Het Lied van Ooievaar en Dromedaris - Anjet Daanje (2022)

Geïnspireerd op het leven en werk van Emily Brontë. De roman borduurt voort op de ingenieuze verhaalstructuur van de roman 'Wuthering Heights'. Maar waar dat boek twee vertellers heeft en het verhaal twee generaties en 36 jaar omspant, heeft dit boek elf vertellers en strekt het verhaal zich uit over drie eeuwen.

5 sterren in NRC: Schrijfster Anjet Daanje imponeert met haar genie in nieuwe grootse roman - NRC €

Aanstekelijke recensie in NRC. Je wilt het boek eigenlijk gelijk hebben. Ken haar verder niet als schrijfster. Is het toegankelijk, of zware literatuur?

Interview in Tijdgeest, bijlage dagblad Trouw d.d. 28 mei 2022.

Zie ook Dijende Gronden - Emily Brontë en Anjet Daanje (2022) - BoekMeter.nl

Mooite titel, intrigerend plot en gebaseerd op een boek dat ik goed kan waarderen.
Gaat op de ooit nog eens te lezen-lijst.

Prachtig werk dat allicht niet voor het grote publiek bestemd zal blijken te zijn.

Anjet neemt ons mee doorheen tijd en ruimte om een mysterieus verhaal over een schrijfster duidelijker te maken. Eliza May Drayden heeft een dusdanig interessant werk geschreven én bepaalde vreemde trekjes dat iedereen het er over eens is: hier is meer aan de hand.

Het boek is opgebouwd uit 11 delen, waar elk deel een tipje van de sluier oplicht en verklaart waarom Eliza deed wat ze deed. Toch krijg je aan het eind geen kant en klare oplossing, het werk laat zoals het een goede roman betaamt genoeg aan de verbeelding van de lezer over. Wat mij vooral interesseerde waren de analyses van de biografen: hoe ze de verkeerde conclusies trekken en dat toch als waarheid verkocht krijgen, met als absolute uitschieter de vermeende foto van Eliza: hier laat Anjet tussen de lijnen een erg mooie boodschap na.

Dankzij de Herinnerde Soldaat was ik al fan. Die roman blijf ik beter vinden, want meer in het gewone leven geaard, maar qua literatuur staat deze voor mij hoger.

4.5*

Het is goed te doen: ik verwachtte een vrij moeilijk boek, maar zat al gauw in het verhaal. Er zijn wel een paar taaie filosofische en/of technische stukjes bij, maar die kan je gerust wat vluchtiger lezen als je er geen zin in hebt. Ik vond het wel passend.

Binnen een paar zinnen glijd ik in het verhaal. Deze dikke pil is geïnspireerd op de zussen Brontë. Elk van de elf delen vertelt een levensverhaal dat ergens raakt aan wat ervoor is verteld, door personages en door thematiek. Het gaat vaak over liefde en dood. Er zijn ook veel kleine motieven en het is fijn om die als lezer te herkennen. Het mooiste vind ik het deel over de jonge man die verliefd wordt op de pianolerares van zijn zusjes. Eindelijk heb ik weer eens een topboek gelezen.

Het lied van ooievaar en dromedaris – Anjet Daanje | Lalagè leest - lalageleest.nl

Totaal kopje onder en voor zolang het duurde heerlijk reddeloos verloren. Adembenemend, tsjonge... wat een boek.

Door NRC en De Standaard gekozen tot beste Nederlandstalige werk van de 21e eeuw (tot zover): De 50 beste Nederlandstalige boeken van de 21ste eeuw - NRC

Ik ben vier keer aan dit boek begonnen maar na enkele pagina's heb ik het steeds weggelegd en ging het boek verder ongelezen terug naar de bieb. Niet in de stemming? Trok me dit niet? Geen idee. De recensie in NRC was toen al een eerste aanzet om het te boek te willen lezen maar ook de vele andere lovende kritieken en het hoge gemiddelde hier. En toch, elke keer stopte ik al snel. Enfin, nu stond dit boek ook nog eens bovenaan de lijst van beste Nederlandstalige werken van de 21e eeuw (plus het jaar 2000) en ik dacht: ik probeer dit een laatste keer. Ik ging ook op reis, nam bewust alleen dit boek mee om me te dwingen te lezen en ik hem niet uit gemakzucht kon wegleggen om met wat anders verder te gaan. Maar dat alles was niet nodig. Geen idee wat het was maar het kwartje viel direct en vanaf bladzijde 1 zat ik erin. Wat een fenomenaal goed boek waarvan ik elke keer weer zin had om te gaan lezen.

Elf hoofdstukken waarin elf levens worden beschreven met meer of minder verband met het leven van de Engelse negentiende-eeuwse fictieve schrijfster Eliza May Drayden. En het zijn ook steeds elf volledige levensverhalen die alle getuigen van een enorme rijkdom aan ideeën en een geweldige fantasierijke geest. Vaak beginnen de verhalen nog beperkt en richten zich op één aspect uit iemands leven maar de verhalen ontwikkelen zich almaar en je krijgt heel knap in ongeveer 50 dikbedrukte pagina's een compleet portret waarin Daanje ook regelmatig ontroert of juist groots is in kleine zinnen en momenten. Elke keer was het een feest om te lezen en treurig om te stoppen maar gelukkig snel daarna was het volgende verhaal vaak weer net zo goed. Wel allemaal verhalen die meer kommer en kwel zijn dan allemaal gelukkige gezinnen die op elkaar lijken. En om dat allemaal niet te zwaar te laten overkomen wel met een lichte toon verteld. Verder door de enorme rijkdom aan verhalen en momenten ook nergens herhalend. Mooiste stukken zijn over twee zussen waarvan er op papier maar één bestaat, een dickensiaans verhaal van twee dochters van een fabriekseigenaar die door andermans toedoen in de ellende belanden of over een pianolerares en een Amerikaan die uiteindelijk trouwen, verteld vanuit de Amerikaan die nooit helemaal tot haar kan doordringen maar enorm van haar houdt. En die psychologie wordt steeds geweldig gebracht, in het hele boek.

