Ulysses - James Joyce (1922)

Ja, wat valt hierover te zeggen . Ik vond het een compleet uniek boek, totaal anders dan alles wat ik al gelezen heb, afwisselend saai, fascinerend, beklemmend, erotisch, humoristisch, onbegrijpelijk, waanzinnig intelligent en bij vlagen meer dan geniaal. Tuurlijk heb ik momenten gehad dat ik paginalang geen idee had waar het over ging, maar dat maakt een boek juist prikkelend vind ik, bovendien kon ik telkens de draad wel weer oppikken. Andere passages zijn werkelijk ongelooflijk goed be- en geschreven, telkens in een totaal andere stijl, telkens met een andere sfeer en gevoel, maar iedere keer waanzinnig knap. Kijk, als een boek je boven het hoofd groeit kun je het afdoen als te moeilijk en elitair, maar je kunt het ook zien als een uitdaging en het werk van een genie. De grens tussen beide zal hier vast nog regelmatig aan bod komen en toen ik het boek las twijfelde ik ook voortdurend over wat ik er nu van moest vinden, maar dat neemt niet weg dat het boek me geen moment koud heeft gelaten, me voortdurend is blijven fascineren, en voor mij nog steeds uniek is in zijn soort. Het heeft me vaak verveeld, maar op andere momenten liep ik over van enthousiasme en leesplezier en dies meer, en achteraf gezien is het een mateloos intrigerend project, dat zijn 5 sterren ruimschoots verdient.

Stemmen zal ik niet, daarvoor zijn 150 bladzijden te weinig, maar ik kan het niet opbrengen hier mijn tijd verder aan te verdoen. Waardeloos boek. 'Honderd verschillende stijlkaarten' juicht de achterkant, zonder te vermelden dat de ene stijl nog slechter is dan de ander. Ik kan het briljante van onbegrijpelijke zinnen die lastig lezen echt niet inzien. Hoewel ik best open sta voor vernieuwing snap ik de meerwaarde ook niet zo goed.
Enige positieve punt aan het boek waren enkele gedachten over de dood, verder is het qua inhoud, verhaal en personages slechts kommer en kwel.

Ulysses zal ongetwijfeld een hoge score krijgen want alleen liefhebbers zullen de laatste pagina bereiken. Voor mij is dit boek slechts ongekend taai en saai.

En dan schijnt Finnegan's wake nog veel erger te zijn eRCee

Tuurlijk, dit is nog vertaalbaar, Finnegan's Wake niet (hoewel het vertaald is, maar dat lezen is tijdsverspilling, naar mijn mening).

Er is trouwens een Finnegan's Wake Wiki, waar ze al tot bladzijde 200 zijn gekomen ofzo. Om de twee woorden is er daar 1 die naar een aparte pagina gaat waar daar een ganse uitleg wordt gegeven over wat dit 'zou kunnen betekenen'.

Maar kom, nu wijken we af van ulysses.

Vijf sterren.

Briljant boek, baanbrekend, perfect in opzet, perfect in uitvoering!

Overigens, over de vertaling van Finnegans Wake (de apostrof hoort niet in de titel): in Nederland is de vertaling van Bindervoet en Henkes verschenen, die wel degelijk de moeite waard is. Voor de gewone lezer is het origineel sowieso al zoveel te diep dat een Nederlandse vertaling, hoezeer ook gehandicapt, vrij weinig aan het boek kan afdoen. Los daarvan is de vertaling van Bindervoet en Henkes gewoon erg goed.

Is dat die intergrale vertaling? Dus de vertaling met aan de ene kant het engels en aan de andere kant het nederlands?

Zo is-ie in 2002 inderdaad uitgegeven door Athenaeum-Polak en van Gennep, ja.

Die bedoelde ik inderdaad. Dat zijn prachtige uitgaves om te zien, maar ze zijn zo groot, wat ik zelf nou niet bepaald lekker vind lezen.

Die uitgaves zijn ook meer bedoeld voor mensen die graag "intelligente" boeken opvallend in de kast willen hebben staan

Dat vermoeden had ik al ja

Ikzelf heb me nu een paar keer bezondigd aan "mooie" uitgaves, maar ik merk dat ik veel beter gewone uitgaves kan kopen, want die lees je makkelijker en dus ook eerder dan zo'n mooie uitgave. En het gaat per slot van rekening om de inhoud

Een boek dat ik lees zeul ik meestal overal mee naartoe en een luxe uitgave is daar helemaal niet voor geschikt. Ik lees ook liever paperbacks dan hardbacks.

