Naar Zachtheid en een Warm Omhelzen - Adriaan van Dis (2023)
Nederlands
Psychologisch
224 pagina's
Eerste druk: Atlas Contact,
Amsterdam (Nederland)
Een negenjarige jongen wordt tijdens een inzinking van zijn door oorlogsherinneringen gekwelde vader opgevangen in het huis van zijn grootouders. Maar in dat huis wacht hem een andere oorlog: de vrouw die door de barse grootvader was aangenomen als ''meid voor dag en nacht'' verzet zich steeds meer tegen haar dienende rol. Zij, Ommie, vervult de rol van grootmoeder en groeit uit tot vredestichter in de gehavende familie van haar broodheer. Ook tijdens de oorlog bleek zij al een heldin. De jongen spiegelt zich aan haar dapperheid en zij helpt hem zijn angsten te overwinnen. Er ontstaat een hechte band tussen die twee – gekleurd door hun hunkering naar liefde en erkenning. In de reconstructie van Ommie's leven en die ingrijpende zomer schakelt Van Dis op verrassende wijze van vroeger naar nu en laat zo zien wat het heden zegt over het verleden.
Moeilijk. Moeilijk om te verwoorden wat mijn mening is over ‘Naar zachtheid en een warm omhelzen’ laat staan het te beoordelen in sterren.
Wat me het meest bevalt zijn de gedeelten waarin de negenjarige ‘Sproet’ gevolgd wordt, de interactie met de huishoudster van zijn grootvader, Sproets geliefde Ommie.
Deze gedeelten die zich in het verleden afspelen, het naoorlogse Nederland, worden afgewisseld met mijmerende gedachten van de ‘volwassen man’ ofwel verklaringen in het hier en nu. Daar ben ik niet zo door gecharmeerd. Ze hadden voor mij wel met een kort nawoord voldoende geweest.
E.e.a. maakt mij wel duidelijk dat van Dis hoogstwaarschijnlijk een werkelijk geleefde vrouw een ereplaats wilde geven. Een vereeuwigde plek die haar recht doet.
Sproet denkt en spreekt zoals van Dis dat doet. Ik herinner me deze stijl uit eerdere werken, alsof hij (zo las ik ooit) sabbelend op een zuurtje de woorden vorm geeft tot ze perfect zijn en ze voorts aaneenrijgt. Zijn unieke taal.
Wat gek dat ik niet heel erg geraakt wordt, of misschien juist wel; meer negatief door het gedrag van Sproets grootvader, diens behandeling van Ommie als ‘vertrouwde’ doch onbetaalde huissloof, zijn miskenning van haar zorg voor huis, haard … Grootvaders gedrag naar Sproet of mensen in het algemeen. Wel als karakter mooi uitvergroot neergezet.
Maar dit naast de gedeelten in het hier en nu verminderden mijn leesplezier.
De liefde van de wereldvreemde Sproet voor en tussen Ommie en hem draagt het verhaal. Alsof de kleine jongen zich in het voorwoord aan van Dis opdringt, in zijn bed met dromen kruipt, het verhaal móet verteld worden.
En daar gaat het m.i. uiteindelijk om.
3,5*