Theodoros - Mircea Cărtărescu (2022)

Dit is het boek waar ik nu het meest naar uitkijk. Fingers crossed dat hij vertaald wordt, zij het in het Nederlands of het Engels.

De Duitsers gaan een vertaling krijgen! Op 23 September van dit jaar gaat de Duitse vertaling verschijnen. Had ik nu maar beter mijn best gedaan tijdens Duits in mijn schoolgaande jaren... Hopelijk snel een Engelse en/of Nederlandse?

16 oktober 2025 BobdH

Check it out

Whoa, fantastisch nieuws!

En Geerard, je bent weer terug?

Ja, het lijkt erop Ik heb vorig jaar bijna het hele jaar besteed aan dit werk en zodoende weinig andere dingen gelezen. Maar ondertussen zit ik weer helemaal in de literatuur en toen ik dit zag, moest ik het even delen omdat ik me herinnerde dat je hier het meest naar uitzag van Mircea's boeken.

Welkom terug! Ik vond je (klassieke) boekkeuzes en recensies altijd erg interessant, dus zou het leuk vinden als je die weer komt delen. En bedankt voor het delen van dit nieuws, dit maakt mijn week. Ik hield zelf ook de website van De Bezige Bij regelmatig in de gaten, maar had dit nog niet gezien. Zo krijgen we dit najaar een nieuwe Pynchon, een nieuwe Helen DeWitt en een nieuwe Cartarescu!

The Matter With Things ziet er erg interessant uit, en sluit aan op mijn interesse in filosofie dit jaar. Was het de moeite waard?

Tof om te lezen dat je mijn boekkeuzes en recensies waardeert, BobdH. Dat motiveert om wat vaker te komen buurten. En absoluut dat ik The Matter with Things de moeite waard vond. Ik heb het meteen twee keer achter elkaar gelezen en ik denk dat dit mijn “onbewoond eiland” non-fictieboek is, dus dat zegt genoeg

Ik heb ook echt zin in deze Cărtărescu. Ik houd van dit soort next level bildungsromans waarin een hoofdpersoon zich opwerkt van de laagste tot de hoogste regionen. De plotbeschrijving doet me ook denken aan mijn “onbewoond eiland” fictiekeuze: Jozef en zijn broers van Thomas Mann. Daar werkt Jozef zich op van irritant boeren broertje tot hoogste vriend van (de koning van) Egypte. Heel knap om zoiets geloofwaardig neer te zetten.

Verschijnt 16 oktober 2025 bij de Bezige Bij in een vertaling van Jan Willem Bos!

Theodoros - Mircea Cartarescu - De Bezige Bij - debezigebij.nl

Bij de vertaling van 656 pagina's door Jan Willem Bos voor De Bezige Bij geeft de Amsterdamse boekhandel Athenaeum Scheltema een uiteraard bescheiden leesfragment:
Leesfragment Theodorus - athenaeumscheltema.nl

Theodoros is een kaleidoscopische roman waarin Cărtărescu de gefictionaliseerde geschiedenis van de historische figuur Tewodros II vermengt met oud-Griekse mythen, Bijbelse verhalen, Ethiopische vertellingen en Cărtărescu‘s eigen kenmerkende fantasie, en samensmelt tot andermaal een indrukwekkend geheel. Hoewel ik even moest wennen aan de gekozen verteltrant (waarin Theodoros’ verhaal aan hem verteld wordt, en hij wordt aangesproken door een, tot het laatste hoofdstuk, onbekende verteller), maar ook het feit dat Theodoros’ verhaal niet de hoofdrol krijgt die je aan de hand van de synopsis verwacht (en je dus ook niet echt kunt spreken van een bildungsroman, simpelweg omdat er regelmatig, op haast maximalistische wijze, gekozen wordt om al die andere verhalen tussendoor te vertellen waardoor er grote sprongen gemaakt worden in het verhaal van de hoofdpersoon), is Theodoros uiteindelijk een enorm rijk werk. Een gruwelijk werk, ook, want Theodoros is een meedogenloze heerser, en Cărtărescu spaart zijn lezer niet, wat de roman lekker rauw maakt. En hoewel ik lange tijd een zekere psychologische diepgang miste, die plaats heeft moeten maken voor de rijkdom aan zijsporen, en ik ook het wow-effect van zijn eerdere werken niet helemaal voelde, omdat de duizelingwekkende passages uit Solenoïde of zijn Orbitor-trilogie in mindere mate aanwezig zijn, kom ik, nu ik het geheel gelezen heb, inclusief het gewaagde doch passende en typisch des Cărtărescu’s laatste hoofdstuk, toch uit op een hoge waardering voor deze ambitieuze roman.