Tussendoor zitten er allerlei aanhangsels uit (wederom fictieve) biografieën en krantenknipsels alsof Drayden echt heeft bestaan. En deze stukken zijn enorm boeiend omdat de biografen allemaal hun visie hebben op het leven van de schrijfster terwijl in de overige vertelde stukken blijkt dat een en ander helemaal niet klopt. Echte antwoorden komen er overigens nooit maar dat hoeft ook niet eens. Maar qua thematiek enorm boeiend. Wat is waar en kunnen we het verleden wel goed opschrijven? Een oude docent geschiedenis zijn in les 1 in de brugklas al: "De geschiedenis bestaat niet. Het is altijd een geschiedenis, door de ogen van diegene die de geschiedenis vertelt."

Nu wel, niet de volle score? Nee, dat net niet. Van de 11 verhalen vond ik er twee echt beduidend minder. Uit mijn hoofd gezegd de hoofdstukken 3 en 5, toevalligerwijs (of juist niet) twee hoofdstukken die wat korter waren. Gelukkig kort maar niettemin wel ruim 10% van het boek en omdat je in dit boek wel met echt nieuwe verhalen bezig gaat stond me dat meer tegen dan wanneer je pakweg in een lopend verhaal wat minder boeiende bladzijden tegenkomt. En verder als reden ook een stukje smaak als het gaat om wat ik echt geweldig vind. Hoewel dit boek ergens wel een ideeënroman is, zitten die ideeën dieper verstopt en ik zie liever een schrijver die ze wat letterlijker neerlegt en daarop voort borduurt.

Tirza en Alkibiades, ook uit deze eeuw, vind ik mogelijk nog net wat beter, maar ik kan me prima vinden in de positie op de ranglijst in de Top 50. 4,5*.

Het lied van ooievaar en dromedaris is een boek dat voor mij geschreven had kunnen worden. Het stond al tijden op mijn leeslijst, het werd me al meermaals aangeraden en onlangs werd het ook nog uitgeroepen tot beste boek van de eenentwintigste eeuw. Dat wil ik graag geloven, want ook ik ben er erg van onder de indruk – maar het is opvallend hoe niet-modern het boek aandoet, in vele opzichten. Zo zwaar in thematiek en symboliek, zo veelomvattend in diepte en reikwijdte (en pagina’s) doet het meer aan als een negentiende-eeuws meesterwerk. En dat is nou precies mijn type boek.

Er valt zo ongelooflijk veel te zeggen over dit boek dat het me moeilijk valt er een relatief korte tekst over te schrijven. Al tijdens het lezen was ik dusdanig bezig met analyseren dat ik uiteindelijk maar aantekeningen ben gaan maken. Dit om alle thema’s, symboliek en dwarsverbanden te kunnen begrijpen en hieruit uiteindelijk een beeld van Eliza May Drayden én het boek zelf te krijgen dat min of meer compleet voelt. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit eerder zo veel met een boek bezig ben geweest buiten het daadwerkelijke lezen om. Ik bleef maar nieuwe dingen toevoegen, nieuwe theorieën ontwikkelen en op willekeurige momenten denken aan wat het allemaal kon betekenen. Ik was al op driekwart van het boek voor ik besefte dat ik daarmee zelf een soort Agnes Chambers werd – een bijzondere meta-ervaring. En net als Agnes Chambers besef ik, nu het boek uit is en mijn analyse klaar, dat ik niet alles begrijpen kan. Het geeft me een bitterzoet gevoel.

Naast de symboliek en thematiek kan ook de schrijfstijl van Anjet Daanje mij erg bekoren. De stijl is altijd steunend aan de inhoud en brengt daar zelfs nog een extra laag in aan. Dit wordt vooral zichtbaar in de fictieve brieven en verhandelingen die tussen de hoofdstukken zijn opgenomen. Millicent Drayden krijgt echt een eigen stem. Agnes Chambers heeft een zoekende, nieuwsgierige stijl die geleidelijk steeds meer haar onderliggende wanhoop toont. Aangehaalde experts tonen een minachting voor sentiment passend bij de negentiende eeuw, of een neiging tot het plakken van diagnoses passend bij de eenentwintigste.

Er zijn twee minimale kritiekpunten die mij even uit de alternatieve werkelijkheid van dit boek haalden. Allereerst is dat het noemen van de Brontës in een fictieve reisgids; het voelt vreemd dat Charlotte en Emily blijkbaar ook hebben bestaan naast hun alter ego’s. En het ergerde mij dat plaatsnamen en maten niet werden vertaald; dit doet onnatuurlijk aan. Dat ik niet meer kan bedenken om te bekritiseren in het hele boek toont wel aan hoe meesterlijk het geschreven is. Sterker nog, de alternatieve werkelijkheid is zo overtuigend dat ik nu heel graag Haeger Mass en Weduwe zou willen lezen.

Er komt waarschijnlijk nog wel een herlezing aan in de verre toekomst. Een boek dat zo rijk is kan alleen maar beter worden bij herlezing, en ik ben nu al benieuwd naar de inzichten die ik een volgende keer op zal doen. Gelukkig heb ik mijn paginalange analyse opgeslagen voor een toekomstige vergelijking. Voor nu moet ik eerst maar eens heel goed nadenken over een herziening van mijn top 10.