Lolita - Vladimir Nabokov (1955)

Tijd terug al gelezen, maar nog niets had ik hierover geschreven. Ook heeft de indruk na die maanden nog niets aan kracht ingeboed. De gegeven 5* zijn wat mij betreft volkomen terecht: één der beste boeken ooit geschreven. Zowel inhoudelijk, maar vooral stilistisch.
Een absolute aanrader te lezen in het Engels. Af en toe wat pittiger (veel pittiger dan een Orwell of Sallinger), maar meestentijds zeer goed leesbaar. Maar wat je voor die extra moeite terugkrijgt overtreft alle verwachting. Natuurlijk kende ik de verhalen over taalrijkdom, maar tegenvallen is het enige dat een boek dan kan doen. Zo niet deze. Vanaf alinea één begint het al, en gaat met gemak zo het hele boek door. Woordvondsten, inhoudelijk vondsten, combinaties van die twee, op werkelijk elke bladzijde minstens wel één, maar al te vaak meer. Lees het boek eigenlijk hardop, en laat ook de taal horen, zo mooi kan Engels zijn. Het belangrijkste echter: de taal lijkt het verhaal vooral te dienen. Nergens vind ik het pretentieus, opdringerig, het laten zien wat de schrijver wel niet kan. Nee, eerlijk en oprecht komt het over.
Natuurlijk, een omhulsel kan nog zo mooi zijn, als het geen vulling kent blijft het bij dat omhulsel. Gelukkig heeft Nabokov ook inhoudelijk een fantastisch verhaal gemaakt. H.H. wordt fantastisch uitgewerkt, in al zijn eigenaardigheden en nuances. Tot op de ziel wordt er gekeken. Daarnaast houdt Nabokov het verhaal interessant, door het tweede deel als een road-story te maken. Je leeft als lezer mee met Humbert en met Lolita, gunt ze beide het beste. Terwijl beide dader en slachtoffer zijn. Die scheidslijn is dun, zo niet vloeiend, en zorgt voor zeer veel spanning. Uiteindelijk weet Nabokov er een passend einde aan te geven, hoopvol, eerlijk, en bovenal mij met goedkeuring achterlatend.

Hoe je het wendt of keert, het is een omstreden thema wat Nabokov beschrijft.
Eerlijk geschreven, krijg ik het bijna koud van jouw bericht.
Ook al heb ik het boek 5* gegeven, dat wil nog niet zeggen dat ik de walging die mensen (kunnen) hebben niet begrijp of aanvoel. Ik vind de oordelen in je bericht ongenuanceerd.

Lo. Lee. Ta.

De aanleiding dat ik Lolita oppakte was niet zozeer dat ik deze geroemde klassieker zo graag wou lezen, maar de film van Stanley Kubrick wou zien. Bijna altijd kijk ik eerst de film en als die me heel erg pakt lees ik ook het boek, maar dan zijn de beelden helaas al ingevuld. Dus nu heb ik in ieder geval bij één Kubrick het boek eerst gelezen. Helaas heb ik er heel wat weken over gedaan, aangezien ik lang niet zo snel lees als ik zou willen, lang niet altijd de tijd heb en ook omdat het Engels best pittig is. Na afloop was ik ook wel hongerig naar wat extra informatie, zo las ik het nawoord en ook enkele recensies op deze site. Het grappige is dat eigenlijk iedereen het goed vond om verschilllende redenen. Natuurlijk is iedereen lyrisch over het briljante taalgebruik waar ik niets meer over hoef te zeggen, behalve dat ik wil benadrukken wat een taalvirtuoos hij moet zijn aangezien Engels niet eens zijn moedertaal is(!) De mate waarin je meeleeft met Humbert Humbert verschilt van persoon tot persoon, iedereen leest iets anders in de inhoud, maar toch vindt iedereen het boek meesterlijk. En daar voeg ik mij nu ook bij aan.

Wat ik van H. H. vind weet ik nog steeds niet, maar zeker in het begin ging ik behoorlijk ver met 'm mee, aangezien ik het gewoon heel erg grappig vond. Hoe hij met "that Haze woman" trouwt omdat hij geilt op haar dochter en dan doodserieus Dolly antwoordt wanneer zij vraagt hoe ze voor elkaar zijn gevallen dat bij volwassenen een sterke spirituele band kan ontstaan. Hoe H. H. als Europese intellectueel met zijn uitsloverige Frans tussendoor (waar ik overig niets van heb begrepen) zich zo waardig voordoet, en de lezer versteld doet staan van zijn machtige taalgebruik juist zoiets walgelijks beschrijft. Hij vermengt de hoge kunsten die maatschappelijk gezien enorm worden gewaardeerd met het een van de grootste taboes, het meest onacceptabele. Die tegenstelling wist mij enorm te fascineren. Behalve dat weet hij ook telkens met zo veel intelligentie en humor te schrijven, waardoor ik er echt van kon genieten. Tot zover Part I.

Helaas heb ik Part II toch iets anders ervaren. Grappig kon ik het niet meer noemen aangezien wat er tussen de regels door allemaal gebeurd. Eigenlijk vond ik het allemaal wat te ver gaan en verder vond ik het on the road vrij weinig anders te bieden hebben. Het maakt het wel behoorlijk confronterend, want hier ging het immers de hele tijd om in Part I en toen kon ik erom lachen. Ook moest ik het stuk waar bleek dat Humbert niet haar eerste minnaar was een paar lezen. Alle ideeën rond liefde, relaties en leven die ik ken bleken futiel. Als lezer werd ik behoorlijk op de proef gesteld. Desalniettemin voelde het tweede deel wel erg lang aan - tegen deze tijd wou ik het boek ook gewoon uitgelezen hebben - en betrapte ik mezelf steeds vaker op regels lezen zonder iets op te nemen. Wat er dan wel weer uitsprong was de ontmoeting als Dolly getrouwd is op 17-jarige leeftijd. De tranen die Humbert vloeit getuigen van ware liefde, wat ontzettend mooi was, ondanks dat het een walgelijke man is die de jeugd van een - sowieso al wat obsceen - meisje letterlijk heeft verkracht. Prachtig en walgelijk. Ook de laatste twee bladzijden getuigen van ongekende schoonheid, die zelf een beetje doet denken aan Shakespeare's 18e sonnet. Het vergankelijke en alle pijn overtroffen in de liefdevolle woorden van Humbert Humbert. Vladimir Nabokov transformeert pijn en walging in een prachtige, maar ook een hilarische roman.

Net dan de verfilming gezien. Kubrick maakt er iets eigens en leuks van, maar door de censuur komt vooral het tweede gedeelte niet uit de verf. Jammer.

Wel jammer dat er een aantal dingen verloren gingen die ik erg goed vond in het boek:

- HH's jeugdliefde, waardoor je het hele boek lekker Freudiaans kunt benaderen.

- Ladies and gentlemen of the jury... Dat vond ik erg leuk in het boek, de adressering aan de jury. Lange tijd dacht ik dat hij dit boek als een soort bekenning schreef aan het publiek, waardoor de lezer als het ware de jury vormt die haar oordeel moet vellen, maar uiteindelijk bleek het dus om een daadwerkelijke jury te gaan. Jammer, want ik vond het eigenlijk wel een leuke interpretatie.