Generatie 9/11: Migratie, Diaspora en Identiteit - Lotfi El Hamidi (2022)

Belangrijk boek. Herkenbaar voor mij. Ik ben van 84, Lotfi van 86. We zijn beiden ‘generatie 9/11’. Veel van onze ervaringen en gedachten komen overeen, en dat geldt nog voor vele anderen. Ik ben blij dat ‘mijn’ generatie zijn kant van het verhaal over een belangrijk stukje geschiedenis vertelt.

Toch denk ik dat dit verhaal nog beter verteld kan worden.

Ik zou het boek er niet om laten, maar wat een lelijke cover.

Ik doe mijn best

Vandaag bij buitenhof

Lotfi El Hamidi gemist? Start met kijken op NPO Start - npostart.nl

Nu noemt de media Geert Wilders een racist maar was de media niet na 9-11 eigenlijk de PVV? Als het gaat om verdachtmaking en dehumanisering van moslims?

Hmm, weet niet goed wat je bedoelt maar dat Wilders racist genoemd wordt, komt vooral door wat hij zelf allemaal uitkraamt, denk bijvoorbeeld aan de minder minder Marokkanen-uitspraak om er maar één te noemen. Maar hij heeft het natuurlijk niet uitgevonden, nee.

Toentertijd deed de media inderdaad mee aan de hetze tegen moslims maar politici en opiniemakers deden volop mee. Wat toen fout was, is vandaag ook fout.

Op 11 september 2001 was ik net 13 jaar oud. De beelden van de vliegtuigen die de muren van het WTC binnendrongen zag ik naar alle waarschijnlijkheid toen ik thuiskwam van school. De dagen erna gingen er op school geruchten rond dat een aantal scholieren gejuicht had toen het nieuws bekend werd gemaakt in andere klassen. Opmerkelijk, maar voor een witte puber, wonend onder de rook van Rotterdam, ging het leven al snel door. Pim Fortuyn kreeg ik zijdelings mee, in de krant, opzoek naar de sport of strips, of tijdens het avondeten. Kutmarokkanen was vooral een nummer van Raymzter. Vliegen had ik nog nooit gedaan op die leeftijd. Toen ik dat voor het eerst deed was het de normaalste zaak van de wereld dat ik zonder riem door 16 poortjes moest en absoluut geen drinken mee mocht nemen. Het duurde nog acht jaar voor ik zelf vijf deuren naast de An Nasr moskee in Rotterdam-west kwam te wonen.

Anders was het voor Lotfi El Hamidi, destijds vaste bezoeker van de An Nasr moskee, die op het moment van de aanslagen in Rotterdam woonde. Via verschillende essays, die verrassend samenhangend lezen, vertelt hij het verhaal van een Marokkaanse jongen die opgroeit in 'het Rotterdam van Pim Fortuyn'. Een perspectief dat ik, gekoppeld aan 9/11, nog niet eerder hoorde of las en dat vandaag de dag nog steeds actueel aanvoelt.

Het sterke punt van dit boek is het persoonlijk perspectief van de auteur en zijn capaciteiten om in vogelvlucht zijn ervaringen te koppelen aan allerlei maatschappelijke, historische en politieke veranderingen. Het is een ontzettend leesbaar boek en ik had graag meer van die persoonlijke verhalen gehoord. Uitgebreider, gedetailleerder, meer voorbeelden, meer stadsbeelden.

Af en toe had ik graag nog meer verdieping gehad, maar misschien dat dat de leesbaarheid niet ten goede was gekomen. Het is juist een mooi en vlot werk geworden op deze manier.

Sowieso maakte ik constant verbindingen met andere auteurs tijdens het lezen: Abdessamad Bouabid (over Marokkaanse jongens als 'folk devils'), Prudence Carter (over 'acting white' en het verlies van status in de 'eigen' groep), Iliass El Hadioui (over de botsing tussen straatcultuur en dominante cultuur) en Willem Schinkel (over de term allochtoon als marker van het er-niet-bijhoren). Of korter gezegd: het boek zetten mij aan het denken. Niet verstandig om het uit te lezen vlak voor ik naar bed ging, want ik heb 's nachts liggen malen.

El Hamidi beschrijft ook het alles of niets standpunt van het Westen, uitgesproken door Bush en overgenomen door vrijwel alle andere westerse landen: "Every nation, in every region, now has a decision to make. Either you are with us, or you are with the terrorists." Aan de andere kant gebeurde precies hetzelfde, alleen dan door Bin Laden. Ruimte voor nuance was er niet. Voor een moslim in een westers land was er geen 'juiste' keuze te maken. Iets soortgelijks, misschien van een andere orde?, meende ik afgelopen weekend te herkennen bij de aanvoerder van Feyenoord.

