Mevrouw Mijn Moeder - Yvonne Keuls (1999)

Een prachtig boek, dit Mevrouw Mijn Moeder, vooral doordat het zo herkenbaar was op verschillende niveaus.

"Als je dit boek leest herken je meteen je oma", zei mijn moeder toen ze me wees op dit werk. Dat was ook zo. Het gedwongen moeten verlaten van Indonesië en de moeizame herstart in het koude, afstandelijke Nederland; de meegenomen verhaalcultuur waar "de waarheid" er steeds minder toe doet naarmate de jaren verstrijken; de botsing tussen westers en oosters gepersonificeerd in moeder en dochter; en natuurlijk het taaltje. Dat heerlijke taaltje met halve zinnen, Indische woorden die onmogelijk te vertalen zijn, zoals eigenlijk alleen die vooroorlogse generatie dat machtig is.

Keuls heeft dat universum op zeer treffende wijze op papier weten te zetten. De manier waarop ze dat heeft gedaan is op zichzelf ook een kenmerk van de Indische manier van vertellen. Van de hak op de tak, beeldend, levendig en alles met humor: zelfs de zwaarste onderwerpen worden licht en met een lach verteld.

Tijdens het lezen werd mij ineens ook duidelijk hoe de relatie moet zijn geweest tussen mijn moeder en de hare. Een relatie waar ik veelvuldig over had gehoord, maar die ik op de een of andere manier maar moeilijk kon geloven. Je eigen 'oma' is vrijwel altijd een ander persoon dan de moeder die zij ooit zelf was. Als kleinkind maak je je grootouders altijd tot een soort mythische figuren, waarvan je je moelijk kunt voorstellen dat zij ook mensen met gebreken zijn (geweest).

Enfin, het is wat persoonlijk gezwam, maar het geeft m.i. aan hoe goed Keuls geslaagd is in het postuum tot leven brengen van haar moeder en het creëren van een wereldje waar persoonlijke relaties op een pure, oprechte manier worden beschreven zonder daarbij te vervallen in goedkoop sentiment. Wat dat betreft is ze een meer dan verdienstelijk schrijfster. Het is voor mij welhaast onmogelijk om Mevrouw Mijn Moeder buiten de herkenbare kaders op waarde te schatten. Geen idee hoe dit boek valt bij diegenen die niets weten van de wereld die Indisch Nederland heet en/of er geen affiniteit mee hebben. Maar me dunkt dat er nog genoeg overblijft om er plezier aan te beleven. Ontroering en haat/liefde relaties zijn universeel.

4.5*

Als een boek herkenbaar is, hoeft dat niet altijd prettig te zijn. De mensen, de dingen die ik in dit boek herkende waren meer dan prettig. Ze zijn me zelfs heel dierbaar.
Als iemand die mij meer dan lief is, dit ook zo ervaart (natuurlijk op zijn eigen unieke wijze) dan ontroert mij dit onnoemelijk.

Het is ontroerend en heel knap geschreven. Zeven jaar geleden voor het eerst gelezen!
Nu dit jaar bij het overlijden van moeder herlezen en nog meer gewaardeerd