M. Gli Ultimi Giorni dell'Europa - Antonio Scurati (2022)
Alternatieve titel: M. De Laatste Dagen van Europa
Italiaans
Historisch
432 pagina's
Eerste druk: Bompiani,
Milaan (Italië)
Op 3 mei 1938 wordt Adolf Hitler door Mussolini in Italië ontvangen, voor een bezoek aan Rome, Napels en Florence. Enkele weken eerder heeft Hitler de Anschluss van Oostenrijk afgekondigd en Mussolini bereidt zich voor op de afkondiging van een ongekend strenge rassenwetgeving. Toch zijn er nog velen in Italië die hopen dat er een einde komt aan de machtslust van de twee staatshoofden. Antonio Scurati reconstrueert met koortsachtige precisie het beangstigende delirium van Mussolini, in de waan dat hij de beslissingen van de Führer kan beïnvloeden, terwijl hij zich ervan bewust is hoe onvoorbereid Italië is. Dit derde deel van Scurati's Mussolini-romans beslaat de periode van 1938 tot en met 1940: het hoogtepunt van het zelfbedrog van fascistisch Italië, dat buigt voor de rassenwetten en het bondgenootschap met nazi-Duitsland. Scurati beschrijft hiermee de laatste dagen van een Europa dat niet in staat bleek te ontsnappen aan het kwaad van het totalitarisme: een tragische en krachtige roman, vol waarschuwingen voor onze toekomst.
Eerste deel gelezen. Geen vlotte, literaire doorlezer maar wel rete-interessant. Dus wou ik dat tweede deel ook wel lezen. ook omdat ik er natuurlijk naar uitkeek hoe dit uit grootheidswaanzin opgetrokken individu lelijk op zijn bek zou gaan. Hey… wacht… is er ook nog een derde deel? Zelfs een vierde… en vijfde?!?!?!? Jakkes.
Het eerste deel behandelt dus vele jaren, maar hier wordt één maand over honderden pagina's uitgesmeerd. Oké, het zijn dan wel de weken vlak voor de invasie van Polen, maar toch… In dit deel treffen we een steeds geïsoleerder figuur aan. Benito is duidelijk over zijn top en Scurati suggereert in zijn gefictionaliseerde delen (ook nu weer: telkens enkele bladzijden beschrijvende tekst van Scurati, telkens gevolgd door krantenknipsels, dagboekuittreksels, opgetekende conversaties van betrokkenen) dat Mussolini het einde voorvoelt. De ijdeltuit is volledig overvleugeld door Hitler en zijn Nazi's plus het Duitse volk. Het besef dat hij tweede viool moet spelen en in de steek gelaten wordt door door zijn Italiaanse slapjanussen kwelt hem nog meer dan de maagzweren waar nog zelden over gerept wordt. In de schaduw van Hitler hangt hij zijn minuscule karretje aan de stalen stoomtrein van de Nazi's die over heel Europa walst.
Wederom is dit niet per se literatuur met grote L, maar wel interessant genoeg en ergens hoopgevend, als je ziet hoe het vertrouwen begint af te brokkelen en messen in ruggen worden gestoken of hoe mensen opzij geschoven worden… ik lees dit terwijl nu dagelijks een bericht binnenkomt hoe Trump en Hegseth elke dag 'trouwe volgelingen' ontslaan… Voor het gemak vergeet ik wel even welke ellende Mussolini's en Hitlers neergang vooraf is gegaan… Afin, ik dwaal af.
Gek ook hoe ik bijna sympathie gaat opvatten voor een klootzak als Italo Balbo, die zijn joodse vriend Ravenna niet wil afzweren. Bijna, want het was wel een van de grootste, brutaalste en genadeloze bullebakken van de initiële knokploegen. De joodse Ravenna was trouwens zelf overtuigd fascist. Ja, de psyche is een raar ding…
Toch maar dat vierde en vijde deel lezen… Grrrr.