Met veel plezier en interesse gelezen. Ik kijk uit naar jouw verhaal Bilal.

Al een maand in mijn wachtrij in de bibliotheek ofwel bibliotheken elders, wat wel iets wil zeggen over de actualiteit of het onderwerp.

Ik heb het boek hier liggen, tussen een aantal anderen. Zo te lezen, moet ik het maar enige voorrang geven...

De columnist en twitteraar Lotfi el Hamidi vind ik soms wat naïef slachtofferig overkomen, een stijl die hem niet staat en hij ook niet nodig heeft. Niettemin kan dat in een boekje wel anders zijn en vooral de opmerkingen van Bilal030 (even de aanname dat hij dat wel is) maakten me nieuwsgierig. Ik ben ook van die generatie, maar geen moslim en niet uit de grootstad dus ik hoopte vooral wat te leren van die andere kant. Helaas viel dat enorm tegen. Het gaat over veel, maar voor mijn gevoel weinig over (het opgroeien van) een moslimjongen in de jaren 2000.

El Hamidi heeft een behoorlijk fluwelen pen (dit boekje leest erg prettig weg) maar mist een scherpe punt en als geheel blijf het enorm oppervlakkig. Hij is zowel journalist als historicus maar die beide achtergronden gebruikt hij eigenlijk niet, terwijl hij volgens mij boeiende dingen kan vertellen. Voor een heel klein deel zijn dat wat ervaringen over zijn moslimzijn rond 9/11 en Fortuyn, direct de boeiendste stukken, maar deze zijn ook erg kort. Ook het hoofdstuk over Zidane is leuk, maar eigenlijk zit daar een typisch euvel. Hij zegt daar dat de mensen in de achterstandswijken die kopstoot in de finale wel waarderen, dat is immers gedrag van de straat. Maar daar blijft het bij. Een opmerking die doet smaken naar meer, maar verdere duiding en uitleg laat staan verklaringen waarom men zo denkt, die blijven uit. En dan was dit nog een vrij diepgaand stuk vergeleken met de rest.

Al met al vooral een teleurstelling. Een sympathiek boekje (en verre van slachtofferig), maar meer ook niet. 2,0*.

NB: Alles wordt duurder, maar waarom kost dit ding € 22,99? Ik gun de beste man ook wel een inkomen maar hij is geen broodschrijver en dit boekje is nog geen 125 pagina's.

Made in Rotterdam

Lofti El Hamidi is made in Rotterdam, hij blikt in ‘Generatie 9/11. Migratie, diaspora en identiteit’ terug op zijn jeugd, de jaren voor en na 9/11.

Ook ik ben made in Rotterdam, met een vader uit Crooswijk en een moeder uit Hillegersberg. “Ach jongen, zo’n meisje uit die wijk is toch niets voor jou?” Er was altijd de familie uit de ‘mindere’ buurt en de familie uit dat andere milieu. Daar kon niet veel goeds van komen.
Wij woonden net op de grens Hillegersberg, Schiebroek en aan de andere kant van de brug het Oude Noorden. “O, dáar…” ofwel niet aan de Burgemeester Le Fèvre de Montignylaan, de naam van de laan zegt al iets over de huizen. Er kwamen niet zoals aan de andere kant van de brug of bij ons in de straat rond 1970 twee Marokkaanse gastarbeiders op een bovenkamer bij de buren wonen, of een Surinaamse familie aan de overkant. Ik was daar vaak nadat mijn moeder verkering kreeg met een van die familieleden na het vertrek van mijn vader.

Toen de vliegtuigen zich in de Twin Towers boorden woonde ik allang niet meer in Rotterdam, ik werkte wel op de zoals LEH formuleert vulkaan Delfshaven (en na tien jaar daar in Crooswijk grens Oude Noorden) in Rotterdam. Ik weet niet meer hoe lang ik voor de tv bleef staan, ik weet wel zeker dat ik direct dacht: Bin Laden… ik kan wel beweren dat ik nooit religie erbij gehaald heb, niet toen, niet later, maar dan lieg ik. Bin Laden was oprichter van de islamistische terreurorganisatie Al Qaida. Ik had mijn eerste gedachte bij het zien vallen van de mensen of het instorten van de Towers kennelijk al bij de hand. En ook in de eerste jaren na de aanslagen heb ik mezelf betrapt op het speuren naar mogelijk verdachte mensen met rugzakken in een vliegtuig richting Spanje. Ja, daar zaten ook mensen met een Noord-Afrikaans uiterlijk bij. Daarover ga ik evenmin liegen.

