Buitenland Trekt Onze Meisjes Aan; Weten Zij Wel, Waar Ze Terechtkomen? - Gerard Reve (1988)

(Tevens opgenomen in het zesde deel van het Verzameld Werk.)

Toen ik dit obscure werkje aan de site toevoegde, kwam ik het artikel dat Gerard Reve voor Het Pareel schreef toevallig een dag later tegen in de essaybundel De Ondergang van het Morgenland (1991) van Karel van het Reve, die net als zijn broer en vader bij dezelfde krant werkzaam is geweest en het volgende vertelt:

'(...) Dat moet in of omstreeks 1947 geweest zijn, kort nadat het reizen naar het buitenland weer mogelijk geworden was. Een vereniging die zich bezighield met het beschermen van jonge meisjes had zich tot de pers gewend met een waarschuwing over de vele gevaren die jonge meisjes bedreigen als zij zich buiten de landsgrenzen begeven. Gerard werd als verslaggever op die vereniging afgestuurd om bijzonderheden te horen over wat er zoal voor verschrikkelijk met die jonge meisjes gebeuren kon. Het bleek dat de dames geen enkel geval konden noemen van een meisje dat in het buitenland iets onaangenaams was overkomen.

Goede raad is duur. Een verslaggever gaat niet graag voor niets op pad. Dus schreef Gerard een reportage, waarin verschillende meisjes aan het woord kwamen, die op buitenlandse reizen slechte ervaringen hadden opgedaan. Een van die meisjes, herinner ik mij, vertelde hoe ze bij een Franse familie logeerde waarvan de oudste zoon aan tafel altijd van die rare geluiden maakte. Het stuk werd geplaatst, met een foto erbij van een meisje achter het open raam van een naar het buitenland vertrekkende trein. Niemand had iets in de gaten. Pas later hoorden we van Gerard dat het hele verhaal gelogen was.' [pag. 87-88]

Toen ik het stuk van Gerard Reve eerder las, leek het me al een geval van complete kolder. Daarom wel fijn dat zijn fijnzinnige broer dit geval van fake news avant la lettre alsnog onderuit haalt.

In het eerste deel van de Reve-biografie ‘De Vroege Jaren 1923-1962’ wordt in het vijfde hoofdstuk de prille schrijverscarrière van Gerard Kornelis van het Reve als journalist van Het Parool door biograaf Nop Maas uit de doeken gedaan. Bij de krant leerde Reve het schrijversvak en in het bijzonder hoe hij bondig dan wel zakelijk moest schrijven. De techniek was van grote invloed op zijn herkenbare schrijfstijl. Op pagina 191 in hetzelfde hoofdstuk komt het verzonnen artikel 'Buitenland Trekt Onze Meisjes Aan; Weten Zij Wel, Waar Ze Terechtkomen?' aan de orde dat Reve voor de krant schreef:

‘Volgens Karel van het Reve werd het verhaal geschreven naar aanleiding van een waarschuwing die de vereniging had doen uitgaan. Omdat de dames geen concrete wantoestanden konden leveren, had Gerard ze verzonnen.’ (Vreemd genoeg verwijst Maas in een voetnoot niet naar het stuk in mijn vorige bericht dat Karel schreef in zijn essaybundel De Ondergang van het Morgenland.)

In een interview van Peter van Brummelen met Gerard Reve in Het Parool van 27 februari 1993 bevestigde de Volksschrijver dit ook en noemde nog een ander verhaal - Op Bezoek bij Clandestienen Distilleerder (Het Parool, 23 november 1946) - dat hij verzonnen had, over een illegale stokerij. ‘Het gerucht wilde dat er enorm veel clandestien gedistilleerd werd in Amsterdam. Weer niets te vinden en dus bedacht ik zelf een ondergrondse stokerij.’ Zo schreef hij dat de stokers voor hun energie ook nog eens illegaal gas aftapten. De grap liep dusdanig uit de hand, toen de politie naar de krant kwam en eiste dat Reve hen vertelde waar die stokerij zich bevond. Een oudere collega redde hem uit de brand.