkt te verliezen… 'Terwijl mijn volzin als een te dik geworden ballerina verder walste, had ik… ' Hoe scherp en axact kan je iets puur in woorden neerschrijven? Pet af!
Ondertussen passeren er heel wat mensen de revue. Fout en goed, maar vooral heel veel daar ergens tussenin. De feiten en Carmiggelts taal zijn daarin duidelijk genoeg.
Het gaat dus over de oorlog. Of in feite herinneringen over de oorlog. Carmiggelt ziet ergens een gezicht en dat leidt dan weer naar enkele of vele jaren terug. Maar na enkele stukjes duiken er toch wel plots subtiele juweeltjes op zoals wanneer een foute kerel een foute opmerking maakt in een volle wachtzaal 'Dat zei hij tegen een muur van 'wacht maar', zoals we in die jaren optrokken. Hij zal op het ogenblik wel in een andere trein zitten zeggen dat er niet genoeg vrijheid is, onder de democratie.'… Dat gefrustreerde, verbeten stilzwijgen, die terechte verachting voor mensen die ook vandaag wellicht nog zulke dingen uitkramen. Of een beetje verder 'op een toon waarin alle ijzeren wielen van de NS schenen mee te knarsen.' of 'De vrouw keek blanco' Van zulke eenvoudige, maar overduidelijke beeldspraak word ik vrolijk. Mijn boekje staat nu vol met streepjes in de kant.
Natuurlijk slaat C ook inhoudelijk spijkers met koppen. Want zo staat er, brandend actueel helaas: 'Want net als nu hadden ook toen de gewoonteleugenaars het woordje 'waarheid' altijd vooraan in de mond.' BAM!
Dat is het ware schrijverschap. De Unieke Stem. Dat is smullen. Nog eentje! Wanneer hij voor een volle zaal afgeleid wordt en de draad lijkt te verliezen… 'Terwijl mijn volzin als een te dik geworden ballerina verder walste, had ik… ' Hoe scherp en axact kan je iets puur in woorden neerschrijven? Pet af!
Ondertussen passeren er heel wat mensen de revue. Fout en goed, maar vooral heel veel daar ergens tussenin. De feiten en Carmiggelts taal zijn daarin duidelijk genoeg.
* denotes required fields.
* denotes required fields.