Ik hou van het woord Caleidoscopisch. Elke keer als ik dat lees in een recensie wil ik meteen het boek lezen. Hetzelfde heb ik met Monumentaal of wanneer een boek met een Kathedraal wordt vergeleken, niet toevallig woorden waarmee gretig wordt gestrooid in boeken van Cartarescu.

Na het lezen van je recensie heb ik meteen mijn verwachtingen voor dit boek bijgesteld. Ik had stiekem gehoopt dat dit een hele klassieke bildungsroman zou worden die juist helemaal zou gaan over de psychologische ontwikkeling die Theodorus maakt van knaap naar keizer. Dat is precies de reden waarom Jozef en zijn Broers van Thomas Mann een van mijn favoriete boeken is. Ik vind het zo knap hoe geloofwaardig en diepgaand hij de ontwikkelingsreis van Jozef beschrijft van arrogante tiener naar wijste vriend van de koning. Maar eigenlijk had ik het ook wel moeten weten op basis van zijn vorige boeken. Ik had een keer ergens gelezen dat Cartarescu bij het schrijven van de Orbitor trilogie gewoon begonnen was met wat uitgangspunten en wel zou zien waar het allemaal op uit zou komen, tot gaandeweg het schrijven alles als vanzelf allemaal prachtig samenviel. Als ik jouw recensie zo lees, moet ik sterk denken aan deze intuïtieve aanpak en dat levert vaak verrassende literatuur op.

Waar ik nog wel benieuwd naar ben: stel, ik heb nog nooit een boek van deze schrijver gelezen en heb wel zin in een leesproject. Zou je dan dit boek aanraden of toch een andere? Ik las ergens dat dit het meest "toegankelijke" boek van Cartarescu is, dus was benieuwd hoe jij daar naar kijkt BobdH.

Dat is wel wat ik inderdaad tijdens het lezen dacht, dat dit meer toegankelijk is dan bijvoorbeeld de Orbitor boeken of Solenoïde, hoewel (of juist: omdat) het tegelijkertijd compleet anders is dan die andere boeken. Waar Cărtărescu zich in zijn vorige romans geregeld verloor in haast metafysische, abstracte passages (die ik fantastisch vond) ontbreken die hier grotendeels. Dat ‘onleesbare boek’ zoals hij zijn eigen werk noemt (hier ook weer), dat herken ik hier niet zo in, en het leest verrassend vlot.

En ook omdat het zoveel historische, Bijbelse elementen heeft die veel lezers aanspreken, waaronder herkenbare Bijbelverhalen, maar ook gruwelijke passages, denk ik dat dit boek de gemiddelde lezer meer aanspreekt dan zijn meer autobiografische boeken over Roemenië. Dat gezegd hebbende, zijn magisch realisme is nog steeds zeer aanwezig, en ook zijn manier van vertellen is nog steeds typisch ‘hem’ en mogelijk vervreemdend voor ‘het grote publiek’, dus een open blik en avontuurlijk willen lezen is nog steeds geboden. Het blijft Mircea Cărtărescu.

