The Lord of the Rings: The Return of the King - J.R.R. Tolkien (1955)

het op een na beste boek van lord of the rings de hobbit is wel een beetje beter

Na jaren heb ik het boek eindelijk opgepikt en uitgelezen. Had ik al veel eerder moeten doen, maar het voelt wel ontzettend goed. Ik heb eindelijk kennis genomen van de ontwikkelingen na de vernietiging van de Ring, althans in meer detail. Ik wist namelijk al hoe het boek af zou lopen na per ongeluk het laatste deel van een samenvatting te hebben gelezen :'(.

Het laatste deel is denk ik wel meteen het beste van heel de trilogie. Ook vanwege de Appendices (Aanhangsels), ook al zou je die eigenlijk los moeten zien; ze worden geloof ik wel uitgegeven in de meeste gangbare versies van dit boek, maar eigenlijk maken ze niet zozeer onderdeel uit van het betreffende boek zelf, maar van heel de trilogie. Ik moet toegeven dat Appendix E wat saai en moeilijk leesbaar is -vooral in 't Engels- maar verder wordt er een heleboel achtergrondinformatie gegeven die het boek zoveel extra diepte geven, niet normaal! Ook goed dat men de extra features op the Special Extended DVD Editions van de films ook Appendices hebben genoemd; voor beide krijg je na het lezen/zien namelijk zoveel meer waardering voor de werken, zowel het boek als de cinematografische bewerking ervan.

Het verhaal zelf; ik weet niet zeker waarom Professor Tolkien ervoor heeft gekozen om het verhaal steeds op te delen zodat je steeds een half boek moet wachten om te zien hoe het Frodo en Sam afgaat, maar het werkt wel. Een film is gemakkelijk, die schotelt je hetgeen voor wat voor dat moment in chronologische volgorde belangrijk is. In boekvorm wekt dat echter minder spanning op, dus ben ik blij met de manier waarop dit is aangepakt. Ik kan me voorstellen dat men de lotgevallen van Frodo, Sam en Gollum minder interessant vindt, maar de wanhoop die hun deel van het verhaal uitstraalt vind ik zo tekenend.

Evenals de film is het boek een opeenstapeling van clichés, maar die worden zo gebracht dat ze niet storend zijn. Ik blijf het prachtig vinden hoe dit verhaal wordt gebracht als een navertelling. Eerder kon ik het niet op een dergelijke manier opvatten, maar eindelijk 'snap' ik het. Tolkien heeft het als een historie bedoeld en zo komt deze ook daadwerkelijk over. Prachtig hoe hem dat gelukt is. Ik ben benieuwd wat voor indruk The Silmarillion op me achter zal laten. Ik ga er vanavond of morgen in beginnen.

Het einde -of de vele einden- geven in ieder geval een beeld van wat er met de karakters gebeurt na afloop. En het boek bevat ook niet zo'n and-they-lived-happily-ever-after-einde, ergens is het juist best wel tragisch. Liet me achter met een leeg gevoel, op een positieve manier.

Eén ding is zeker: dit werk is ongeëvenaard, misschien nog door de vele optekenaars van sagen en legenden vóór Tolkien in de middeleeuwen.

Het laatste deel van de 'In de Ban Van De Ring' trilogie is uit. Ik hebt het expres traag uitgelezen omdat ik wist zodra afscheid te nemen van een wel zeer machtig epos.

De Terugkeer Van De Koning is in de hele lijn zeer sterk. In tegenstelling tot de twee vorige boeken zit er in dit deel de vaart meteen in. In dit deel voel je als lezer dat de oorlog begonnen is en dat er iets moet gebeuren om het Rijk, dat Tolkien zo prachtig illustreerd, te redden. Dit allemaal volg je als lezer in het eerste deel, waar je de avonturen van de Reisgenoten (die nu helemaal gesplitst zijn) beleeft. Heerlijke stukken in Minas Tirith (met de koning) en prachtige beschrijvingen in Het Pad Der Doden (veel beter als in de film) zorgen ervoor dat dit laatste deel prachtig worden ingeleid met als kers op de taart, de grote oorlog.

In het tweede deel volgen we het (korte) avontuur van Frodo en Sam. Dit zijn gewoon de beste hoofdstukken met de twee hobbits.

