Lieke Marsman kende ik van naam, ik wist in grote lijnen van haar situatie af (ik herinner me dat ze bij Zomergasten zat toen haar arm net geamputeerd was), maar ik had nog nooit wat van haar gelezen. Op een Andere Planeet Kunnen Ze Me Redden is dus mijn kennismaking met haar werk, waarin ze een (voor mij) nieuw licht werpt op ziek zijn en de naderende dood.
Op een Andere Planeet Kunnen Ze Me Redden bestaat enerzijds uit dagboekfragmenten en anderzijds uit essays. De dagboekfragmenten tonen hoe het voor Marsman is om ongeneeslijk ziek te zijn, in de essays kan ze verschillende ideeën over ziek zijn verbinden aan andere interesses die zijn ontstaan sinds haar diagnose. Rode draden door dit werk zijn het niet willen accepteren van het naderende einde en het ontdekken van en het ervaren van troost in het religieuze, het mystieke en het buitenaardse vanuit het besef dat je niet lang meer te leven hebt.
Verzet
Het perspectief dat Marsman biedt vond ik erg verfrissend. Als het gaat over de wetenschap dat je gaat sterven, gaat het vaak vooral over acceptatie en berusting, Marsman verzet zich echter met hand en tand tegen haar eigen dood. Het meet sprekende voorbeeld daarvan is het laten amputeren van haar arm dat niet per se het advies van artsen was. Marsman doet er echter alles voor om langer te blijven leven.
Ook Marsmans plotselinge hang naar religie en het geloof in buitenaards leven vond ik heel erg boeiend. Marsman geeft een heel fascinerend inkijkje in haar hoofd, het hoofd van iemand die weet dat haar leven niet lang meer zal duren, en die daarbij opeens interesses ontwikkelt waar ze zichzelf altijd veel te nuchter voor achtte. Marsmans verklaring en tevens één van mijn favoriete citaten uit het boek gaat als volgt: “Ik denk dat een naderende dood, een brein dat zich ervan bewust is dat het aan het sterven is, hoe dat bewustzijn ook ontstaat, zelf een geestverruimend middel is.”
Empathie en compassie
Voor het bieden van een alternatief perspectief, dat tegen de doctrine van acceptatie en berusting in gaat, ben ik Marsman zeer erkentelijk. Wat dat betreft vind ik Op een Andere Planeet Kunnen Ze Me Redden echt een verrijkend boek, waarbij ik ook echt veel empathie en compassie ervoer voor de strijd die Marsman voert.
Ik moet wel zeggen dat ik de essays vele malen beter vond dan de dagboekfragmenten. In de essays komt het scherpe, heldere denken van Marsman heel mooi naar voren en weet ze op een prikkelende manier haar nieuw opgedane ideeën aan de lezer over te brengen. De dagboekfragmenten zijn natuurlijk heel persoonlijk en intiem, maar vond ik niet bijster veel toevoegen aan de geweldige essays. Ik had veel liever nog meer van die prikkelende ideeën gelezen.
Leven is lijden
Dat neemt niet weg dat ik Op een Andere Planeet Kunnen Ze Me Redden met veel interesse, compassie en toch ook wel plezier heb gelezen. Ik eindig dit stuk met een ander citaat dat ik ook geweldig vond en dat goed de toon van dit boek vat: “Ik wil het niet, dat zachte kleffe bolletje boterhamworst van de Nederlandse palliatieve zorg. Die doorgekookte groente van ze en de boodschap: we willen dat u geen pijn meer heeft, mevrouw. Flikker op! Leven is lijden, en belangrijker: lijden is leven!”
blogpost