1984 - George Orwell (1949)

Precies zoals BobdH zegt. Als er van houdt om erover na te denken hoe een alternatieve samenleving (of een toekomstige samenleving) waarin mensen geen vrijheid of mening meer hebben er uit zou zien, en hoe dat dan zou zijn ontstaan en in zijn werk zou gaan e.d., dan is dit een heel interessant boek om te lezen. Geschreven door een man die vreesde dat stromingen als het communisme in Rusland de overhand zouden krijgen in de rest van de wereld. Het is gewoon super interessant en laat je echt op een kritische manier nadenken over de wereld. Als ik door de stad loop, en ik zie ergens bordjes met 'cameratoezicht' bijvoorbeeld, krijg ik toch weer dat 1984 idee in mijn achterhoofd. Ook als ik zie hoe mensen dankzij msn en sms zichzelf op steeds kortere betekenisarme manieren uitdrukken, doet het me denken aan het Newspeak uit 1984. Niet dat ik denk dat camera toezicht en sms per seslecht zijn, maar het kan net zo goed de eerste stap in de richting van de Big Brother samenleving zijn. Zeker ook omdat de term Big Brother deel is geworden van de westerse cultuur is het gewoon heel goed om te weten wat er nu precies mee bedoeld wordt.

Part I

Al eerder was ik hierin begonnen maar ik kwam er niet doorheen. Ik legde hem weg en begon te lezen in Brave New World van (concurrent) Huxley. Die vond ik wel weer fantastisch. Toch verplichtte ik mezelf om 1984 toch te lezen, met veel tegenzin. Een boek dat altijd wordt opgehemeld. Onterecht dacht ik. Waar Huxley een maatschappij voorspelde waar wij nu gevaarlijk dichtbij komen, faalt 1984; we worden niet in een totalitaire staat 100% onderdrukt. Maar hoe meer ik las in 1984 hoe meer credit ik werd gedwongen te geven aan Orwell, wiens andere klassieker Animal Farm ik al wel heel erg waardeerde. Alles wat hij beschrijft is eigenlijk raak; niet alleen op het gebied van filosofie/thematiek, maar ook de voorspellingen die Orwell deed. De invloed van technologie (de telescreens), en het briljante Newspeak. Niet alleen is het geniaal gevonden om mensen te laten stoppen met nadenken, maar zien we het ook nu terug in onze sms- en msntaalgebruik; steeds korter en steeds minder inhoud. Toch las het verschrikkelijk, met lange zinnen maar ik bleef bij m'n punt: Huxley is sterker.

Part II

Nog steeds vond ik het niet fijn lezen maar er gebeurde meer en werd dus een stuk interessanter. Ook blijft Orwell doorgaan met telkens raak schieten in zijn dystopia die soms toch gevaarlijk veel betrekking heeft op het hier en nu. De ene keer komen de middelen overeen, dan juist weer de doelen. Met de technologie worden we eigenlijk ook altijd in de gaten gehouden, en op een manier eigenlijk ook onze gedachten gecontroleerd, met als doel: Kapitaal. Macht. We zien weer, het komt gevaarlijk dichtbij. Er staat teveel in om het op een rijtje te krijgen maar wat veel thematiek en dubbele lagen zijn erin te vinden. Toch bleef ik koppig volhouden dat het in het grote plaatje toch Huxley veel dichterbij de werkelijkheid komt. Wat het mooie aan dit deel is, is dat er toch nog een vleugje hoop lijkt te zijn; de liefde tussen Winston en Julia. In Part III echter wordt hier korte metten mee gemaakt.