Sommige hier vinden het einde te lang. Ik prijs Tolkien dat hij het zo lang heeft getrokken. Ik wou niet meteen afscheid nemen van het boek en de laatste 100 pagina's waren zeer bevredigend. Het opruimen van de Gouw was één van de leukste deeltjes (en één van de kleurrijkste - dit zagen we niet meer terug in De Twee Torens). Jammer dat het in de film niet wordt gebruikt.

Toegegeven, je moet ervan houden. Wie niet houdt van fantasie, de poëtische schrijfstijl en de duidelijk beschrijvingen, moet dit boek zeker niet lezen. Ik heb ervan genoten en mijn lage verwachtingen in het begin , zijn al lang vervaagd. De films vond ik niets, het boek vond ik wonderschoon... Dat zegt al veel.

4.5* en dan ook 4.5* globaal gezien.

Jammer, maar helaas: aan alles moet een einde komen. De Koning is teruggekeerd en het verhaal is uit. Ik heb de drie delen in één keer gelezen, en omdat je dan toch aan 1200 pagina’s zit heb ik zolang in Midden-Aarde vertoefd dat het me moeilijk valt nu afscheid te nemen. Ik las al bij anderen overeenkomstige gevoelens; ikzelf ben ook de laatste tijd steeds langzamer gaan lezen omdat het einde naderde en ik daar niet zo blij mee was.

Een epos is het inderdaad. Mijns inziens één zoals die niet meer geschreven is sinds Homerus, en dat sindsdien ook niet meer geëvenaard is. Woorden komen tekort om de grootsheid van het geheel te beschrijven – wat niet betekent dat het boek geen gebreken heeft. Van alle drie de delen is dit deel zeker het beste, mijns inziens, maar ook hier zijn er wel bepaalde dingen die ik misschien liever anders had gezien. Echter, dit wordt ruimschoots vergoed door de rest.
Het eerste boek is heel eventjes wennen als je net De Twee Torens uithebt, omdat die natuurlijk eindigt met een enorme cliffhanger in het verhaal van Sam en Frodo. Desalniettemin kost het niet veel moeite om weer helemaal in het verhaal te komen. Het verhaal heeft zich nu verplaatst naar Minas Tirith en daar dienen zich enkele nieuwe karakters aan, waaronder natuurlijk de Stadhouder, Denethor. Ook Faramir komt weer terug; een bijzonder sympathiek karakter en hij heeft het zeker niet makkelijk. Ik vind dat Tolkien getuigt van zijn talent wanneer hij beschrijft hoe Denethor die arme Faramir onderschat en tot wanhoop drijft, en hoe de Stadhouder uiteindelijk ten ondergaat en zijn zoon daarin mee wil nemen. Een fantastisch en dramatisch stuk (overigens ook heel mooi verfilmd).
Het verhaal in Minas Tirith wordt verweven met de gebeurtenissen in Rohan. Théoden, Éomer en Éowyn komen veelvuldig langs, en Aragorn, Gimli en Legolas lopen overal tussendoor. Wat verderop in het boek worden ook nog eens de lotgevallen van Frodo en Sam in Mordor beschreven. Hoewel dit zeker interessant is en vanzelfsprekend onontbeerlijk voor het verhaal, vind ik persoonlijk de andere gedeelten van het verhaal boeiender. De uiteindelijke vernietiging van de Ring is echter wel een indrukwekkend moment.
Maar, zoals gezegd, ik voor mij lees liever over de andere Reisgenoten en de mensen om hun heen, en dan met name de gebeurtenissen in Rohan en de rit van de Rohirrim. Waar in De Twee Torens Tolkien al iets hintte over de onrust die Éowyn achtervolgde, hier komt die nog meer naar de voorgrond. Éowyn is mijn favoriet en ik vind de dramatische rol die zij in dit deel krijgt toebedeeld absoluut fantastisch, met als enorm hoogtepunt natuurlijk haar fenomenale optreden op de Velden van de Pellenor en het doden van de Heer van de Nazgûl. Het is een onbetwist glorieus moment waarvoor echter wel betaald moet worden. Eigenlijk is het wel jammer dat ik eerst de films heb gezien en toen pas de boeken heb gelezen; ik ben wel benieuwd of ik zou hebben geraden dat Dernhelm in feite Éowyn was – ik denk het wel, maar dat is nu natuurlijk niet meer te achterhalen. Het blijft hoe dan ook een ongelooflijk stoer stuk. Daarna echter volgt een diep dal voor Éowyn, en ik bewonder Tolkien dat hij het heeft aangedurfd om niet alleen een heroïsch verhaal te vertellen, maar ook de dramatische kant (en dramatisch in de goede zin van het woord). Het hoofdstuk De Huizen van Genezing is een heel mooi hoofdstuk dat veel toevoegt aan de diepte van de karakters, en dat mijns inziens helemaal niet afdoet aan de spanning van het verhaal. Alleen al om dit hoofdstuk kan ik niet begrijpen dat er iemand is die dit boek maar een halve ster wil geven, want je moet op z’n minst ofwel de beschrijvingen van de veldslagen ofwel deze ‘rustige’ delen van het boek toch wel een béétje mooi vinden? Persoonlijk houd ik van allebei, en de combinatie hiervan is voor mij persoonlijk de kracht van dit boek: zowel de glorieuze momenten als de slag om Minas Tirith, de vernietiging van de Ring en de terugkeer van de Koning, als de wat meer persoonlijke gedeelten als de beschrijving van de moeizame relatie tussen Faramir en zijn vader, de begrafenis van Théoden en het romantische hoofdstuk De Stadhouder en de Koning. Het doet me goed om te lezen hoe het zo toch nog goed afloopt voor Éowyn en Faramir, dat zij bij elkaar wel kunnen vinden waar ze bij anderen tevergeefs naar hebben gezocht. Ook dit getuigt van het vakmanschap van Tolkien.

