Grondsoorten - Martha Heesen (2024)
Nederlands
Sociaal
160 pagina's
Eerste druk: Van Oorschot,
Amsterdam (Nederland)
Een Drents gehucht, niet meer dan een handvol bescheiden huisjes en een verlaten boerderij, wordt doorkruist door een in zichzelf gekeerde wandelaar. Hij kijkt nauwelijks op of om, in de mensen die er wonen is hij niet geïnteresseerd. In zijn onwetendheid zet hij hen weg als nietig, burgerlijk en simpel, dit in grote tegenstelling tot hemzelf. Maar de bewoners openbaren zich als spelers in de absurde poppenkast die leven heet. Er zijn de stadse zussen die, al kiftend, niet met en niet zonder elkaar kunnen. Er is de vrouw die wacht op de terugkeer van haar verdwenen dochter, een dure stedeling op zijn hoge paard, de wonderlijke nieuwe bewoonster die nog tussen de verhuisdozen de draad van haar bestaan probeert te vinden, en de oude boer die haast onder zijn gewetensnood bezwijkt.
Recensie van 1 oktober 2024 door Marie-José Klaver op de website van literair weblog Tzum:
Tzum | Recensie: Martha Heesen – Grondsoorten
Het allersterkste aan 'Grondsoorten' (2024) is hoe Martha Heesen het verstilde dorpsleven doortrekt naar grotere maatschappelijke ontwikkelingen. Zonder dat het er allemaal dik bovenop ligt of uitgesproken politiek wordt. In die kakofonie van behoeftige dorpsgenoten hoor je als één stem terug dat ze gezamenlijk smachten naar iets ongrijpbaars. Menselijk contact steeds net iets buiten bereik. De personages zoeken los van elkaar naar erkenning, veiligheid en geborgenheid in een veranderende wereld. Waar digitale communicatie de afstand tussen mensen vergroot en de constante mediacultuur vooral afstand schept tot de eigen leefomgeving. Waar mensen zo graag zichzelf uitspreken als ze eigenlijk niks te zeggen hebben, maar tegelijkertijd toch zo graag gehoord willen worden. Waar oude zekerheden niet meer vanzelfsprekend zijn en mensen worstelen met nieuwe man- en vrouwverhoudingen. Wie zijn deze dorpelingen zelf nog als ze zo weinig controle lijken te hebben over hun eigen leven!?
Ik ben iets minder enthousiast dan de vele lyrische recensies over 'Grondsoorten' (2024). Al begrijp ik de lofuitingen wel, want Martha Heesen is absoluut een begenadigde stillist. Zoals ze met haar beknopte stijl het verloop schetst van één gewone dag als een absurdistisch theater met een eigen logica. Nuchter en speels, maar vooral ook trefzeker. Geen zin te veel. De betekenis zit bij Heesen in de stijl van haar eigen werk, niet in ellenlange intellectuele overpeinzingen. Zo heb ik met volle teugen genoten van de absurdistische passages waarin de wandelaar gehinderd wordt door (ingebeelde) passanten als een soort fantoomverschijningen. Of wanneer paard Wim een meer uitgesproken persoonlijkheid heeft dan berijder Goudvis of wanneer boer Sjouke hard aan het werk is in een niet meer bestaande boerderij. Het is alleen jammer dat die absurdistische sfeertaferelen iets te vaak worden platgeslagen met minder interessante perspectieven als die van Duif en Anna. Vooral psychologisch gemotiveerd en niet écht vervreemdend.