Particules Élémentaires, Les - Michel Houellebecq (1998)

Cynisch en fascinerend. Een van de beste boeken die ik in jaren gelezen heb.

Houellebecq en ik: we bevinden ons op een schommelstoel. Ik verfoei hem bij momenten (ik denk aan het geënscenèrende gesprekje in R.A.M. ter promotie van zijn "Mogelijkheid tot een eiland"), koester hem als (fictieve) drinkebroer voor late avonden. Misschien meent deze man het wel goed met ons, durf ik dan te denken.

Iemand die zinnen schrijft als "De mens dat is een virus op twee voeten" laat me niet onverschillig. Wanneer je dat leest, gaat het wringen binnenin. Er springt een veer in de mentale kelder. Plong. Je moet die Houellebecq tegenspreken. Al was het maar om je eigen ideeën los te pulken uit de eigen dagdagelijkse genoegzaamheid. Bam. Probeer jij het nu maar eens. Houellebecq schrijft kurkdroog: "het heeft geen zin". Hij grijnst naar de lezer, daagt hem uit: "geef jij me maar eens een antwoord".

Merkwaardig dat deze man extreem relevante dingen schrijft over liefde

Bijzonder dat de cultuurkritiek in deze "zedenschets van de tweede helft van de 20e eeuw" zoveel mensen blijkt aan te spreken, als ik tenminste kijk naar de hoeveelheid stemmen en de beoordelingen hier.

Houellebecq geeft flink af op materialisme, individualisme, op het huidige seksuele gedrag en op bijvoorbeeld abortus. De 'oude' joods-christelijke waarden krijgen daarentegen meer waardering, zo lijkt het. Dat past allemaal mooi in mijn straatje dus ik was zeker in het begin van de roman behoorlijk enthousiast.
Langzamerhand worden de platte tot perverse sekspassages echter wel erg overheersend en ontstaat de paradox dat deze scherpe analyse van de westerse cultuur tegelijk naadloos aansluit bij de huidige tijd. Natuurlijk kan gesteld worden dat Houellebecq dit slechts beschrijft om het verrotte ervan te laten zien maar het lijkt er bijna op dat hij niks anders meer weet te doen dan nóg maar een gefrustreerde seksscene invoegen, terwijl zijn punt allang duidelijk is.
Daarnaast stelt het verhalende karakter van Elementaire Deeltjes weinig voor. De personages en vooral de verhaalontwikkeling zijn gewoon zwak. Een werkelijke anti-climax is het einde van het boek. In een bijna lachwekkende epiloog wordt het resultaat van de derde 'metafysische omwenteling' getoond. Houellebecq vervalt in de fout die alle menselijke ideologieeen maken, namelijk een poging tot het creeeren van een paradijs op aarde. Mijns inziens haalt hij met deze totaal onwerkelijke visie de voorgaande serieuze cultuurkritiek zelf weer stevig onderuit.

Jammer. Niettemin een interessant werk om gelezen te hebben. De andere boeken van deze fransman bekijkend lijkt het met bovenstaande kritiekpunten niet veel beter te worden dus of ik mij daaraan waag valt voorlopig te betwijfelen. Net 3*.

Een noodzakelijk boek.

Een van de beste boeken die ik ooit gelezen heb. Houllebecq is mijns inziens een visionair met haarscherpe inzichten in het menselijk handelen, denken en de huidige, westerse maatschappij. Slechts weinigen overtreffen zijn geniale vakmanschap op het literaire vlak. Verplichte kost voor de moderne filosoof, wat mij betreft.

Maartje Bronkhorst, Amsterdam

heel straf boek... grijpt je bij de keel.

Ik denk juist dat Houellebecq's compromisloze houding t.o.v. zijn protagonisten hem in positieve zin onderscheidt van andere hedendaagse auteurs. Je kan je af en toe ergeren aan de deterministische opvattingen van de schrijver, zijn nihilistische trekjes wat te consequent doorvoeren in het plot, maar aan de andere kant denk ik dat de protagonisten als marionetten ten tonele worden gevoerd, een illustratieve rol toebedeeld hebben gekregen en het genre van de roman slechts één kader is waarbinnen het boek gelezen kan worden, het andere zijnde een socio-filosofisch experiment. Dat verklaart voor mij ook het leed dat Houellebecq zijn karakters aandoet: het is de noodzakelijke consequentie van het genadeloze toneel waar hij ze laat optreden.