Wij Geloven. Rooms-Katholiek en Protestant: Eén Geloof - Bram van de Beek en Herwi Rikhof (2019)
mijn stem
1 stem
Nederlands
Ideeënliteratuur
240 pagina's
Eerste druk: KokBoekencentrum,
Utrecht (Nederland)
'Wij Geloven' van Bram van de Beek en Herwi Rikhof is een theologisch boek over de hoofdlijnen van het christelijk geloof. De belijdenis van Nicea/Constantinopel is de meest klassieke samenvatting van het christelijk geloof. Het is ook de belijdenis die door vrijwel alle kerken in het Oosten en het Westen wordt erkend. Bram van de Beek en Herwi Rikhof leggen deze belijdenis uit vanuit hun eigen traditie, respectievelijk de protestantse en de rooms-katholieke. Ze vinden vooral veel wat hen bindt, waarbij de verschillen alleen nuances zijn.
4
geplaatst: 10 juli 2023, 15:07 uur
‘Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duvel tussen!’
Enkele generaties geleden was dit een te verwachten commentaar bij een huwelijk tussen een katholiek en een protestant. Daar komt alleen maar trammelant van. En we weten dat ook uit het maatschappelijke veld. In het CDA loopt het nog steeds niet helemaal lekker tussen de ‘bloedgroepen’ en NCRV en KRO sloten een verstandshuwelijk om op de buis te kunnen blijven.
Nu willen de schrijvers van dit boek het doen voorkomen dat er achter de verdeelde christenheid een eenheid schuilgaat die teruggaat op de aloude concilies in de vierde eeuw: Nicea en Constantinopel. Daar waren de bisschoppen niet voor een theekransje bijeen, maar om vast te leggen wat ze samen tegen de ‘ketters’ moesten doen om de kerk in het gareel te houden. Eeuwenlange interne ruzies had die christenheid in de Romeinse wereld zo verdeeld dat Constantijn er genoeg van had en vond dat de bisschoppen maar eens en voor al de rechte leer moesten vastleggen. Het staatsbelang wilde gediend worden. Voor gewetensvrijheid was minder belangstelling.
Zo werden Marcionieten veroordeeld om hun ontkenning dat God de wereld had geschapen. Arius, de brave bisschop, die van geen tweede God wilde weten en daarom ook Christus als navolgenswaardig gewoon mens wilde zien, werd als aartsketter uit de kerk gezet. Daar doorheen speelde de wijsgerige discussie over het Logos-begrip, de Eeuwige Wijsheid of de heilige Geest. De late volgelingen van Jezus hadden zich met de wijsgerige definities flink in de nesten gewerkt. De discussie werd op abstract filosofisch niveau gevoerd. Van een levend geloof dat werkt door liefde was hier al geen sprake meer. Hun werkstuk, waaronder de bisschoppen verplicht hun handtekening moesten zetten, heette tenslotte de Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel. En daarover gaat dan dit boek.
De twee auteurs kunnen het zo te zien goed met elkaar vinden. Door verschil in stijl merk je wie wat geschreven heeft. De katholiek Rikhof verraadt zijn afkomst regelmatig door te spreken over zaken als het doopsel en eucharistie en gaat uitvoerig in op Maria. Hij is inhoudelijk ook wat ruimer van opvatting. De orthodoxe protestant van de Beek zoekt het vooral in de felle polemiek. Hij ziet nog steeds overal volgelingen van de verderfelijke Marcion om zich heen.
De tragiek wil dat steeds weer op andere punten in de kerkgeschiedenis scheuringen, schisma’s ontstonden. Ik geloof niet dat deze belijdenis nu heel diep in het hart van de gelovigen is ingedaald en succes heeft gekend. Kerkbestuur was vooral een kwestie van politiek. Nu eens dit geschil, dan weer iets anders, uitvergroot, om de tegenstander de loef af te steken. Van eenheid is, behalve in de studeerkamers van de theologen, nooit sprake geweest. En zo was het al in de tijd van het Nieuwe Testament, de eerste twee eeuwen van onze jaartelling.
Paulus en Petrus konden al niet door één deur, Jacobus, de broer van Jezus en voorganger van de Jeruzalem-gemeente zette zich af tegen Paulus en dan had je nog de volgelingen van de zweverige Johannes die alleen van een God van liefde wilde weten. En zo werkten de verschillen eeuwen door. Alleen met keizerlijke druk van bovenaf (Constantijn was de christenen goed gezind, maar wilde geen gedoe in zijn rijk) kon er een eenheid ontstaan en moesten de anders gelovigen zich verder stil houden.
Het komt ons, 1700 jaar verder in de tijd, vreemd over. Van de historische Jezus, zijn leer en handelen, horen we niets meer. Dat zou toch juist het meest interessante moeten zijn voor de gelovigen, zou je denken. Maar in de leer concentreerde zich alles op zijn eeuwige goddelijkheid en heils-betekenis in sterven en opstanding.
Daarin volgde de belijdenis de leer van Paulus, die nog niet zo omlijnd over deze dingen schrijft, maar ook voor de aardse Jezus en zijn rondwandeling door Galilea en omstreken bijzonder weinig belangstelling lijkt te hebben. Het Christus-geloof is daarmee vooral een bron geworden van woordenstrijd over onbegrijpelijke zaken, losgekoppeld van het evangelie. Wat ooit begon met eenvoudige navolging op ‘de weg’ van Jezus, ontaardde in ruzie over abstracte begrippen over de hoofden van de ‘beminde gelovigen’ heen.