Maar gedachten zijn geen feiten. Niet iedere moslim is terrorist, niet iedere terrorist is moslim. De geschiedenis kent allerlei terroristische groeperingen: protestanten en katholieken in Noord Ierland bijvoorbeeld. Als je goed luistert kun je dagelijks (voor)oordelen horen fluisteren of hardop geroepen over welke groepen onderling dan ook. Of stiekem in gedrag. Soms denk ik, het zit ìn ons mensen, overal ter wereld.

LEH vertelt in zijn boek zijn persoonlijk verhaal, hoe was het voor hem, voor zijn vrienden (op straat), familie. In zijn wijk Delfshaven. Enerzijds denk ik ik had méer willen lezen, anderzijds is het knap hoe hij beknopt meerdere invalshoeken heeft aangestipt, misschien is het inderdaad juist goed vanwege de leesbaarheid dit niet in éen boek te willen doen. Ik ben het met Robsessie eens.
Hoe moest een jonge generatie waartoe LEH behoorde zich verhouden tot Westerse uitspraken à la Bush ‘Je bent voor ons of tegen ons’. Of de buren die ineens een foto van Pim Fortuyn op het raam aan de straatzijde hangen. Ik heb ze gezien …

Gedachten zijn dus geen feiten, al kunnen we ons, al kan ik me betrappen op gedachten als eerder genoemd op 9/11, we kunnen wel pas op de plaats maken. Klopt dit wat ik denk? Laten we eens bij onszelf te rade gaan. Ik ben het zonder meer met LEH eens als hij stelt: ‘de multiculturele samenleving is niet mislukt en ook niet geslaagd, de multiculturele samenleving ìs’. Daar hebben we het m.i. mee te doen. We mogen ook stilstaan bij een door LEH geciteerde postkoloniale denker uit Sri Lanka, hij verwoordde: “Wij zijn hier omdat jullie daar waren…”

Wat te doen? Opgroeien tussen verschillende culturen, roept de vraag op “Wie ben ik?”
Hoe vindt een jongen zijn identiteit na 9/11?
Soms moet je je habitat verlaten om verder te komen zoals LEH deed. Tegelijkertijd voelt hij zich in elitaire kringen een fremdkörper. Dit naast het verlangen naar ‘thuis’.

Net als LEH rij ik nog graag door die Rotterdamse wijken, ik ben niet voor niets tot 1 januari j.l. daar blijven werken.
Een stad waar je, als je wilt en kunt, elkaar kunt bereiken. Waar je samen verder kunt komen. Om te beginnen met naar elkaar luisteren. Wat heb je te vertellen? Wat heb je geschreven? In deze tijd van polarisatie een kunst.

3,5*

Beetje laat van mijn kant, maar doel je dan vooral op uitgebreider verteld worden?

Bilal030: het was een kwinkslag vanwege jouw schrijfplannen (zoals je op 3 september, blijkens je reactie toen, ook doorhad ).

Het stoort me echt enorm dat ik "11 september 2011" getypt heb op dat telefoontje van me.

Haha, ben er even niet bij met mijn hoofd. Inderdaad, toen begreep ik het maar nu niet blijkbaar. Komt denk ik omdat ik het aan het herlezen ben en toen kreeg ik zin om erover te praten ☺️

Voor je aangepast.

Van Dankbaar naar Strijdbaar - Bilal Ben Abdelkarim (2024) - BoekMeter.nl ✅

Op het gevaar af dat het off-topic is (hetgeen het deels ook is)/ of dat het een scheldgesprek oplevert, moet ik toch mijn ergenis over dit soort boeken kwijt. Ik vind het namelijk spijtig dat het 'slachtofferschap' van dit soort sprekers zo moet worden benadrukt.

Edit: spijtig dat nou juist de nuancering van mijn bericht is weggehaald door de moderator

Zoals volgt uit de reacties van mensen die dit boek en dat van Bilal Ben Abdelkarim gelezen hebben, is er van slachtofferschap van beiden geen sprake. Graag de reacties beperken tot het boek zelf. Algemene politieke discussies of provocaties zijn niet toegestaan op BoekMeter.

Mijns inziens is, daar op grond van de synopsis en beschrijvingen van andere users, wel sprake van; zeker als je het relateert aan de erbarmelijke manier waarop islamcritici worden behandeld en de impact van verscheidene (historische) gebeurtenissen op de Nederlandse samenleving; d.w.z; de reden waarom mensen m.i. terecht cynischer zijn geworden over de multiculturele samenleving. Van een provocatie was geenszins sprake.