Part III

Met de eerste twee delen zat ik meer dan een week te worstelen, maar binnen een halve dag had ik Part III uitgelezen. Wat een finale! De enorme kracht van haat en angst, die alles en iedereen omver krijgt is angstaanjagend goed beschreven. Het kwade van de mens en maatschappij wordt grandioos beschreven. Enorm fascinerend en deprimerend einde van het boek... Door dit laatste deel word ik gedwongen mijn lichte haatgevoelens jegens 1984 in te slikken en toegeven dat dit een terechte klassieker is en écht zo goed is als beweerd wordt. Blijft Huxley sterker? Ik kan het niet zo zeker zeggen, maar Orwell heeft ook niet duidelijk de overhand. Ook 1984 weet maatschappelijke en menselijke ziektes te ontmaskeren, maar het mooie is dat hij juist gelezen blijft worden en dat het denken en de kunst overleeft. Daarom heeft hij toch niet echt gelijk. Maar er blijft meer dan genoeg stof om over na te denken, zodat je er vervolgens alleen maar nog meer over na kunt denken. Een belangrijke gedachte die uit het boek te halen valt wil ik nog graag noemen: we moeten inzien dat macht NIET een doel op zich is, dan is er al een groot gevaar geweken. Kortom; George Orwell schrijft misschien niet zozeer prettig, maar is inhoudelijk zo sterk dat het gelezen moet blijven worden, en gelukkig gebeurt dat toch. Eerst keek ik sceptisch naar de status van het boek, maar nu ben ik blij dat dit door een breed publiek gelezen wordt.

Zeer mooie en doeltreffende analyse Ruben!

Ik had dit op jouw leeftijd niet voor mekaar gekregen , hulde!

Bedankt, leuk om te horen.

Een interessant boek, maar dan toch vooral vanwege de boodschap, waarbij ik wel moet zeggen dat deze zeer goed was uitgewerkt: de wereld van Orwell is absurd, maar tegelijkertijd niet ondenkbaar. De stijl vond ik weinig aantrekkelijk en het verhaal en de plot ontberen spanning en onvoorspelbaarheid.

Misschien moet ik het nog even laten 'bezinken' of nog eens herlezen en kan ik het dan meer waarderen. Vooralsnog blijf ik steken op een 3,5.

Dit is waarschijnlijk het beste boek wat ik ooit heb gelezen.
Heb er niet gigantisch veel gelezen vandaar maar wat een geweldig boek van Orwell.
Heb een jaartje filosofie gehad en toen telkens wat kleine teksten van dit boek gelezen en toen dacht ik deze moet ik gewoon helemaal lezen.
Houd ook van anti-utopische verhalen dus daar valt deze zeker tussen misschien wel de beste zelfs.
Hierna Animal Farm lezen van Orwell zal ook wel goed gaan bevallen.

4.5

Heb helemaal geen probleem gehad met de Nederlandse vertaling.

Mijn eerste boek dat ik lees dankzij de top 250 en ik ben zeker niet teleurgesteld. Orwell wist mij al (in tegenstelling tot anderen blijkbaar ) vanaf de eerste pagina te boeien. Dat er niet zoveel in gebeurd, daar ben ik het eigenlijk niet mee eens. Hij schetst in het eerste hoofdstuk een regime dat alomvattend is, en waarin Winston zijn eerste stappen zet richting individuele vrijheid. Aan de oppervlakte valt er misschien weinig te zien, geen sensationele gebeurtenissen dus, eerder rauwe en rake observaties waarin hij een sfeer weet te creëren van totale ondergeschiktheid en vooral de nood om anders te zijn, om vrij te zijn zowel in denken als handelen. En die vrijheid lijkt hij te vinden in zijn liefde voor Julia, maar de partij is overal, ziet alles, hoort alles. Ja, ik ben behoorlijk van mijn sokken geblazen door dit boek en het einde deed mij onwillekeurig denken aan het personage Alex vanuit A Clockwork Orange.

Ik zie dat Ruben de vergelijking trekt met Huxley (prachtige recensie trouwens!), iemand die ik eigenlijk niet ken. Binnenkort maar eens een boek van hem aanschaffen.

Meest belangrijkste verschil is dat de film zuigt en het boek erg goed is.

Wat een fantastisch boek. Sinds kort heb ik boekmeter ontdekt en ook dit boek, alhoewel ik er wel van gehoord had. Ik vind het geniaal hoe hij zijn visie zo op papier heeft gezet. Ik heb elke dag een stuk gelezen en kon niet wachten tot de volgende dag om het weer verder te lezen.

Ik zie in andere reacties dat men wel overeenkomsten ziet met bepaalde dingen die nu in de wereld gebeuren, en misschien is dat ook zo, ik weet dat niet zo goed, maar als de wereld zich zo zo ontwikkelen als in het boek... lijkt me een verschrikkelijke, duistere samenleving.....

En we gaan ons niet laten doen , No, No NO!