Dit is een boek voor doorzetters. Als je het ergens niet mee eens bent, moet je tenslotte ook weten op grond waarvan. Dit boek levert voldoende materiaal tot verbazing en beschouwing.
Voor het in de titel veronderstelde ene geloof van Rooms-Katholiek en Protestant is nog het nodige huiswerk te doen. We zijn er nog niet.
Enkele generaties geleden was dit een te verwachten commentaar bij een huwelijk tussen een katholiek en een protestant. Daar komt alleen maar trammelant van. En we weten dat ook uit het maatschappelijke veld. In het CDA loopt het nog steeds niet helemaal lekker tussen de ‘bloedgroepen’ en NCRV en KRO sloten een verstandshuwelijk om op de buis te kunnen blijven.
Nu willen de schrijvers van dit boek het doen voorkomen dat er achter de verdeelde christenheid een eenheid schuilgaat die teruggaat op de aloude concilies in de vierde eeuw: Nicea en Constantinopel. Daar waren de bisschoppen niet voor een theekransje bijeen, maar om vast te leggen wat ze samen tegen de ‘ketters’ moesten doen om de kerk in het gareel te houden. Eeuwenlange interne ruzies had die christenheid in de Romeinse wereld zo verdeeld dat Constantijn er genoeg van had en vond dat de bisschoppen maar eens en voor al de rechte leer moesten vastleggen. Het staatsbelang wilde gediend worden. Voor gewetensvrijheid was minder belangstelling.
Zo werden Marcionieten veroordeeld om hun ontkenning dat God de wereld had geschapen. Arius, de brave bisschop, die van geen tweede God wilde weten en daarom ook Christus als navolgenswaardig gewoon mens wilde zien, werd als aartsketter uit de kerk gezet. Daar doorheen speelde de wijsgerige discussie over het Logos-begrip, de Eeuwige Wijsheid of de heilige Geest. De late volgelingen van Jezus hadden zich met de wijsgerige definities flink in de nesten gewerkt. De discussie werd op abstract filosofisch niveau gevoerd. Van een levend geloof dat werkt door liefde was hier al geen sprake meer. Hun werkstuk, waaronder de bisschoppen verplicht hun handtekening moesten zetten, heette tenslotte de Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel. En daarover gaat dan dit boek.
De twee auteurs kunnen het zo te zien goed met elkaar vinden. Door verschil in stijl merk je wie wat geschreven heeft. De katholiek Rikhof verraadt zijn afkomst regelmatig door te spreken over zaken als het doopsel en eucharistie en gaat uitvoerig in op Maria. Hij is inhoudelijk ook wat ruimer van opvatting. De orthodoxe protestant van de Beek zoekt het vooral in de felle polemiek. Hij ziet nog steeds overal volgelingen van de verderfelijke Marcion om zich heen.
De tragiek wil dat steeds weer op andere punten in de kerkgeschiedenis scheuringen, schisma’s ontstonden. Ik geloof niet dat deze belijdenis nu heel diep in het hart van de gelovigen is ingedaald en succes heeft gekend. Kerkbestuur was vooral een kwestie van politiek. Nu eens dit geschil, dan weer iets anders, uitvergroot, om de tegenstander de loef af te steken. Van eenheid is, behalve in de studeerkamers van de theologen, nooit sprake geweest. En zo was het al in de tijd van het Nieuwe Testament, de eerste twee eeuwen van onze jaartelling.
Paulus en Petrus konden al niet door één deur, Jacobus, de broer van Jezus en voorganger van de Jeruzalem-gemeente zette zich af tegen Paulus en dan had je nog de volgelingen van de zweverige Johannes die alleen van een God van liefde wilde weten. En zo werkten de verschillen eeuwen door. Alleen met keizerlijke druk van bovenaf (Constantijn was de christenen goed gezind, maar wilde geen gedoe in zijn rijk) kon er een eenheid ontstaan en moesten de anders gelovigen zich verder stil houden.
Het komt ons, 1700 jaar verder in de tijd, vreemd over. Van de historische Jezus, zijn leer en handelen, horen we niets meer. Dat zou toch juist het meest interessante moeten zijn voor de gelovigen, zou je denken. Maar in de leer concentreerde zich alles op zijn eeuwige goddelijkheid en heils-betekenis in sterven en opstanding.
Daarin volgde de belijdenis de leer van Paulus, die nog niet zo omlijnd over deze dingen schrijft, maar ook voor de aardse Jezus en zijn rondwandeling door Galilea en omstreken bijzonder weinig belangstelling lijkt te hebben. Het Christus-geloof is daarmee vooral een bron geworden van woordenstrijd over onbegrijpelijke zaken, losgekoppeld van het evangelie. Wat ooit begon met eenvoudige navolging op ‘de weg’ van Jezus, ontaardde in ruzie over abstracte begrippen over de hoofden van de ‘beminde gelovigen’ heen.
Dit is een boek voor doorzetters. Als je het ergens niet mee eens bent, moet je tenslotte ook weten op grond waarvan. Dit boek levert voldoende materiaal tot verbazing en beschouwing.
Voor het in de titel veronderstelde ene geloof van Rooms-Katholiek en Protestant is nog het nodige huiswerk te doen. We zijn er nog niet.
* denotes required fields.
* denotes required fields.