Na alle glorieuze momenten is het boek niet ineens afgelopen: Tolkien verwerkt alle losse draadjes tot een mooi geheel. Dat kan ik wel waarderen. Het had mijns inziens echter wel iets eerder mogen ophouden, De Zuivering van de Gouw vond ik wel een leuk hoofdstuk maar nogal slecht getimed. Natuurlijk moeten de hobbits terug naar de Gouw en het is ook wel goed om te zien hoe Merijn en Pepijn veranderd zijn, als het ware leiders zijn geworden, en hoe de hobbits in geval van nood wel degelijk moedig kunnen zijn. Echter, de slag van Bijwater steekt een beetje zielig af bij de kort daarvoor beschreven slagen, zoals die bij de Zwarte Poort – dat is toch wel andere koek. Dat Saruman aan z’n einde komt vind ik prima, anders was het verhaal niet echt af geweest, maar de timing vond ik niet echt geschikt. Ik had het liever gezien zoals in de (Extended Edition van de) film waarin hij eerder in het verhaal in Isengard om het leven komt.
Maar dat alles mag de pret niet drukken, want hierna komt het toch wel weer mooie laatste hoofdstuk. En als de schepen zijn vertrokken en je de laatste bladzijde omslaat, besef je ineens dat het nu echt voorbij is. De Koning is terug, de Ring is vernietigd, de meeste personages leven nog lang en gelukkig en Frodo vaart naar het Westen. Het verhaal is uit en laat mij met gemengde gevoelens achter. Het was groots, prachtig en triest. Enkele weken lang heeft het mijn aandacht (soms iets teveel) afgehouden van de werkelijkheid. En nu is het voorbij. Ik blijf een beetje met een leeg gevoel zitten, maar op een positieve manier, zoals ik hierboven ook al las.

Misschien is dit boek niet voor iedereen geschikt, het blijft natuurlijk fantasy. Het bevat echter zoveel dat ik denk dat voor iedereen die er moeite voor wil doen, er wel wat in zit. Maar aan de andere kant denk ik niet dat de mensen die de eerste twee delen niets vonden nog aan dit deel beginnen – en dat is jammer, want dan missen ze het beste. Ik zal er nu een eind aan maken, anders wordt het onleesbaar lang, maar het is moeilijk om een boek dat zowel groot als groots is in weinig woorden te beschrijven. De kortste beschrijving die mogelijk is, zal ik hier dan als afsluiting nog maar even herhalen: een epos, absoluut.