Kortom, Theodoros is misschien niet helemaal representatief voor zijn andere werken, maar het is wel een goede, laagdrempeligere introductie op zijn stijl en eigenaardigheden.

En goed inderdaad dat je je verwachtingen wat hebt bijgeschaafd, daar dacht ik wel aan toen ik het typte . Ik denk dat je er zeker van kunt genieten, maar beter om er met een andere blik in te stappen.

Mooi antwoord, BobdH! Dit zou zomaar eens de meest gelezen Cărtărescu kunnen worden op Boekmeter, ondanks de 632 pagina’s. Een goed boek kan niet dik genoeg zijn, en ik hoop dat Theodoros meer liefhebbers oplevert voor deze toekomstige Nobelprijswinnaar. Voor mij lijkt dit nu in ieder geval de ideale afwisseling na De dood van Vergilius, waarin to nu toe zo'n 80% uit metafysische en abstracte beschrijvingen bestaat Ik lees dus nog even snel door, dan hoop ik in November hier ook mijn gedachtes te kunnen delen over dit boek.

Voor mij is dit helaas de minste Cartarescu gebleken. Alles waar ik op aan ging in zijn vorige boeken is hier, relatief gezien, minimaal tot niet aanwezig. Ik doel dan vooral op zijn bombastische surrealisme en metafysische beschrijvingen. Het magisch realisme was wel nog steeds aanwezig met een paar prachtige vondsten, maar ook hier in veel minder mate en het leek zelfs steeds minder te worden naarmate het boek vorderde. In plaats daarvan krijgen we een bildungsroman die geen bildungsroman is omdat de hoofdpersoon eigenlijk nagenoeg geen ontwikkeling doormaakt maar zich vooral via veel geweld en bedrog opwerkt van knecht tot keizer van Ethiopië. Ik vond dat naarmate het boek vorderde wat storend worden en dat verraste me wel na het eerste deel. Ik vond dat deel heel mooi opgebouwd naar de uiteindelijke "verwisselingstruc" waardoor ik op dat moment nog een 5 sterrenboek ervoer. Maar zodra de Archipel Queste zijn intrede deed in deel 2 zag ik de halve sterretjes in drie delen aan me voorbij vliegen. Cartarescu blijft echter een schrijver van het allerhoogste niveau, dus het blijft genieten om in zijn proza te vertoeven.

Hier vreesde ik wel een beetje voor, en ik begrijp je bezwaren. Nu ik erop terugkijk denk ik zelf ook een halve ster eraf te doen, maar het is simpelweg het type boek dat echt voor mij is (dan met name de mix van geschiedenis en magisch realisme). Daarnaast benaderde ik het niet echt als een bildungsroman (wat het inderdaad niet is), maar een (historisch) portret van een heerser, een periode, van overleveringsverhalen, en genoot van de sfeer.

Ik waardeer het wel enorm dat Cartarescu wat nieuws heeft geprobeerd omdat ik Solenoïde al iets teveel op de Orbitor trilogie vond lijken, maar de insteek die hij hier heeft gekozen past gewoon minder goed bij waar ik nu naar op zoek ben in literatuur. Ik had dat bijvoorbeeld bij de uitgebreide beschrijvingen van uiterlijkheden, zoals die van karakters en objecten, terwijl ik nu juist meer behoefte heb aan innerlijke zielenroerselen, hoe die de perceptie van de werkelijkheid inkleuren, gedrag motiveren en het verhaal voortstuwen. Je ziet het dus, ik heb compleet gefaald in het temperen van mijn bildungsroman verwachtingen haha.

Hier nog een toffe bespreking van dit boek en een interview met de schrijver. Op deze site staat ook een interview met Michael Lentz en twee zeer informatieve artikels over zijn boek Schattenfroh, mocht je deze nog niet zelf gespot hebben BobdH.

Dit had ik nog niet gezien, bedankt voor de heads-up, zeker interessant. En mooi dat Lentz aan een nieuw project werkt!