Wat vind je concreet zo goed dan? Ik laat mij graag overtuigen van de kwaliteit maar zie het vooralsnog niet.

Pff... Moeilijk te beantwoorden vraag. Ik ben sowieso een uitdrukkelijke liefhebber van het literaire modernisme en "Ulysses" is natuurlijk een van de toonaangevende werken van het modernisme geweest.
Waarom "Ulysses" mij persoonlijk ook zo aanspreekt los van de positie van het boek in de literaire canon is moeilijk te zeggen. Om te beginnen ben ik al sinds ik op mijn veertiende "A Portrait of the Artist as a Young Man" las liefhebber van het werk van Joyce. Dit wil niet zeggen dat ik alles wat hij gedaan heeft goed vind, allesbehalve, zo vind ik "Finnegans Wake" een imponerend werk maar geen goed boek. Het is zo gefocust op detaillistische meerlagigheid dat het feitelijk waanzinnig incoherent is en eerder gezien kan worden als een cryptografische bloemlezing dan als feitelijke roman. Dit is natuurlijk wel gedeeltelijk de insteek van Joyce bij het schrijven ervan geweest, maar het is eerder een stijloefening dan een boek.

"Ulysses" is wat mij betreft het (omvangrijk, maar toch) epitoom van het fenomeen Joyce. Een aantal kenmerken die in al zijn werken voorkomen wordt gebruik als basis voor een veelomvattend epistel dat ondanks zijn regionale achtergrond vrijwel universeel toepasbaar is.
Zo is daar in de eerste plaats het fenomeen "Dublin", dat in "Ulysses" op schitterende wijze gestalte krijgt.

Ten tweede is er natuurlijk Joyce's taalgebruik en schrijfstijl. Hij was niet de enige of eerste die een werk schreef dat uit een pastiche van velerlei schrijfstijlen bestond (F. Scott Fitzgerald's debuut "This Side of Paradise" (1921) is eveneens een collectie van verschillende soorten proza en poëzie, maar het werk doet stilistisch erg naïef aan), maar hij was wel de beste. Bovendien weet hij zijn taal zodanig te verrijken dat het boek ontzettend veel aan betekenis wint puur door de taal an sich.

Ten derde is er de structuur van het boek. Gebaseerd op onder meer de "Odyssee" van Homeros en "Het Gulden Vlies (Jason en de Argonauten)" is het boek toch uitdrukkelijk plotloos, met alleen een enkele openbaring, katharsis of andersoortige geestelijke voltooiing of beslissing. Dat is niet alleen gedurfd maar ook een stap weg van de oude, gevestigde, idealen en ik ben per definitie iemand die het vernieuwende kan waarderen.

Ten slotte is er nog de sfeer in het boek die mij zeer aanspreekt. Ondanks het feit dat er een Dublin neergezet wordt dat al tijden grotendeels hetzelfde is, zijn er zoveel elementen die erop wijzen dat de tijden veranderen. Dit geeft het boek een enorme diepe lading...

Is Ulysses dat niet dan?


Het hele boek is slechts taal an sich. Ik zie wel dat hij verschillende schrijfstijlen gebruikt maar ik zie niet dat dit 'mooi' is, 'betekenis' of zelfs waarde in zichzelf heeft.


Over het algemeen ik ook wel (hoewel bij boeken minder dan bij films, vrees ik). Maar de avant-garde kunst van de jaren '20 was hierin mijns inziens behoorlijk doorgeschoten. Poezie-experimenten van bijvoorbeeld Theo van Doesburg (zie hier) mondden tenslotte uit in gedichten die bestaan uit slechts letters en streepjes in verschillende grootte. Hierbij dan uitgebreide aanwijzingen hoe het geheel voor te dragen.
Voor mij is dit net als Ulysses een betekenisloze kunstvorm die niets anders te bieden heeft dan dat het 'nieuw' is.

Ik vond dit 1 grote leeservaring.
Taalgebruik,schrijfstijlen, sfeer, de onbegrijpbaarheid deden mij doen ploeteren en genieten.
Het is voor mij na de 2e keer lezen (met uitlegboek erbij die per bladzijde uitlegt wat Joyce nu bedoelt) nog steeds onbegrijpelijk dat iemand zo'n kunstwerk kan schrijven want of je het boek je nu kunt bekoren of niet het blijft in de wereldliteratuur een kunstwerk van de hoogste orde.

In veel mindere mate dan "Finnegans Wake", mijns inziens... Het is natuurlijk een kwestie van smaak. Ik schrijf zelf ook, en ik merk dat ik het experimenteren met taal wel degelijk extra diepte vind geven aan mijn werk, maar in hoeverre jij het daarmee eens bent is natuurlijk de vraag.


Smaak blijft zo'n heikel discussiepunt Juist het wellicht fragmentarische karakter van de stijl maakt voor mij dat de achterliggende gedachten sterker overkomen.


Ten eerste is noviteit mijns inziens een respectabel motief voor het schrijven van een boek, en ten tweede denk ik niet dat je "Ulysses" kunt afschrijven als een betekenisloze kunstvorm, en mits je dat wel vindt wil ik graag een epigram uit Oscar Wilde's "Preface to 'The Picture of Dorian Gray'" citeren: "All art is quite useless". In veel opzichten ben ik een aanhanger van de maxime "l'art pour l'art", kunst omwille van de kunst. Desalniettemin kun je "Ulysses" niet afschrijven als een betekenisloze kunstvorm. Sowieso is het werk van Joyce vanuit esthetisch en puur kunstzinnig perspectief veel waardevoller dan het werk van, bijvoorbeeld, Charles Dickens. Dickens schreef, zoals vrijwel al zijn tijdgenoten, met een doel en specifiek voor een publiek. Het ontbreken van een dergelijke insteek maakt een kunstwerk nog niet betekenisloos. "Ulysses" heeft bepaalde kwaliteiten die jij misschien niet toedicht aan kunst, of die jij niet als betekenisvol ziet. Echter, de schilderkunst uit, bijvoorbeeld, de Gouden Eeuw wordt unaniem als kunst gezien, terwijl het overgrote deel van de werken geproduceerd in die tijd niets anders is dan een puik stuk ambacht, een stuk vakwerk op bestelling. Daar zit geen kunstzinnig motief achter. "Wat is kunst?", "wat geeft kunst betekenis?" en dergelijke vragen zijn puur afhankelijk van de eigen smaak en in grote mate ook van de tijd waarin je je bevindt.

Ik geef je gelijk: Ik heb ook enorm veel respect voor iemand die zoiets kan bedenken. Briljante geest.

Aan de ene kant waar, aan de andere kant kan iets nieuws ook gewoon slechter zijn dan het oude. Noviteit heeft slechts waarde als het daadwerkelijk (op enige wijze) goed is.


Tuurlijk. Maar kunst is voor mij in ieder geval iets dat het leven op een of andere manier mooi maakt (dat kan ook door lelijkheid). Het moet aanspreken en raken. Dat geldt net zo goed voor 'kunst om de kunst'.
Wat ik dus probeer te achterhalen is waardoor jullie aangesproken worden door iets wat ik slechts zie als lege fratsen.

(Dat kunst met een doel of een publiek of een economisch motief minder zuiver zou zijn vind ik overigens totaal niet.)

Ik vind het al opmerkelijk dat er 7 mensen door dit boek zijn geraakt. Ik heb gehoord dat echt bijna niemand dit boek uitleest.

Volgens mij ben je in de war met Finnegans wake. Dat is het echte 'meesterwerk' van joyce en volledig onleesbaar naar het schijnt.

Marilyn leest hem ook!

(sorry, vond dat altijd zo'n grappige foto).

En verdorie, ze zit al aan het eind! (volgens mij las ze gewoon even het laatste hoofdstuk)

Ulysses is ook al vrij pittig, hoor.

Marilyn.

Tuurlijk, maar Ulysses is volgens mij beter gelezen en leesbaar dan Finegans wake

Er stond vandaag iets in de krant over die foto. Blijkbaar was ze dat aan het lezen in afwachting van een fotoshoot, en maakte de fotograaf enkele kiekjes toen hij 'testte'. Ze las alles luidop opdat ze het beter zou begrijpen, en vond het boek een 'leuke stijl' hebben hoewel ze het wel wat moeilijk vond.

Ja, maar ik was niet in de war. Ik dacht dat dit zijn grootste werk was, en ik denk dat veel mensen denken dat dit zijn meesterwerk is, hoor. Bovendien ken ik iemand die ontzettend veel leest, en door alles raakt, maar niet door deze.

En ik ga in deze proberen te beginnen. Maar ik beloof niet dat ik hem uit ga lezen.

Het staat nogal elitair natuurlijk, zo'n boek op nummer één van de toplijst .

Ach, beter dat dan zo'n Harry Potter vind ik.